Trombosit Düşüklüğü Nedir?


Trombosit düşüklüğü ya da diğer adıyla trombositopeni, kandaki trombosit sayının düşük olduğu bir durumdur. Trombositler (platelet ya da pıhtı hücresi) kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan renksiz kan hücreleridir. Trombositler kan damarı yaralanmalarında tıkaçlar oluşturarak kanamayı durdurmaktadır.

Trombosit düşüklüğü genellikle lösemi veya bağışıklık sistemi problemi gibi ayrı bir bozukluğun sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer yandan, belirli ilaçları almanın bir yan etkisi olarak da meydana gelebilmektedir. Hem çocukları hem de yetişkinleri etkileyebilmektedir.

Trombosit düşüklüğü hafif olabilir ve çok az belirtiye belirtiye sebebiyet verebilir. Nadiren de olsa, trombosit sayısı aşırı bir şekilde düştüğünde, tehlikeli iç kanamalar meydana gelebilmektedir. Trombosit düşüklüğü için bir takım tedavi seçenekleri de mevcuttur. (1)

Trombosit Düşüklüğü Belirtileri

Trombosit düşüklüğü başlangıcı belirtileri yaşayıp yaşamadığınız trombosit sayınıza bağlıdır. Düşük trombosit sayısı hamileliğin neden olduğu hafif vakalarda, genellikle herhangi bir belirtiye neden olmaz. Daha şiddetli vakalarda ise, acil tıbbi müdahale gerektiren kontrol edilemeyen kanamalara yol açabilmektedir.

Trombosit düşüklüğü nasıl anlaşılır? Trombosit düşüklüğü belirtileri şunlardır:

  • Kırmızı, mor veya kahverengi çürükler
  • Küçük kırmızı veya mor noktalı döküntü
  • Burun kanaması
  • Diş eti kanaması
  • Uzun süre devam eden yaralar veya kendi başlarına durmayan kanamalar
  • Adet kanaması
  • Rektumdan kanama
  • Dışkıda kan
  • İdrar içindeki kan

Daha ciddi durumlarda dâhili kanama yaşayabilirsiniz. İç kanamanın belirtileri şunlardır:

  • İdrar içindeki kan
  • Dışkıda kan
  • Kanlı veya çok koyu bir kusma (2)

Trombosit Düşüklüğü Nedenleri

Trombosit düşüklüğü neden olur? Trombositopeni nedenleri genellikle üç önemli nedeni bulunmaktadır:

  1. Kemik iliğinde yeterli trombosit olmaması
  2. Kan dolaşımındaki trombosit sorunlarının artması
  3. Dalak veya karaciğerdeki trombositlerin artması

Aşağıdaki durumlardan herhangi birine sahipseniz, kemik iliğiniz yeterli trombosit üretemez:

  • Aşırı kansızlık
  • Kemik iliği kanseri (lösemi)
  • Siroz
  • Folat eksikliği
  • Kemik iliğindeki enfeksiyonlar
  • Myelodisplastik sendrom
  • Vitamin B12 eksikliği
  • Bazı ilaçların kullanımı

Aşağıdaki sağlık koşulları trombositlerin parçalanmasına neden olur:

  • Kan pıhtılaşması bozukluğu
  • İlaca bağlı düşük trombosit sayısı
  • Genişlemiş dalak
  • Bağışıklık sisteminin trombositleri yok etmesi (3)

Trombosit Düşüklüğü Tedavisi

Trombosit düşüklüğü nasıl geçer? Trombosit sayıları çok düşük değilse ve belirtiler yoksa tedaviye ihtiyaç duyulmamaktadır. Endişeye neden olacak kadar düşük trombosit sayıları için altta yatan problem tedavi edilmektedir. Tedavi, bir ilacı almayı bırakmak veya altta yatan bir tıbbi durumla baş etmek olabilmektedir.

Trombosit düşüklüğü olanlar için, tedavi yöntemi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçları almayı içerebilmektedir. Bu ilaç genellikle kortikosteroid içeren bir ilaçtır.

