Yaygın Anksiyete Bozukluğu Belirtileri


Yaygın anksiyete bozukluğu başlangıcının temel belirtisi, az ya da hiç açık neden olmasa bile en az 6 ay boyunca devam eden ve sık sık tekrarlanan kaygı ya da gerilimlerdir. Oluşan aşırı kaygı durumu bir problemden diğerine diğerine geçerek devam etmektedir. Bu problemler aile, diğer ilişkiler, iş, okul, para ve sağlıkla ilgili olabilmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu olan kişi, içinde bulunduğu duruma ya da probleme gereğinden fazla kaygı ve korku gösterdiğini fark etse bile kendini kontrol etmekte zorluk çekmektedir. (1)

Yaygın anksiyete bozukluğu kişiyi hem fiziksel hem de zihinsel olarak etkileyebilmektedir. Belirtileri kişiden kişiye göre değişebildiği gibi belirtilerin şiddeti de farklılaşabilmektedir. Bazı insanlar daha fazla belirti yaşarken, bazıları sadece bir ya da iki belirti ile mücadele etmektedir. (2)

Yaygın anksiyete bozukluğu nasıl anlaşılır? Yaygın anksiyete bozukluğu belirtileri daha önce de belirtildiği gibi değişebilmektedir, ancak genel olarak şunları içermektedir:

  • Olayların etkisiyle orantısız olan sürekli endişe ve gerilim hissi
  • Bütün olaylara negatif açıdan bakmak ve çözümleri gözden kaçırmak
  • Öyle olmasa bile içinde bulunulan durum ve olayları tehdit edici olarak algılamak
  • Kararsızlık ve yanlış karar verme korkusu
  • Bir endişe konusu bırakıp yeni bir endişe konusu edinmek
  • Rahatsızlık hissetme, huzursuz hissetme ya da her şeyin sonuna gelmiş gibi hissetme
  • Konsantre olma zorluğu veya zihnin bomboş olduğu duygusu (3)

Fiziksel Belirtiler

Yaygın anksiyete bozukluğu zihinsel belirtilere neden olduğu gibi fiziksel belirtilere de yol açabilmektedir. Fiziksel belirtiler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Yorgunluk
  • Uyku problemi
  • Kas gerginliği veya kas ağrıları
  • Titriyor ya da sallanıyormuş gibi hissetmek
  • Sinirlilik ya da kolayca korkuya kapılmak
  • Terlemek
  • Mide bulantısı, ishal veya irritabl bağırsak sendromu
  • Rahatsız hissetmek

Aşırı endişe, korku ve gerilim duyguları zaman zaman kişiyi oldukça tüketebilmektedir. Herhangi bir neden olmadan bile ortaya çıkabilen bu belirtiler kişiyi hem sosyal hem de iş hayatında oldukça zor durumlara sokabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, kişi sürekli olarak tehlikede olduğunu ya da sevdiklerinin başına kötü bir şey geleceğini düşünmektedir.

Şiddetli hissedilen endişe ve gerilim bir konudan başka bir konuya doğru geçebilmekte, yer, zaman ve kişiye göre farklılıklar gösterebilmektedir. (4)

Çocuklarda Yaygın Anksiyete Bozukluğu Belirtileri

Çocuklar ve gençler yetişkinlere benzer belirtiler gösterebilmektedir, ancak aynı zamanda, daha genç olmalarına rağmen endişe seviyeleri oldukça şiddetli de olabilmektedir. Belirtileri şöyle sıralamak mümkündür:

  • Okul veya spor etkinliklerinde performans düşüklüğü korkusu
  • Aile üyelerinin güvenliğiyle ilgili kaygılı olmak
  • Zamanlamalarla ilgili problemler yaşamak
  • Depremler, nükleer savaş veya diğer felaket olayları düşünerek korkuya kapılmak
  • Uyum sağlama konusunda endişeli hissetmek
  • Mükemmeliyetçi olmak
  • Yeterince iyi olmadı düşüncesiyle ödevleri ya da görevleri tekrar tekrar yapmak
  • Ödev yapmak için fazla zaman harcamak
  • Güven eksikliği
  • Onaylanma ihtiyacı duymak
  • Performans konusunda güvensiz hissetmek
  • Sık karın ağrısı veya diğer fiziksel şikayetler
  • Okula gitmekten kaçınmak veya sosyal ortamlardan uzak kalmak (5)

Tıbbi Yardım Alınması Gereken Durumlar

Bazı zamanlarda endişeli ya da stresli hissetmek oldukça normaldir, ancak endişenin boyutu aşağıda sıralanmış olan durumlara yol açıyorsa, hemen bir doktora başvurmalısınız:

