Zona (Herpes Zoster) Nedir?


Zona, suçiçeğine neden olan aynı virüsten kaynaklanmaktadır.  Suçiçeği hastalığından kurtulduktan sonra bu virüs vücutta kalmaya devam etmekte ve merkezi sinir sisteminde pasif bir halde beklemektedir.

Varicella-zoster virüsü herpes virüsleri adı verilen bir virüs grubuna aittir, zona hastalığının herpes zoster olarak bilinmesinin nedeni de budur. Tüm herpes virüsleri neredeyse süresiz şekilde sinir sisteminde saklanabilmektedir.

Uygun koşulları bulduğunda, herpes zoster virüsü yeniden aktif bir hale gelebilmekte (veya kış uykusundan uyanabilir) ve yeni bir aktif bir enfeksiyona neden olması için sinir liflerinden aşağıya inebilmektedir. (1)

Zona ile ilişkili kabarcıklı cilt döküntüleri genellikle vücutta dermatom adı verilen bölgede belirmektedir. Dermatom, tek bir duyu sinirine karşılık gelmektedir; bu nedenle enfeksiyon, izole cilt lezyonlarına (vücut genişliğinde bir döküntü yerine) ve sinir ağrısına neden olmaktadır. Bu kabarcıklı döküntüler bir veya daha fazla farklı sıralar halinde ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca yüz bölgesinde de görülebilmekte veya yüz bölgesinin dörtte biri gibi bir bölümünde oluşabilmektedir.

Suçiçeği hastalığına ya da buna neden olan Varicella virüsüne maruz kalınması durumunda, zona olmazsınız. Maruz kalınsa da, virüs yıllarca pasif bir halde durabilmektedir. Aslında, aktif olmayan virüs hiçbir zaman herhangi bir soruna neden olmaz. Bununla birlikte, bazı bireylerde, birden çok kez yeniden aktif bir hale gelebilir.

Zona özellikle 50 yaş üstü kişilerde daha sık görülmektedir. Tüm vakaların yaklaşık yarısı 60 yaş üstü erkek ve kadınları oluşturmaktadır. Bununla birlikte, virüs daha önce suçiçeği geçiren her yaştan insanda tekrar meydana gelebilmektedir. (2)

Zona (Herpes Zoster) Belirtileri

Zona nasıl anlaşılır? Zona başlangıcı ve sonrası belirtileri şunları içermektedir:

  • Ağrı ya da rahatsızlık hissi (kişi genellikle döküntüler çıkmadan birkaç gün önce kendisini rahatsız hissetmektedir)
  • Ateş, titreme, baş ağrısı ya da mide rahatsızlıkları
  • Karıncalanan, kaşınan veya iğnelenen bir cilt ve birkaç gün sonrasında oluşan kızarıklık
  • Küçük, sıvı dolu kabarcıklardan oluşan bir bölüm döküntü veya uzun şerit döküntü
  • Derin bir yanma, kıvranma, ağrı veya bıçaklanma hissi
  • Post-herpetik nevralji (bir zona komplikasyonudur, şiddetli sinir ağrısına neden olur ve döküntüler temizlendikten 3 ay sonraya kadar sürebilir) (3)

Zona (Herpes Zoster) Belirtileri fazlası için tıklayınız

Zona (Herpes Zoster) Nedenleri

Zona neden olur? Zona hastalığı nedenleri şunlardır:

  • Zona, suçiçeği hastalığına da neden olan varicella-zoster virüsünden kaynaklanmaktadır.
  • Zona, genellikle cilt üzerinde döküntü veya kabarcıklara neden olmaktadır.
  • Sadece suçiçeği geçiren insanlar zona oluşturabilmektedir.
  • Sinir hücrelerinde virüs saklandığında etkisizdir, ancak daha sonra zona oluşturmak için tetiklenerek aktif bir hale gelebilir.
  • Yaş, zayıf bir bağışıklık sistemi ve hamilelikte suçiçeği geçirmek risk faktörleri oluşturabilmektedir. (4)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Zona (Herpes Zoster) Nedenleri 

Zona (Herpes Zoster) Tedavisi

Zona nasıl geçer? Zona hastalığı antibiyotiklerle tedavi edilememektedir, bu nedenle, tedavi belirtilerin hafifletilmesine odaklanmaktadır. Bol bol dinlenme, zona tedavisinde önemli bir faktördür. Diğer tedavi yöntemleri şunlar olabilmektedir:

  • Ağrı kesici ilaçlar
  • Etkilenen bölgeye uygulanan soğuk kompresler
  • Döküntü için losyonlar ve kremler
  • Antiviral ilaçlar (virüsü yok etmez ancak belirtilerin süresini azaltmaya yardımcı olur)
  • Döküntü ve ağrı şiddetli ise steroidler
  • Deri döküntüleri enfekte olursa antibiyotik gerekebilir
  • Akupunktur bazı durumlarda belirtilerin hafifletilmesinde etkili olabilir

Zona döküntüleri gözleri etkilerse, korneanın zarar görmesini engellemek için bir göz doktoruna başvurulmalıdır. (5)

Zona (Herpes Zoster) İçin Hangi Doktora Gidilir?

Zona hastalığı teşhisi ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına, cilt hastalıkları uzmanına ve bir merkezi sinir sistemi uzmanına (nöroloji) başvurabilirsiniz. (6)

Zona (Herpes Zoster) Tedavisi detayı için bakınız

Zona (Herpes Zoster) Hastalığına Ne İyi Gelir?

