Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Nedir?


Tırnak mantarı, diğer adıyla onikomikoz, oldukça yaygın olarak yaşanan bir mantar enfeksiyonu durumudur. Enfeksiyonun belirtileri, içerdiği mantar türüne bağlı olarak değişmektedir, ancak tırnakların kalınlaşması ve sarı bir renk alması ilk dikkat çeken değişikliklerdir.

Tırnaklarda meydana gelen bu tarz deformasyonların yarısında, bu durumun nedeni tırnak mantarıdır. Oldukça yaygın olarak yaşanan tırnak mantarı, genellikle ayak tırnaklarında görülse de, el tırnaklarını etkileme riski de bulunmaktadır. Bunun nedeni ayaklarda Atlet ayağı gibi mantarların gelişmesi için daha uygun bir ortam olması ile açıklanabilmektedir. (1)

Diğer yandan, mantarlar genellikle ılık ve nemli koşullarda daha kolay gelişmektedir. Kapalı ve plastik ayakkabıların kullanımı nedeniyle, bu organizmalar için ideal ortamlar oluşmaktadır ve hem ayaklara hem de ayak tırnaklarında mantar enfeksiyonlarının gelişmesi kolaylaşmaktadır. Soyunma odasında çıplak ayakla yürümek gibi durumlar enfeksiyon riskini artırabilmektedir. Bu tarz sıcak ve nemli bir ortam da mantarın enfekte olması için elverişli olabilmektedir.

El tırnaklarına mantar enfeksiyonu bulaşabilmektedir. Bu tür enfeksiyonlar genellikle, elleri uzun süre suya maruz kalmış kişilerde görülmektedir. Örnek vermek gerekirse, restoranlarda bulaşık yıkayan çalışanlar veya ev temizliğine yardımcı olan profesyonel çalışanlar devamlı olarak suyla çalışmaktadır. Bu nedenle de, el tırnaklarında mantar enfeksiyonu geliştirme riskleri daha da artmaktadır. Çalışırken özel eldivenler kullanmak, bu tarz tırnak mantarı enfeksiyonlarından korunmak için faydalı olabilmektedir. (2)

Mantar enfeksiyonu derinleştikçe, tırnağın rengi değişmekte, tırnak kalınlaşmakta ve parçalanmaya başlamaktadır. Bu durum aynı anda birden fazla tırnağı etkileyebilmektedir.

Yaşanan tırnak mantarı hafifse ve kişiyi rahatsız etmiyorsa, tedaviye ihtiyaç duyulmayabilir. Ancak, genellikle tırnak mantar acı vericidir ve kalınlaşmış tırnaklara neden olmaktadır. Bu nedenle, kişisel bakım adımları ve ilaç tedavisi gerekli olabilmektedir. Diğer yandan, uygulanan tedavi başarılı olsa bile, tırnak mantarları genellikle yeniden oluşmaktadır. (3)

Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Belirtileri

Tırnak mantarı başlangıçta belirgin bir belirti oluşturmayabilmektedir. Genellikle, enfeksiyon yerleştikten bir süre sonra belirtiler ortaya çıkmaktadır.

Tırnak mantarı nasıl anlaşılır? Tırnak mantarı enfeksiyonu ilerlerken, aşağıdaki belirtilerin yaşanmasına neden olmaktadır:

  • Tırnakta renk değişikliği: Enfekte tırnak beyaz, siyah, sarı veya yeşil bir renk alabilmektedir.
  • Tırnağın kalınlaşması ve bozulması: Olağandışı bir şekil veya doku haline gelebilmektedir. Deforme olan tırnağı tekrar düzeltmek zor olabilmektedir.
  • Ağrı veya rahatsızlık: Özellikle etkilenen parmak veya parmak üzerine baskı uygularken veya basarken ağrı yaşanmaktadır.
  • Kırılgan veya kırılmış tırnaklar: Tırnak parçaları kopabilmekte ya da tırnak tamamen düşebilmektedir.

Bazı durumlarda tırnak mantarı olan tırnağın yakınındaki cilt de enfekte olabilmektedir. Bu da cildi kaşıntılı, kırık veya kırmızı ve şişmiş bir hale getirebilmektedir. (4)

Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Belirtileri hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayabilirsiniz.

Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Nedenleri

Tırnak mantarı neden olur? Tırnak mantar enfeksiyonlarına genellikle dermatofit mantarlar neden olmaktadır. Bu durumdan, maya ve küfler de sorumlu olabilmektedir.

Mantar türleri saç, tırnak ve cildin katmanlarının ölü dokularında yaşayabilmektedir. Genel mantar enfeksiyonları ise şunları içermektedir:

  • Atlet ayağı
  • Jock kaşıntısı (daha sıklıkla kasıklarda meydana gelmektedir)
  • Vücutta veya saçta oluşan saçkıran

Tırnak mantarı enfeksiyonları genellikle ayaklarda oluşan bir mantar enfeksiyonundan sonra gelişmektedir. El tırnaklarından ziyade ayak tırnaklarını etkilemektedir. Genellikle de, gençlere oranla yetişkinlerde daha sık yaşanmaktadır.

Aşağıdaki durumlarda mantar tırnak enfeksiyonu geliştirme riski yükselebilmektedir:

  • Küçük cilt veya tırnak yaralanmaları
  • Deforme olmuş bir tırnak veya tırnak hastalığı geçirmiş olmak
  • Uzun süre cildin nemli kalması
  • Bağışıklık sistemi sorunları
  • Hava almayan ayakkabıları çok sık giymek (5)

Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Nedenleri daha fazlası için

Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Tedavisi

Tırnak mantarı nasıl geçer? Hafif bir mantar tırnak enfeksiyonu durumunda derinlemesine planlanmış bir tedaviye ihtiyaç duyulmamaktadır. Bu durumda, genellikle mantar önleyici cilalar faydalı olabilmektedir.

