Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedenleri


Yaygın anksiyete bozukluğu neden olur? Yaygın anksiyete bozukluğu gelişiminin nedeni tam olarak bilinmemektedir, ancak beyin yapısındaki ve beyin kimyasallarındaki farklılıkların yaygın anksiyete bozukluğunu gelişiminin bir parçası olabileceği düşünülmektedir. Bu durum muhtemelen genetik faktörler, kişisel ve çevresel faktörlerin birleşiminin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

Yaygın anksiyete bozukluğu, günlük hayatta abartılı ve inatçı endişeler veya korkularla karakterize edilen bir anksiyete bozukluğudur. Yaygın anksiyete bozukluğu geliştirmiş olan insanlar, aşırı kaygılı oldukları için genellikle çoğu aktiviteden uzak durmaktadır. (1)

Nörolojik Nedenleri

Aşağıda sıralanmış olan nörotransmitterlerde (beyin kimyasalları) meydana gelen farklılıklar yaygın anksiyete bozukluğuna neden olabilmektedir:

  • Serotonin
  • Dopamin
  • Norepinefrin
  • Gama-aminobutirik asit (GABA) (2)

Kullanılan antidepresanlar genelde bu kimyasallara müdehale ederek çalışmaktadır. Bu nedenle de, bazıları yaygın anksiyete bozukluğu için etkili tedavi yöntemleri olabilmektedir. Peptitler ve hormonlar gibi diğer kimyasalların anormal seviyeleri de kısmen yaygın anksiyete bozukluğuna neden olabilmektedir.

Yapılan MRI taramalarında, bazı anksiyete bozukluklarında beyindeki bazı yapıların değişikliğe uğradığı ortaya çıkarmıştır.

Bilişsel işlevlerde meydana gelen bozuklukların, hem çocuklarda hem de yetişkinlerde yaygın anksiyete bozukluğuna bağlı olarak oluştuğu düşünülmektedir. (3)

Psikolojik Nedenleri

Yaygın anksiyete bozukluğuna neden olan fiziksel etkenleri belirlemek son derece zor olsa da, psikologlar özellikle, nörolojik ve psikolojik faktörleri bir araya getirme üzerine çalışmalar üzerine odaklanmıştır.

Yaygın anksiyete bozukluğu bulunan kişiler üzerinde yapılan fonksiyonel MRI taramaları bazı bilgiler vermektedir. Bu taramaların sonuçlarına göre, yaygın anksiyete bozukluğu bulunan kişilerin, ortalama bir insanın kaygı ile tepki vermeyeceği durumlarla karşılaşması durumunda, beyinlerinin belirli bölgelerinde daha fazla aktivasyon ortaya çıkmaktadır.  (4)

Örnek vermek gerekirse, ortalama bir insan boğazına yiyecek ya da tükürüğü takıldığında bunu normal bir durum olarak karşılarken yaygın anksiyete bozukluğu olan kişinin beyni bu duruma çok daha aşırı bir tepki vermektedir.

Diğer yandan, yaygın anksiyete bozukluğunun altında yatan nedenin, sosyal açıdan onaylanmama korkusuyla ilişkili olabileceği de düşünülmektedir. Sağlıklı bireylerin, beyinlerinde aktivasyon seviyeleri yalnızca, kasıtlı ihlallerle karşı karşıya kaldıklarında artmaktadır. (5)

Çocukluktan Gelen Nedenler

Yaygın anksiyete bozukluğu geliştirmede en yüksek risk grubu ergenlik çağında olan gençlerdir. Yaygın anksiyete bozukluğu nedenlerinin çocuklukta başlayabileceği düşünülmektedir.

Anksiyete bozuklukları çocuklara sadece genetik faktörlerle birlikte değil, aynı zamanda çevrelerindeki yetişkinlerde gördükleri davranışlarla da aşılanabilmektedir. Yaygın anksiyete bozukluğu nedenlerinin bir kısmı, endişeli davranışlar sergileyen ebeveyn figürleriyle büyüyen çocukların gösterdiği, abartılmış, korku dolu tepkilerden oluşmaktadır. (6)

Çocukluk döneminde ortaya çıkabilecek yaygın anksiyete bozukluğunun diğer nedenleri ise şunlardır:

  • Ebeveynin ölümü gibi erken travmatik deneyimler
  • Kronik korku deneyimleri
  • Kronik çaresizlik duyguları
  • Anormal hormonlar (muhtemelen stres nedeniyle oluşmaktadır) (7)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Risk Faktörleri

