Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidi) Nedir?


Tiroid, boğazın ön tarafında, Adem elmasının (larinks) altında bulunan bir bezdir. Önden istmus tarafından birleştirilen, nefes borusunun iki tarafına uzanan iki lob içermektedir. Tiroid bezi, büyüme ve enerji harcamaları da dâhil olmak üzere birçok metabolik süreci düzenlemek için hormon salgılamaktadır. Tiroid yetmezliği, tiroid bezinin yetersiz kaldığı ve kan dolaşımına yeterli miktarda hormon salgılamadığı bir durumdur. Bu, kişinin metabolizmasının yavaşlamasına neden olmaktadır.

Tiroid yetmezliği ya da hipotiroidi en yaygın tiroid bozukluğu olarak bilinmektedir ve kadınların yaklaşık olarak, yüzde altı ile yüzde onunu etkilediği düşünülmektedir. Tiroid yetmezliğinin oluşma olasılığı yaşla birlikte de yükselebilmektedir. 65 yaş üzerindeki kadınların dörtte biri tiroid yetmezliğinden etkilenebilmektedir.

Tiroid yetmezliği kadınlarda daha sık yaşansa da, erkekler de bu durumdan etkilenmektedir, ancak bu daha az sıklıkla gerçekleşmektedir. Tiroid yetmezliği birincil veya ikincil olabilir. Birincil tiroid yetmezliği, tiroid bezinin kendisinin hastalıklı olduğu anlamına gelirken ikincil tiroid yetmezliği, tiroid bezini denetleyen beyin yapısı olan hipofiz beziyle ilgili sorunlardan kaynaklanmaktadır. Birincil tiroid yetmezliğinin en yaygın nedeni otoimmün bir hastalık olan Hashimoto hastalığıdır. (1)

Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidi) Belirtileri

Tiroid yetmezliği belirtileri hafif, orta veya şiddetli olabilmektedir. En şiddetli biçimde (miksödem koması), tiroid yetmezliği potansiyel olarak ölüme neden olabilmektedir ve acil olarak tıbbi tedavi gerektirir. Tiroid yetmezliği nasıl anlaşılır? Tiroid bezi başlangıcı ve sonrası belirtileri şunları içerebilir:

  • Yorgunluk ve düşük enerji seviyeleri
  • Depresyon
  • Yavaş kalp atış hızı
  • Açıklanamayan kilo artışı
  • Soğuk havadan rahatsız olma
  • Yorgun ve ağrıyan kaslar
  • Kuru, kaba cilt
  • Kabarık yüz
  • Saç kaybı
  • Kabızlık
  • Konsantrasyon sorunları
  • Goitre (büyümüş tiroid bezi) (2)

Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidi) Nedenleri

Tiroid yetmezliği neden olur? Tiroid yetmezliği, tiroid bezi bu T3 ve T4 hormonlarını yeterince üretmediğinde ortaya çıkmaktadır. 50 yaş ve üstündeki kadınlarda daha sık ortaya çıkmaktadır. Tiroid yetmezliğinin en yaygın nedeni, Hashimoto hastalığıdır, yani tiroid bezinin şişmesi veya iltihaplanmasıdır. Aşağıda sıralanan durumlar buna neden olabilmektedir:

  • Bağışıklık sistemi saldırısı
  • Solunum yolu enfeksiyonu veya soğuk algınlığı
  • Hamilelik (doğum sonrası tiroidit)
  • Bazı reçeteli ilaçlar (amidaron veya lityum gibi)
  • Doğum kusurları
  • Boyun veya beyine uygulanan kanser radyasyon tedavileri
  • Tiroidin cerrahi olarak çıkarılması
  • Sheehan sendromu (hamilelik sırasında şiddetli kanama)
  • Beslenme Eksikliği (3)

Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidi) Tedavisi

Tiroid yetmezliği nasıl geçer? Tiroid yetmezliği teşhisi konmuşsa, doktorunuz T4 sentetik tiroid hormonu reçete edecektir. Bu hap her gün alınan bir ilaçtır. Bazı diğer ilaçlar vücudun sentetik tiroid hormonunu emebilme durumu ile etkileşime girebilmektedir. Doktor, reçetesiz satılan ürünler de dâhil olmak üzere alınan tüm ilaçları, şifalı otları ve takviyeleri bilmek isteyecektir.

Tiroid hormon düzeylerini kontrol etmek için düzenli kan testlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Doktor zaman zaman ilaç dozunu yeniden ayarlamayı gerekli görebilir. (4)

Tiroid Yetmezliği Ameliyatı

Tiroid problemleri nedeniyle tüm tiroid bezi çıkarılırsa, tiroid yetmezliği gelişmektedir. Hayatın geri kalanında tiroid ilaçlarını kullanmak birincil tedavi yöntemidir.

Bezin yalnızca bir kısmı alınırsa, tiroid yine de kendi başına yeterli miktarda hormon üretebilmektedir. Kan testleri, hastanın ihtiyacı olan tiroit ilacının miktarını belirlemesine yardımcı olmaktadır. (5)

Tiroid Yetmezliği İçin Hangi Doktora Gidilir?

Tiroid yetmezliği için başlangıç olarak aile hekimine başvurabilirsiniz. Sonrasında belirtilerin ve tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi için gastroenterolog, jinekolog veya psikiyatrist gibi bir uzman tarafından muayene edilebilirsiniz. Karmaşık veya olağandışı tiroid yetmezliği vakalarına bir endokrinolog (endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı) yardımcı olabilmektedir. (6)

Tiroid Yetmezliğine (Hipotiroidi) Ne İyi Gelir?

Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidi) Bitkisel Tedavisi

Kelp (Deniz yosunu): Kelp, iyot ve diğer mineraller açısından zengin, kahverengi bir deniz yosunudur. İyot eksikliğinden dolayı oluşan tiroid yetmezliği için oldukça yararlıdır. Bununla birlikte,  otoimmün tiroid problemleri için önerilmez çünkü durumu kötüleştirebilir.

Elma sirkesi: Elma sirkesi tiroit bozukluğuyla başa çıkmaya yardımcı olabilmektedir. Detoksifikasyona yardımcı olduğu, asit alkalin dengeyi eski haline getirdiği, kilo kaybını kolaylaştırdığı ve hormonları düzenlemeye yardımcı olmakta ve enerji metabolizmasını geliştirmektedir. (7)

Zencefil: Zencefil çinko, magnezyum ve potasyum için iyi bir kaynaktır. Hem besin içeriği hem de güçlü antiinflamatuar olma özellikleri nedeniyle tiroid işlevselliğini geliştirmeye yardımcı olabilmektedir. (8)

Keten tohumu: Omega 3 yağ asitleri açısından iyi bir kaynak olan keten tohumlarını tüketmek, tiroid yetmezliğinin tedavisine yardımcı olabilmek için iyi bir yoldur.

Kara ceviz: Kara ceviz, tiroid bezini besleyen ve güçlendiren organik iyot ve magnezyumun mükemmel bir kaynağıdır. Bu nedenle, tiroid yetmezliği problemi yaşayanların diyetlerine kara cevizi de eklemeleri tavsiye edilebilmektedir.

Isırgan otu: Isırgan otu tiroid yetmezliğine yardımcı olması için kullanılan bir bitkidir. Isırgan otu iyot bakımından oldukça zengindir ve tiroid bezinin normal işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olmaktadır.

Hindistan cevizi sütü: Hindistan cevizi sütü, tiroid bezinin normal fonksiyonlarını yerine getirmesine yardımcı olmaktadır. Diğer yandan ise vücudun metabolizma hızını arttırmaya da oldukça destekçidir. (9)

Sibirya ginsengi: Sibirya ginsengi, tiroid bezinin işleyişini destekleyen adrenal ve timus bezlerini uyarmak için çok yararlıdır. Bu bitki, aynı zamanda tiroid yetmezliğinin en yaygın belirtilerinden biri olan yorgunluğun hafifletilmesine de yardımcı olmaktadır. (10)

Çuha çiçeği yağı: Çuha çiçeği yağı, gamma linoleik asitler açısından iyi bir kaynaktır, aynı zamanda da, antiinflamatuar bir yarar sağlamaktadır. Bu nedenle, tiroid hormon düzeylerini artırmaya yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda, saç dökülmesi ve ağır adet kanaması gibi tiroid yetmezliği belirtilerini de hafifletebilmektedir. (11)

Hindistan cevizi yağı: Hindistan cevizi yağı, tiroid işlevini geliştirmeye yardımcı olan orta zincirli yağ asitleri içermektedir. Ayrıca metabolizmayı uyarmakta ve enerjiyi artırmaktadır. (12)

Tiroid Yetmezliği (Hipotiroidi) Evde Tedavi Yöntemleri

İyot: İyot, tiroid yetmezliği için en etkili evde tedavi yöntemidir. Diyetinizdeki iyot alımını artırmak, tiroid bezinin işlevlerini yerine getirmeye yardımcı olmaktadır. Doğal iyot kaynaklarının bazıları yoğurt, yulaf ezmesi, patates, muz, turp, maydanoz, balık, yumurta ve deniz ürünleridir. Ayrıca, yemek pişirirken iyotlu tuzun kullanılması da önerilmektedir. (13)

D vitamini: D Vitamini, tiroid yetmezliğiyle mücadele etmenin en doğal yoludur. Güneş ışığından faydalanma vücutta optimum D Vitamini seviyesini korumanın en iyi yoludur. Bu nedenle, tiroid yetmezliği olan kişilerin D vitamininden yararlanması için sabah saatlerinde 20 dakika boyunca güneş ışığından faydalanması önerilmektedir. (14)

Protein: Protein vücut dokularına tiroksin taşınmasında çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, günlük diyetinize proteini eklemeniz, tiroid bezinin işlevlerini normalize etmeye yardımcı olacaktır. Proteinlerin iyi kaynaklarından bazıları arasında, kinoa, baklagiller, kabuklu kuru yemişler ve hayvansal ürünler bulunmaktadır. (15)

Balık yağı: Balık yağları, tiroid hormon salımını arttırmak ve sağlıklı tiroid işlevini sürdürmek için faydalı olabilmektedir. Omega 3 yağ asitleri bakımından zengin olan balık yağı, ayrıca iltihap ile mücadele etmekte ve bağışıklığı sistemini güçlendirmektedir. (16)

B vitaminleri: Tiroid yetmezliğiyle mücadele ederken, belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olması için B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9 ve B12 vitaminlerini içeren yeterli miktarda B vitaminini almalısınız. B vitaminleri sağlıklı tiroid fonksiyonları için hayati önem taşımaktadır. (17)