Yüksek Kolesterol Belirtileri


Yüksek kolesterol nasıl anlaşılır? Yüksek kolesterol belirtilere neden olmadığın için genellikle kolesterol düzeylerini ölçen bir kan testi sırasında ortaya çıkmaktadır.

Nadiren, lipid bozukluğu olan bazı insanlar ekstra kolesterol ve diğer yağ tortularının neden olduğu deride, ellerde veya ayaklarda çürükler gibi belirtilere sahip olabilmektedir. (1)

Şaşırtıcı bir şekilde, yüksek kolesterol başlangıcı herhangi bir belirti göstermemektedir. Bununla birlikte, eğer kronikleşmişse ve (uzun vadeli, 10 yıl ya da daha fazla bir süre) teşhis konulmamışsa, yüksek kolesterol düzeyleri ateroskleroza neden olabilmektedir.

Arteryosklerotik vasküler hastalık ya da damar sertleşmesi olarak da bilinen ateroskleroz, kolestrol gibi yağların birikmesiyle oluşan damarların daralması durumudur. Arterlerde biriken yağ içeren plakların oluşumu yığılmaya devam ettikçe, damar daralması ve nihai olarak damar tıkanıklığı ortaya çıkmaktadır. (2)

Yüksek kolesterol, ekstra kolesterolün, düşük yoğunluklu lipoproteinlerin (LDL’ler) kan dolaşımında kalmasına neden olmaktadır. Yüksek yoğunluklu lipoproteinler ise (HDL’ler) kan dolaşımındaki kolesterol tortularını temizlemekle görevlidir. HDL’ler LDL’lerin bıraktığı tüm kolesterolü temizleyemiyorsa, kolesterol arterlerde plak olarak birikmekte, sonuç olarak da, ateroskleroz stenozu veya oklüzyona (tıkanma) neden olmaktadır.

Yüksek kolesterol aşağıdakilere neden olabilmektedir:

  • Arteriyel stenoz
  • Arter tıkanması
  • Doku ve organ iskemisi (doku beslenmesinin bozulması)
  • Organ ve doku fonksiyonlarında zedelenme (3)

İskemi (Vücuttaki Bir Bölgede Meydana Gelen Kan Eksikliği) Belirtileri

İskemi kaynaklı doku veya organ bozukluğu üzerine, beyin geçici iskemi (geçici iskemik atak), kalpteki iskemi ve göz iskemi gibi çeşitli tıbbi durumlar ortaya çıkabilmektedir.

Beyindeki Ateroskleroz ise felç ile sonuçlanabilmektedir. Beyindeki geçici iskemi şunları içermektedir:

  • Geçici görme kaybı
  • Baş dönmesi
  • Denge bozukluğu
  • Afazi (konuşmada güçlük)
  • Zayıflık
  • Hissizlik veya karıncalanma (genellikle bir tarafta) (4)

Ateroskleroz Belirtileri

Aterosklerozdan en fazla etkilenen organ kalptir. Kalpteki veya kalbe kan taşıyan bir kan damarındaki (koroner arter) ateroskleroz, koroner kalp hastalıklarına neden olabilmekte ve kalp krizi veya kalp krizi ile sonuçlanabilmektedir. Kalbin iskemi aşağıdaki belirtilere neden olabilmektedir:

  • Göğüs ağrısı
  • Solunum zorluğu
  • Nefes darlığı
  • Hızlı veya düzensiz kalp atışları
  • Baş dönmesi
  • Sersemlik
  • Aşırı endişe (anksiyete)
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Hazımsızlık veya mide ekşimesi
  • Sırt üstü, karın, sol omuz, çene veya boyun dâhil üst vücut bölgelerinde ağrı veya rahatsızlık
  • Soğuk soğuk terleme
  • Aşırı güçsüzlük

Gözde meydana gelen iskemi geçici görme kaybına neden olabilmektedir. (5)

Yüksek Kolesterol Nedir?

Vücut, birçok hormon, D vitamini ve yağ sindirimine yardımcı safra asitlerini üretmek için kolesterole ihtiyaç duymaktadır. Bu ihtiyaçları karşılamak için kandaki kolesterolden az miktarda alınması yeterlidir.

Eğer kişinin kan dolaşımında çok fazla kolesterol varsa, bu aşırı kolesterol fazladan kalbe ait koroner arterler, beyindeki karotis arterler (şah damarı), bacaklara ve bağırsaklara kan sağlayan arterler de dâhil olmak üzere arter duvarları boyunca biriktirilebilmektedir.

Kolesterol birikintileri, arterlerin daralmasına ve tıkanmasına neden olmakta, vücudun kan akışını düşürmekte ve belirli bölümlerinde belirtiler ve plakların ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir. (6)

Yüksek Kolesterol Nedenleri

Yüksek kolesterol neden olur? Yüksek kolesterolün birçok muhtemel nedeni bulunmaktadır. Başlıca nedenleri şunlardır:

  • Genetik
  • Diyet
  • Temel sağlık koşulları
  • Aşırı kilo
  • Aktif olmayan yaşam tarzı
  • Yaş ve cinsiyet
  • Sigara içmek (7)

Yüksek Kolesterol Tedavisi

Kolesterol düzeylerini tedavi ile düşürmek koroner arter hastalığı, kalp krizi, felç ve diğer bozuklukların gelişme riskini azaltmaktadır.

Kolesterol nasıl geçer? Sağlıklı bir yaşam tarzı, yüksek kolestrol seviyesine karşı en iyi savunmayı sağlamaktadır. Böylece, koroner arter hastalığına bağlı diğer risk faktörlerine karşı da önlem alınmış olur. Aşağıdaki yaşam tarzı değişiklikleri, yüksek kolesterolün idaresinde genel tedavinin önemli bir parçasıdır:

  • Doymuş yağ ve kolestrol açısından düşük bir diyet uygulayın
  • Çok çeşitli sebzeler, kepekli tahıllar, meyveler, kuruyemişler ve baklagilleri yiyin
  • Fiziksel aktivite düzeyinizi yükseltin
  • Sağlıklı bir vücut ağırlığını koruyun
  • Alkol tüketimini sınırlayın
  • Sigarayı bırakın

Bazı durumlarda, yüksek kolesterol tedavisi için ilaç tedavisine başvurabilmektedir. (8)

Yüksek Kolesterol Ameliyatı

Yüksek kolesterol için belirli bir ameliyatla tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak, bazı koşullarına müdehale edilerek yüksek kolesterolü engellemek mümkündür. Örneğin, yüksek kolesterolün nedeni obezite ise, bariatrik cerrahi (obezite ameliyatı) düşünebilmektedir. (9)

Yüksek Kolesterol İçin Hangi Doktora Gidilir?

Yüksek kolesterol teşhisi ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına, kalp hastalıkları uzmanına (kardiyolog) ya da bir diyetisyene başvurabilirsiniz. (10)