  • Gereğinden fazla endişeli hissettiğiniz için bu durum işinizi, ilişkilerinizi ve hayatınızın geri kalan bölümünü olumsuz etkiliyorsa
  • Depresyonda ya da kendinizi aşırı sinirli hissediyorsanız, alkol ya da uyuşturucuyla ilgili sorunlarınız varsa ya da endişe ile birlikte başka akıl sağlığı sorunlarınız da mevcutsa
  • İntihar düşünceleriniz veya davranışlarınız varsa

Kişinin sık sık yaşamaya başladığı endişeyle tek başına mücadele etmesi her zaman mümkün olmamaktadır. Diğer yandan, durumu görmezden gelmeye çalışmak daha kötüleşmesine yol açabilmektedir. Anksiyete daha şiddetli bir hale gelmeden önce profesyonel yardım almak, tedavinin daha başarılı olmasını sağlamaktadır. (6)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedir?

Hayatınız stresli ise zaman zaman endişeli hissetmeniz oldukça normaldir. Bununla birlikte, günlük aktiviteleri kontrol etmede ve uyum sağlamda zorlanma aşırı, devam eden anksiyete ya da yaygın anksiyete bozukluğunun bir işareti olabilmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu hem çocuklukta hem de yetişkinlikte gelişebilmektedir. Yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk ve diğer anksiyete durumlarına benzer belirtilere yol açmaktadır, ancak hepsi farklı şartlar altında gelişmektedir.

Yaygın anksiyete bozukluğu ile yaşamak birey için oldukça zor bir hal alabilmektedir. Birçok durumda, diğer anksiyete veya duygudurum bozuklukları ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Çoğu vakada, yaygın anksiyete bozukluğu psikoterapi veya ilaçlarla iyileştirilmektedir. Yaşam tarzı değişiklikleri yapmak, başa çıkma becerilerini öğrenmek ve rahatlama teknikleri kullanmak da durumun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. (7)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedenleri

Yaygın anksiyete bozukluğu neden olur? Bu durumun nedeni henüz tam olarak bilinememektedir, ancak birkaç faktörün kombinasyonunun yaygın anksiyete bozukluğu gelişiminde bir rol oynadığı düşünülmektedir. Araştırma şunları içerebilmektedir:

  • Beynin duygu ve davranışlarla ilgili olan kısmında meydana gelen aşırı aktivite
  • Ruh halinin kontrolünü sağlamada yer alan beyin kimyasalları olan serotonin ve noradrenalin dengesizliği
  • Ebeveynlerinden gelen genetik faktörler
  • Aile içi şiddet, çocuk istismarı ya da zorbalık gibi stresli ya da travmatik deneyimler yaşamak
  • Artrit gibi ağrılı bir uzun vadeli bir sağlık durumuna sahip olmak
  • Uyuşturucu veya alkolün kötüye kullanımı geçmişi (8)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Tedavisi

Yaygın anksiyete bozukluğu nasıl geçer? Yaygın anksiyete bozukluğunu tedavi etmenin birçok yolu bulunmaktadır. Alanında uzman bir profesyonelin de yardımı ile, kronik anksiyete başarılı bir şekilde kontrol altına alınabilmektedir. Tedavi kişiye özel olacak bir şekilde oluşturulmaktadır ve aşağıdakileri içerebilmektedir:

  • Psikolojik tedavi: Bilişsel davranışçı terapi de dahil olmak üzere çeşitli psikolojik teknikleri içerebilmektedir.
  • Gevşeme ya da meditasyon: Sıklıkla ritmik solunum veya pozitif düşünme gibi gevşeme veya meditasyon teknikleri ile birlikte kullanılmaktadır.
  • İlaç tedavisi: Antidepresanlar gibi reçeteli ilaçlar, tedavi programlarının bir parçası olarak doktorlar tarafından bireylere reçete edilebilmektedir.
  • Kendi kendine tedavi yöntemleri: Rahatlama ve meditasyona benzer şekilde, kendi kendine yardım teknikleri, genel bir tedavi programında büyük bir destekleyici olabilmektedir.
  • Aile desteği: Bu durumda, aileden destek almak tedavinin başarısını da oldukça artırmaktadır. (9)

Yaygın Anksiyete Bozukluğu İçin Hangi Doktora Gidilir?

Anksiyete tanısı ve tedavisi için bir psikolog ya da psikiyatristten yardım alabilirsiniz. (10)