Doktor muayenesinde, doktor gerekli gördüğü takdirde tırnaktan örnek alarak, teste gönderebilmektedir. Bu test, tedaviyi planlamadan önce enfeksiyonun türünü ve nedenini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Tırnak mantarı enfeksiyonları için önerilen ana tedaviler antifungal tabletler veya mantar önleyici tırnak cilalarıdır. Bunların etkili olabilmesi birkaç ay sürebilmektedir. Diğer yandan, ayak tırnağında meydana gelen mantarın temizlenmesi ve tırnağın en halini alması bir seneyi alabilmektedir. (6)

Tırnak Mantarı Ameliyatı

Cerrahi müdehale, ciddi olan ve tekrarlayan tırnak mantarı enfeksiyonlarını tedavi etmek için uygulanabilmektedir. Enfekte olan tırnak dokusu çıkartılmakta ve enfekte bölgeye doğrudan antifungal bir krem uygulanabilmektedir. Tırnağın tamamen çıkarılması nadiren gerekli olabilmektedir. (7)

Tırnak Mantarı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Tırnak mantarı teşhisi ve tedavisi için cilt hastalıkları bölümüne (dermatoloji) başvurulmaktadır. (8)

Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Tedavisi fazlası için tıklayabilirsiniz

Tırnak Mantarına (Onikomikoz) Ne İyi Gelir?

Tırnak Mantarı Bitkisel Tedavisi

Çay ağacı yağı: Çay ağacı yağı tırnak mantarında sıklıkla kullanılan bir tedavi şeklidir. Bu uçucu yağ, antibakteriyel ve antiinflamatuar olmasıyla birlikte güçlü antifungal özelliklere sahiptir. Çay ağacı yağındaki nanokapsülleri, tırnak mantarının ilerlemesini engellemektedir.

Zeytin yaprağı ekstratı: Zeytin yaprağı fenolik bileşikler de dâhil olmak üzere pek çok faydalı bileşik içermektedir. Zeytin bitkilerinin yapraklarından alınan ekstraktın önemli antibakteriyel ve antifungal etkilere sahip olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, tırnağı mantarına karşı kullanılmaktadır. (9)

Kekik yağı: Kekik yağı da antibakteriyel, antiinflamatuar ve güçlü antifungal özelliklere sahiptir. Bu nedenle tırnak mantarı enfeksiyonlarıyla mücadele etmede faydalı olabilmektedir. (10)

Hindistancevizi yağı: Hindistan cevizi yağında orta zincirli yağ asitleri olan kaprilik asit, Candida ve diğer mantarların dayanıklı hücre duvarına nüfuz etme özelliğine sahiptir. Mantar hücrelerini eriterek enfeksiyonla mücadele edebilmektedir. (11)

Lavanta yağı: Lavanta yağı antimikrobiyal özelliğe sahiptir bu nedenle, hafif yumuşak ayak tırnak mantarı vakaları için etkili bir bitkisel tedavi yöntemidir. Enfeksiyonun ilerlemesini de engelleyebilmektedir. (12)

Sarımsak: Sarımsak, antifungal ajan olan allisin içerdiğinden, tırnak mantarını tedavi etmek için çok etkili bir evde tedavi yöntemi haline gelmektedir. Tırnak mantarı için sarımsağın kendisinden ya da sarımsak yağından faydalanılmaktadır. (13)

Portakal yağı: Saf portakal yağı, mantar önleyici özelliklere sahiptir ve dolayısıyla tırnak mantarını tedavi etmek için kullanılabilmektedir. Enfekte olan tırnağa uygulandığında hem enfeksiyonla mücadele etmekte hem de mantarın ilerlemesini önlemektedir. (14)

Limon suyu: Limon suyu antiseptik ve antifungal özelliklere sahiptir. Diğer yandan, limon suyunda bulunan sitrik asit ayrıca, tırnak mantarının yayılmasını önlemeye de yardımcı olabilmektedir. (15)

Tırnak Mantarı Evde Tedavi Yöntemleri

Elma sirkesi: Asit içerdiği için elma sirkesi onikomikoz oluşturan dermatofiti yok etmeye yardımcı olur. Asetik asit olarak da bilinen bu ilaç, bir kısım sirke ve iki katı sudan oluşur.

Etkilenen bölge günde 20 dakika sirkeli suyla ıslatıldığında, mantarın oluşabileceği ortam engellenmiş olmaktadır. Etkilenen alan temizlenene kadar tedaviye devam etmek gerekmektedir. Tırnak çevresindeki cildin tahriş olma ihtimali de bulunmaktadır. Bu durumda tedavi kesilmelidir. (16)

Vicks: Vicks kendine özgü olan yapısından dolayı enfeksiyonların oluşmasını engellemek için tırnaklara kolayca nüfuz edebilmektedir. Oldukça faydalı olduğu bilinen vicks mantar enfeksiyonları için sıklıkla tavsiye edilmektedir. (17)

Karbonat: Sodyum bikarbonat oldukça güçlü antifungal etkilere sahiptir. Yapılan çalışmalar sodyum bikarbonatın mantarla mücadele edebildiğini göstermektedir. Su ve karbonat ile yaptığınız karışımı tırnağınıza yaymayı deneyin. Alternatif olarak, bir kova suya bir miktar karbonat ekleyin ve günlük olarak ayaklarınızı bu suda bir süre bekletin. (18)