Tonsillit (Bademcik İltihabı) Nedir?


Halk arasında bademcik iltihabı olarak da bilinen tonsillit, bademciklerde oluşan enfeksiyon durumudur. Bademcikler, boğazın her iki yanında birer adet olmak üzere ağız arkasında bulunan bir çift yumuşak doku kitleleridir. Bademcikler bağışıklık sisteminin bir parçasını oluşturan bezlerdir ve böylece ağız ve burun yoluyla vücuda giren potansiyel bakteri veya viral organizmaların enfeksiyonunu önleme işlevi görür. Bununla birlikte bazen bademcikler kendilerini enfekte edebilir, bu da dokunun şişmesi ve iltihaplanmasıyla sonuçlanabilir.

Tonsillit, virüs veya bakteri kaynaklı olabilmektedir, ancak çoğu vaka viral kökenlidir ve bu nedenle antibiyotik tedavisine gerek kalmadan kendi kendine iyileşebilmektedir. Akut tonsillit genellikle 7-10 gün içinde düzelir. Bununla birlikte, kronik tonsillite sahip olan bazı kişiler, tekrar tekrar veya sürekli tonsillit belirtilerin maruz kalabilmektedir. Tonsillit, çocuklarda ve gençlerde daha sık görülürken, hangi yaştan olunursa olunsun herkesin tonsillite yakalanma riski bulunmaktadır. (1)

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Belirtileri

Tonsillit başlangıcının en belirgin belirtisi boğazı ağrısıdır. Bademcikler şişmekte ve kızarmaktadır. Oluşan boğaz ağrısı yutkunmayı zorlaştırmakta ve durumu can sıkıcı hale getirmektedir. Bazı durumlarda bademcikler irin ile dolmakta, bu nedenle de, üstleri beyaz lekelerle kaplanmaktadır.

Tonsillit nasıl anlaşılır? Tonsillitin diğer yaygın belirtileri şunları içerir:

  • 38 derece üzerindeki yüksek sıcaklık (ateş)
  • Öksürme
  • Baş ağrısı
  • Kulak ağrısı
  • Hasta hissetmek
  • Yorgun hissetmek
  • Boyun bölgesindeki şişmiş ve ağrılı olan lenf bezleri
  • Ses kaybı veya sesteki değişiklikler

Tonsillit belirtileri genellikle üç ile dört gün sonra düzelmektedir. Bilinen soğuk algınlığı veya grip gibi viral bir enfeksiyon sonucu oluşan bademcikleriniz varsa belirtiler daha hafif olabilir.

İltihap, streptokoksik enfeksiyon gibi bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa, belirtiler genellikle daha şiddetli olur ve ayrıca ağız kokusu da yaratabilir.

Sadece kişinin boğazına bakarak, virüs veya bakteriyel bir enfeksiyondan dolayı tonsillit olup olmadığını anlamak zordur. Bunu doğrulamak için testlere ihtiyaç vardır. (2)

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Nedenleri

Tonsillit neden olur? Tonsillit vakalarının çoğuna viral enfeksiyon neden olmaktadır. Tonsillite neden olduğu bilinen diğer virüsler ise şunları içermektedir:

  • Rinovirüsler – soğuk soğukluğa da neden olur
  • Grip virüsü
  • Parainfluenza virüsü – krup (bir solunum yolu hastalığı) ve larenjite de neden olur
  • Enterovirüsler – el, ayak ve ağız hastalığına neden olur
  • Adenovirüs – ishale neden olur
  • Kızamıkçık virüsü – kızamığa neden olur

Nadiren de olsa, tonsillit, glandüler ateşe neden olan Epstein-Barr virüsü tarafından da tetiklenebilmektedir. Bu durumda, muhtemelen çok hasta hissedersiniz. Lenf bezleri şişer ve boğaz ağrısı olur. Ayrıca ateşiniz de olabilir. (3)

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Tedavisi

Tonsillit nasıl geçer? Tonsillit tedavisi nedenine bağlı olarak değişmektedir. Nedeni belirlemek için, doktorunuz testler yapabilir. Laboratuvar testi, eğer varsa bakteriyel enfeksiyonu saptayabilir. İltihap bir virüs enfeksiyonu nedeniyle oluştuysa testte görünmez, ancak bakteri testi negatifse bu durum viral olarak kabul edilebilir. Bazı vakalarda, fiziksel bulgular muhtemel bakteriyel enfeksiyonu teşhis edecek kadar inandırıcı olabilir. Bu vakalarda antibiyotikler hızlı bir strep testi yapılmadan reçete edilebilir.

Testlerde bakteri ortaya çıkarsa, tedavi enfeksiyonu iyileştirmek için antibiyotiklerden oluşur. Antibiyotikler tek bir atış halinde verilebilir veya ağızdan 10 gün süreyle alınabilir. Her ne kadar belirtiler antibiyotiğe başladıktan sonra iki veya üç gün içinde düzelse de, bakterilerin gitmiş olduğundan emin olmak için doktorunuzun verdiği tüm ilaçları almak önemlidir. Bazı insanlarda enfeksiyonu iyileştirmek için ikinci bir antibiyotik tedavi uygulanabilir. (4)

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Ameliyatı

Tekrarlanan enfeksiyonları olan bazı insanlar bademcikleri aldırmak için ameliyat olabilmektedirler. Bu ameliyata Tonsillektomi adı verilmektedir. (5) Bu gelecekteki enfeksiyonu önlemek için bademcikleri cerrahi yardımla çıkarma işlemidir. Bademcikler genel olarak nitelikli sağlık uzmanları tarafından büyük bir olumsuz etkisi olmadan alınmaktadır. (6)

Tonsillit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Tonsillit teşhis ve tedavi etmesi için gidilebilecek sağlık profesyonelleri arasında aşağıdakiler bulunmaktadır:

  • Çocuk doktoru
  • Aile hekimi
  • Kulak, burun, boğaz uzmanı (KBB)
  • İç hastalıkları uzmanı

Bademcikleri çıkarmak için cerrahi müdahale yapılırsa (Tonsillektomi), doktorunuz sizi bir KBB uzmanına sevk edebilir. (7)

Tonsillite (Bademcik İltihabı) Ne İyi Gelir?