Bazı faktörler yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riskini artırabilmektedir. Risk faktörleri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Cinsiyet: Kadınlar, yaygın anksiyete bozukluğu gelişmede erkeklere oranla daha yüksek risk altındadır.
  • Yaş: Özellikle, 45-64 yaş arası insanlarda daha genç insanlara kıyasla daha fazla yaygın anksiyete bozukluğu vakası ortaya çıkmaktadır.
  • Genç olmak: Genç yetişkin erkeklerin daha yaşlı erkeklere oranla yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riski daha yüksektir.
  • Yaşlı kadınlar: Yaşlı kadınlar daha genç kadınlara kıyasla daha sık yaygın anksiyete bozukluğu yaşamaktadır.
  • Bipolar bozukluk ve kronik depresyon: Bu duygudurum bozuklukları olan kişilerin, diğer duygudurum bozuklukları olan kişilere oranla yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riski daha fazladır.
  • Agorafobi ve sosyal fobi ile panik bozukluk: Bu tip anksiyete bozukluğu olan kişilerin, diğer anksiyete bozuklukları olan kişilere göre yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riski daha fazladır. (8)
  • Ciddi sağlık sorunları yaşayan kişilerin yaygın anksiyete geliştirme riski daha fazladır. Bu insanlar hem fiziksel hem zihinsel sağlıklarıyla ilgili aşırı endişe duymamaktadır.
  • Sosyal desteğin eksikliği, yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riskini artırabilmektedir.
  • Çocukluk çağı travmaları, yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riskini artırabilmektedir.
  • Düşük gelirli veya etnik / dini azınlık gruplarından olan insanların yaygın anksiyete bozukluğu geliştirme riski daha yüksektir. Muhtemelen bu durum, entegrasyon sorunları, işle ilgili stres, aşağılık duygusu ve sosyal desteğin eksikliği nedeniyle oluşmaktadır.
  • Sevilen birinin kaybı gibi stresli bir yaşam olayının yaşanması, yaygın anksiyete bozukluğu gelişimini tetikleyebilmektedir. (9)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedir?

Hayatınız stresli ise zaman zaman endişeli hissetmeniz oldukça normaldir. Bununla birlikte, günlük aktiviteleri kontrol etmede ve uyum sağlamda zorlanma aşırı, devam eden anksiyete ya da yaygın anksiyete bozukluğunun bir işareti olabilmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu hem çocuklukta hem de yetişkinlikte gelişebilmektedir. Yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk ve diğer anksiyete durumlarına benzer belirtilere yol açmaktadır, ancak hepsi farklı şartlar altında gelişmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu ile yaşamak birey için oldukça zor bir hal alabilmektedir. Birçok durumda, diğer anksiyete veya duygudurum bozuklukları ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Çoğu vakada, yaygın anksiyete bozukluğu psikoterapi veya ilaçlarla iyileştirilmektedir. Yaşam tarzı değişiklikleri yapmak, başa çıkma becerilerini öğrenmek ve rahatlama teknikleri kullanmak da durumun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. (10)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Belirtileri

Yaygın anksiyete bozukluğu başlangıcının temel belirtisi, az ya da hiç açık neden olmasa bile en az 6 ay boyunca devam eden ve sık sık tekrarlanan kaygı ya da gerilimlerdir. Oluşan aşırı kaygı durumu bir problemden diğerine diğerine geçerek devam etmektedir. Bu problemler aile, diğer ilişkiler, iş, okul, para ve sağlıkla ilgili olabilmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu olan kişi, içinde bulunduğu duruma ya da probleme gereğinden fazla kaygı ve korku gösterdiğini fark etse bile kendini kontrol etmekte zorluk çekmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu nasıl anlaşılır? Yaygın anksiyete bozukluğunun diğer belirtileri ise şunlardır:

  • Odaklanma problemleri yaşamak
  • Yorgunluk
  • Sinirlilik
  • Uykuya dalma, uykudan uyanma ya da uyku sorunları yaşamak
  • Uyanıkken huzursuzluk hissetmek

Yaygın anksiyete bozukluğu olan kişi aynı zamanda, kas gerginliği, mide rahatsızlığı, terleme veya zor nefes alıp verme gibi fiziksel belirtiler de yaşayabilmektedir. (11)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Tedavisi

Yaygın anksiyete bozukluğu nasıl geçer? Yaygın anksiyete bozukluğunu tedavi etmenin birçok yolu bulunmaktadır. Alanında uzman bir profesyonelin de yardımı ile, kronik anksiyete başarılı bir şekilde kontrol altına alınabilmektedir. Tedavi kişiye özel olacak bir şekilde oluşturulmaktadır ve aşağıdakileri içerebilmektedir:

  • Psikolojik tedavi: Bilişsel davranışçı terapi de dahil olmak üzere çeşitli psikolojik teknikleri içerebilmektedir.
  • Gevşeme ya da meditasyon: Sıklıkla ritmik solunum veya pozitif düşünme gibi gevşeme veya meditasyon teknikleri ile birlikte kullanılmaktadır.
  • İlaç tedavisi: Antidepresanlar gibi reçeteli ilaçlar, tedavi programlarının bir parçası olarak doktorlar tarafından bireylere reçete edilebilmektedir.
  • Kendi kendine tedavi yöntemleri: Rahatlama ve meditasyona benzer şekilde, kendi kendine yardım teknikleri, genel bir tedavi programında büyük bir destekleyici olabilmektedir.
  • Aile desteği: Bu durumda, aileden destek almak tedavinin başarısını da oldukça artırmaktadır. (12)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu İçin Hangi Doktora Gidilir?

Anksiyete tanısı ve tedavisi için bir psikolog ya da psikiyatristten yardım alabilirsiniz. (13)