Zona (Herpes Zoster) Bitkisel Tedavisi

Nane: Nane doğal bir soğutma maddesi olarak kullanılmaktadır. Aynı soğutma özellikleri ve diğer iyileştirici yetenekleriyle birlikte nane, kabarcıklar, kızarıklıklar ve zona için en iyi bitkisel tedavi yöntemlerinden biridir.

Sarımsak: Sarımsak, virüsün neden olduğu enfeksiyona karşı savaşmaya yardımcı olan güçlü antiviral özelliklere sahiptir. Bu nedenle, sarımsak kullanımı iyileşme sürecinin hızını arttırmakta ve etkilenen bölgeyi enfeksiyondan temizlemektedir. (7)

Aloe vera: Aloe vera, güçlü antiviral ve antimikrobik özelliklere sahiptir. Diğer yandan, güçlü bir iyileştiricidir. Bu nedenle, aloe vera, zona ve onun eşlik ettiği problemleri tedavi etmek için çok uygun bir bitkisel tedavi yöntemi olabilmektedir.

Keten tohumu: Keten tohumları önemli besin öğelerinden biridir. Keten tohumunda bulunan omega 3 yağ asidi birçok cilt problemi için harika ve yararlı bir çözümdür. Keten tohumları, zonaya neden olan virüsle mücadele edilmesinde ve virüsün uzaklaştırılmasında çok etkilidir. (8)

Elma sirkesi: Elma sirkesi doğal bir sıkılaştırıcıdır. Diğer yandan ise kabarcıkları ortadan kaldırmaya yardımcı olan antimikrobiyal özelliklerle de sahiptir. Zona belirtileri durumunda anında rahatlama sağlayabilmektedir.

Yeşil çay: Yeşil çayda bulunan antiviral özellikler, zonaya neden olan virüsü parçalamaya ve daha da büyümesini önlemeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca kişiyi rahatlatmakta ve stresi uzaklaştırmaktadır.

Papatya: Papatya çayı hem antibakteriyel hem de antiviral özelliklere sahip olduğu içinn enfeksiyonun şiddetini azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Yanma hissini ve kaşıntıyı azaltmak için papatya çayı banyosundan yararlanabilirsiniz. (9)

Zerdeçal: Zerdeçal ağrıyı rahatlatmaya yardımcı olan ve antiinflamatuar bir madde olan kurkumini içermektedir. Bu madde antiseptik özelliklere de sahip olması nedeniyle, zona durumunda, daha fazla enfeksiyonun oluşmasını önlemektedir.

Arnavut biberi: Arnavut biberinde bulunan kapsaisin bileşiği cildin altındaki sinirlerin ağrı sinyallerini engellemekte ve ağrıyı rahatlatmaktadır. Bu nedenle, zona durumunda oldukça faydalı olabilmektedir. (10)

Zona (Herpes Zoster) Evde Tedavi Yöntemleri

Banyo: Kabarcıkların günlük olarak temizlenmesi enfeksiyonun yayılma riskini azaltır. Cildi yatıştırmak için serin bir banyo veya duş alabilirsiniz. Suyun serinliği, zona kabarcıklarından ve kaşıntıdan kaynaklanan ağrıyı hafifletir. (11)

Soğuk kompres: Zona ile ilişkili olan ağrı ve kaşıntıyı rahatlatmak için banyo almanın yanı sıra soğuk ve nemli bir kompres de uygulayabilirsiniz. Belirtileri hafifletmek için bunu gün boyunca birkaç kez yapın. Bir bezi serin suya batırın, suyu sıkın ve bezi döküntülere ve kabarcıklara uygulayın.

Banyoya benzer şekilde, kompresin serinliği ağrıyı azaltabilir. İşlemi istediğiniz kadar sık tekrarlayın. Döküntüye buz koymayın. Soğukluk cildin hassasiyetini artırabilir ve ağrıyı kötüleştirebilir.

Karbonat: Zona döküntüsünün neden olduğu kaşıntıyı doğal olarak gidermek için mısır nişastası veya karbonat ve su kullanarak bir karışım hazırlayabilirsiniz. İki kaşık mısır nişastası veya kabartma tozunu bir kaba dökün ve macun kıvamını elde etmek için bir parça su ilave edin. Karışımı döküntüye uygulayın ve 10-15 dakika sonra durulayın. Günde birkaç kez gerektiğinde tekrarlayın. (12)

Bal: Cilt koşulları söz konusu olduğunda bal kadar faydalı bir yardımcı yoktur. Balın sahip olduğu antibakteriyel ve en önemlisi antivirütik özellikler zona belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Etkilenen alanlara ince bir bal tabakası uygulayın ve birkaç saat bırakın. (13)

Yulaf ezmesi: Zona için başka bir evde tedavi yöntemi yulaf ezmesi banyosudur. Bu, her gün banyo suyuna yulaf ezmesi eklediğiniz oldukça basit bir yöntemdir. Ağrılı ve tahriş olmuş cildi tedavi etmeye yardımcı olabilmektedir. Yulaf ezmesi ile yapılan banyodan sonra sıcak su yerine ılık su kullanılması oldukça önemlidir. Bu ilaç döküntü oluşumunu sınırlamakta ve ciltteki tahrişi gidermektedir. (14)