Trombosit Düşüklüğü Ameliyatı

Bir yıldan sonra tedaviye yanıt vermeyen trombosit düşüklüğü yaşayan kişilerde dalağı çıkarmak için ameliyat uygulanabilmektedir. Acil durumlar ise trombosit transfüzyonuyla (nakil) tedavi edilebilir. (4)

Trombosit Düşüklüğü İçin Hangi Doktora Gidilir?

Trombosit düşüklüğü için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına, alerji ve immün hastalıklar uzmanına ya da kan hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (5)

Trombosit Düşüklüğüne Ne İyi Gelir?

Trombosit Düşüklüğü Bitkisel Tedavisi

Papaya: Hem papaya meyvesi hem de papaya yaprakları, yalnızca birkaç gün içinde düşük trombosit sayısını artırmaya yardımcı olabilmektedir.

Buğday çimi: Buğday çimi trombosit sayısını arttırmaya yardımcı olabilmektedir. Buğday çimi, insan kanındaki hemoglobin molekülüyle hemen hemen aynı moleküler yapıya sahip klorofil bakımından yüksek olduğu için trombosit düşüklüğüne etki edebilmektedir. (6)

Aloe vera: Aloe vera hem trombosit sayısını artırmaktadır hem de rahatsız edici trombosit düşüklüğü belirtilerini önleyebilmektedir. Aloe vera suyu dişetlerinde ve ağızda meydana gelen kanamaları azaltabilmektedir. (7)

Balkabağı: Balkabağı, trombosit düşüklüğünü artırmak için faydalı bir besindir. Doğru trombosit gelişimini destekleyen A vitamini bakımından zengindir. Ayrıca trombosit seviyesini yükseltmek için önemli olan hücrelerde üretilen proteinleri de düzenlemektedir.

Ispanak: Ispanak genellikle düşük trombosit bozukluğunun tedavisinde kullanılan k vitamininin iyi bir kaynağıdır. Doğru kan pıhtılaşması için K vitamini gereklidir. Böylece aşırı kanama riski de azaltılmaktadır. (8)

Nar: Nar, düşük trombosit tedavisi için çok yönlü bir meyvedir. Zengin kırmızı rengi yüksek demir içeriğinin gelmektedir, bu nedenle, trombosit düşüklüğüyle mücadeleye yardımcı olabilmektedir. (9)

Amla: Amla C vitamini açısından oldukça zengindir, bu nedenle, trombosit üretimini artırmaya ve bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcı olabilmektedir. (10)

Pancar: Pancar, trombosit sayısını arttıran popüler bir yöntemdir. Doğal antioksidan ve hemostatik özelliklere sahip olan pancar, birkaç gün içinde trombosit sayını artırabilmektedir. (11)

Trombosit Düşüklüğü Evde Tedavi Yöntemleri

Süt: Süt, vücudun trombosit sayısını yenilemesine yardımcı olan kalsiyum açısından yüksektir. Kalsiyum içeriği K vitamini ve süt proteini fibrinojeni ile birlikte çalışmaktadır. Bu, trombosit sayınızı artırmak ve kandaki pıhtı oluşumunu iyileştirmek içindir.

Süt dışında, kalsiyum seviyenizi optimum seviyede tutmak için peynir, yoğurt ve organik süt ürünleri de tüketebilirsiniz. (12)

Susam yağı: Soğuk preslenmiş yağlar trombosit sayınızı arttırmak için faydalı olabilmektedir. Susam yağı doğal olarak trombosit seviyesini yükselten özelliklere sahiptir. Serbest radikal hasarını, vücuttaki iltihaplanmayı azaltır ve kan dolaşımını iyileştirmeye yardımcı olur. (13)

Su: Kan hücreleri su ve proteinden oluşmaktadır, bu nedenle gün boyunca bol miktarda su içilmesi tavsiye edilmektedir. Düşük trombosit sayısı söz konusu olduğunda, sindirim sisteminizi etkileyebileceğinden ve vücudun besin maddelerini gerektiği gibi emmediğinden dolayı soğuk suyu içmekten kaçının.