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Bitkisel Tedavisi

Zerdeçal: Zerdeçal güçlü antiinflamatuar ve antiseptik niteliklere sahip olması nedeniyle enfeksiyonlarla mücadele etmek ve tonsillitin rahatsız edici belirtilerini kontrol altına almaktadır.

Tarçın: Tarçın tonsilliti tedavi etmek için bir antimikrobiyal olarak çalışmaktadır. Tarçın bademciklerdeki bakterilerin ve mikroorganizmaların büyümesini engelleyerek şişkinlik, ağrı ve iltihabı azaltmaktadır. (8)

Bal: Bal şaşırtıcı derecede antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Bu nedenle, boğaz enfeksiyonlarını tedavi etmek için büyük bir etkiye sahiptir.

Zencefil çayı: Çoğu insan iltihaplı bademcik şişmelerini tedavi etmek için zencefil çayı tüketmektedir. Zencefil, güçlü bir antiinflamatuar ve antimikrobiktir. (9)

Süt: Bir bardak sıcak süte bir çay kaşığı zerdeçal ekleyin. İyice karıştırdıktan sonra günde 2 kez bu sütü tüketin. Tonsillit nedeniyle oluşan ağrıyı tedavi etmeye yardımcı olacaktır.

Papatya çayı: Papatya çayı tonsillit için mükemmel bir bitkisel ilaçtır.

Adaçayı: Adaçayı büzücü ve analjezik özellikleri nedeniyle tonsillit ile ilişkili tahrişi yatıştırır. Bu nedenle, bademcik iltihabı tedavisi için adaçayı içebilirsiniz. (10)

Nane: Nane kullanmak tonsilliti tedavi etmek için bilinen en doğal yollardan biridir. Antimikrobiyal özelliklere sahip olduğu için tahriş olmuş mukus zarlarını yatıştırmaya yardımcı olmakta aynı zamanda bakteri ve virüsleri öldürmektedir. (11)

Limon: Limon antiviral, antibakteriyel ve anti enflamatuar özelliklere sahiptir. Bu nedenle, iltihabı gidermeye yardımcı olur.

Fesleğen: Fesleğen hem antiviral hem de antiinflamatuar olması nedeniyle tonsillit için bilinen etkili bitkisel tedavi yöntemlerinden bir başkasıdır. (12)

Tonsillit (Bademcik İltihabı) Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su ile gargara: Tonsillit için en iyi ve en yaygın evde çare, sıcak tuzlu suyla gargara yapmaktır. Sıcak su yatıştırıcı bir etkiye sahiptir ve tuz ise virüsü veya bakterileri öldürmeye yardımcı olacaktır. Ayrıca tuz, iltihaplanmayı azaltarak anında rahatlamayı sağlar. Bir çay kaşığı masa tuzunu bir fincan ılık suyla karıştırın. Bu suyla gargara yapın ama suyu yutmayın. Çalkadıktan sonra suyu tükürün. Hızlı toparlanma için mümkün olduğunca sık tekrarlayın. (13)

Buz: Çoğunuz, sorunun buzla nasıl tedavi edilebileceğini merak ediyor olmalısınız. Ancak, buz tedavisi cidden sorununuzu etkili biçimde iyileştirir. Birkaç buz küpü alıp bir bezle sarın. 10-15 dakika boyunca soğuk kompres olarak iltihabın üzerine hafifçe uygulayın. Etkili sonuçlar için günde en az 4 kez yapın. (14)

Şap: Eski zamanlarda, su arıtma tesisleri kullanılmadan önce, şap, içme sularını dezenfekte etmek için kullanılmaktaydı. Ayrıca tonsillitin tedavisi için evde ilaç olarak da kullanılabilir. Şapı ince bir toz haline getirin. Bademciklerinize uygulayın. Şapı suya katıp gargara olarak da kullanabilirsiniz. Bu, şişmeyi rahatlatacak ve enfeksiyonun daha da kötüleşmesini önleyecektir.

Epsom tuzu: Sıcak suyla bir banyo suyu hazırlayın ve içine biraz epsom tuzu ekleyin. Rahatlamak için bu suyun içine girin. Küvette olduğunuzda boğazınızın da suda olduğundan emin olun. Bu yöntem boğazınızı yatıştıracak ve burun geçişlerinizi rahatlatacaktır. (15)

Evde yapılabilecek bazı diğer basit tedaviler ise şöyle sıralanmıştır:

  • Dinlenme: Dinlenme sırasında, vücudunuz enfeksiyonla mücadele edebilmek için enerji toplamaktadır.
  • Sıvılar: Vücut bir enfeksiyonla mücadele ettiği zaman daha fazla hidrasyona ihtiyaç duymaktadır.
  • Havalandırma: Havayı tazelemek için odayı sıklıkla havalandırmak ya da buhar banyoları yapmak rahatlatıcı olabilmektedir.
  • Tahrişten uzak durma: Sigara içmemek ve dumanlı alanlardan uzak durmak daha doğrudur.
  • İlaçlar: Ağrı kesici ya da ateşi azaltıcı ilaçlar tedaviye yardımcı olabilmektedir. (16)