Onun yerine, oda sıcaklığında filtrelenmiş ve arıtılmış su içmeyi tercih edin. Bu, vücudunuzun daha fazla kan hücresi üretmesine ve sonunda trombosit sayısını iyileştirmesine yardımcı olur. Her gün en az 8 ile 10 bardak oda sıcaklığında su içebilirsiniz. (14)

Diyet

K Vitamini: K vitamini kan pıhtılaşması için faydalıdır ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Bu nedenle, trombosit düşüklüğü tedavisine yardımcı olabilmektedir.

K vitamini açısından zengin olan gıdaları tüketin. Bu, trombositlerin birbirine yapışmasına yardımcı olur ve gerektiğinde kan pıhtılaştırmasına etki eder.

Ispanak, marul ve maydanoz, brokoli, Brüksel lahanası ve karnabahar, zeytin, soya fasulyesi, yumurta ve yosun gibi yapraklı yeşillikler gibi yiyecekleri yiyin.

Omega 3: Omega 3 yağ asitleri bir diyete dâhil edilebilecek en iyi antiinflamatuar kaynaklardan biridir. Omega 3 yağ asitleri, trombosit sayınızı arttırmada etkili olan bağışıklık sisteminizi desteklemeye yardımcı olmaktadır.

Balık, ceviz, yosun, yumurta ve keten tohumu yağı gibi omega 3 yağ asitleri açısından zengin gıdaları tüketebilirsiniz. (15)

B9 Vitamini: B9 vitamini ya da folat hücre bölünme sürecinde önemli rol oynamaktadır. Trombositler hücrelerdir ve bu Vitamin hücre bölünmesini arttırmaya yardımcı olur. Folat eksikliği, trombosit sayısının düşük olmasına yol açmaktadır.

Kuşkonmaz, ıspanak, portakal ve tahıl gibi B9 vitamini bakımından zengin gıdaları tüketebilirsiniz.

Taze meyve ve sebzeler: Trombosit düşüklüğü bağışıklık sistemi bozuklukları sonucu da oluşabildiği için taze meyve ve sebzeler oldukça faydalı olabilmektedir. Uygulanan diyet bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcı olmaktadır.

Yaban mersini, ahududu, fındık, kırmızı guava, böğürtlen, tatlı patates, yeşil çay, koyu yeşil sebzeler, pancar kökü, kabak ve balkabağı gibi antioksidanlar açısından zengin meyve ve sebzeleri tüketebilirsiniz. (16)

Tavsiyeler

  • Alkol tüketimi, kemik iliğinde trombosit üretimini engelleyebileceği için alkolü sınırlayın.
  • İçindeki tonik trombosit düşüklüğüne katkıda bulunabileceğinden, tonik sudan kaçının.
  • Trombosit sayısı düşük olduğunda çiğ sebze yemekten kaçının, bağırsak astarına zarar verebilir. Bunun yerine, yumuşak olana kadar sebzeleri pişirin ve sonra yiyin.
  • Trombosit sayısını artırmak için gün içinde trombosit seviyelerini artıran gıdaları tüketin.
  • Aloe vera gibi kan temizleyici olarak işlev gören gıdaları diyetinize dahil edin.
  • Birçok besin sunmayan konserve ve işlenmiş gıdalardan kaçının.
  • Vücudun enerji alması ve daha fazla trombosit üretebilmesi için her gece en az 7-8 saat uyku uyuyun.
  • Tam tahıllı gevrekleri, kahverengi pirinci ve tam buğday ürünlerini tercih edin. Beyaz un, beyaz pilav ve işlenmiş gıdalardan kaçının.
  • Yaralanmalara neden olabilecek faaliyetlerden kaçının.
  • Bazı ilaçlar platelet fonksiyonunu etkileyebileceğinden reçetesiz ilaçları almadan önce doktorunuza danışın. (17)