Soğuk Algınlığı Nedenleri


Soğuk algınlığı bir üst solunum yolları enfeksiyonudur. Soğuk algınlığı neden olur? Çoğu kişi özellikle kış mevsiminde soğuk havaya maruz kaldığı için hasta olduğunu düşünmektedir, ancak, aslında bunun nedeni aslında 200’den fazla sayıda olan virüslerdir.

Virüsü kapmış olan kişi hapşırdığında, öksürdüğünde, konuştuğunda veya burnunu sildiğinde virüsü çevresine yaymaktadır. Hasta olan kişinin dokunduğun kirli yüzeye dokunmak da virüse maruz kalmaya neden olabilmektedir. Virüsü yayan ortak alanlar arasında kapı tokmakları, telefonlar, çocuk oyuncakları ve havlular bulunmaktadır. Rinovirüsler (soğuk algınlığının en ortak nedeni) sert yüzeylerde ve ellerde üç saate kadar yaşayabilmektedir. (1)

Virüsleri gruplar içinde incelemek mümkündür. Gruplar ise şöyle sıralanmaktadır:

  • İnsan rhinovirüsleri
  • Koronavirüsleri
  • Parainfluenza virüsleri
  • Adenovirüsler
  • Respiratuar sinsityal virüsü

Yapılan araştırmalara göre, soğuk algınlığı özellikler sonbahar ve kış aylarında daha sık yaşanmaktadır. Bunun nedeni genellikle sonbahar ve kış aylarında, insanların çok fazla kapalı alanda zaman geçirmesidir. Örneğin, okul döneminde, öğrencilerin günlerinin çoğunu kapalı bir mekan olan okulda geçirmektedir. Kapalı alanlarda hava daha kurudur. Kuru hava ise burun kanallarını kurutarak enfeksiyona neden olabilmektedir. Diğer yandan, soğuk havalarda nem oranı daha düşüktür. Nemin az olduğu koşullar virüslerin hayatta kalması için yeterlidir. (2)

İnsan Rhinovirüsleri

Bu virüs grubuna dâhil olan 100’den fazla virüs türü bulunmaktadır. Özellikle, en çok soğuk algınlığına neden olmaktadır. Virüsler, insan burnundaki sıcaklıkta en iyi şekilde gelişme fırsatı bulabilmektedir.

İnsan rhinovirüsleri oldukça bulaşıcı virüslerdir. Bununla birlikte, nadiren ciddi sağlık sonuçlarına sebebiyet verirler.

Koronavirüsler

Hayvanları etkileyen bu virüs grubu, birçok çeşit koronavirüsü içermektedir. Diğer yandan, insanları da etkileyebilmektedir. Bu tip virüs tipik olarak hafif ile orta derecede şiddetli akut solunum yolu sendromuna neden olmaktadır. (3)

Diğer Virüs Grupları

Soğuk algınlığına neden olabilecek diğer virüs grupları ise şöyle incelenebilir:

  • İnsan parainfluenza virüsü
  • Adenovirüs
  • Solunum sinsityal virüsü

Bu üç virüs grubu genel olarak erişkinlerde hafif enfeksiyonlara neden olmaktadır, ancak çocuklar, yaşlı erişkinler ve bağışıklık sistemi zayıflamış olan kişiler için ciddi alt solunum yolu enfeksiyonlarına sebebiyet verebilmektedir. Prematüre bebeklerde, astımı olan çocuklarda ya da akciğer veya kalp rahatsızlığı olan çocuklarda bronşit ve pnömoni gibi komplikasyonların riskini taşıdığı için daha ciddiye alınmalıdır.

İnsan parainfluenza virüsü grubuna dâhil olan virüslerden biri çocuklarda krup hastalığına neden olmaktadır. Krup olan kişi öksürdüğünde oldukça yüksek bir ses çıkarmaktadır. Kalabalık yaşam koşulları ve stres, solunum yolu hastalığı riskini daha da arttırmaktadır. Örneğin, askeri personelin adenovirüsler nedeniyle solunum yolları hastalıkları geliştirme riski daha fazladır. (4)

Soğuk Algınlığı Nasıl Bulaşır?

Soğuk algınlığı başlangıcı belirtileri görüldükten iki ile dört gün sonra oldukça bulaşıcıdır. Virüsten etkilenmiş olan biri üç haftaya kadar bulaşıcı olarak kalabilmektedir.

Soğuk algınlığı viral partiküller tarafından havaya yayılmaktadır. Hapşırma veya öksürme ile beraber havada uçmaktadır. Enfeksiyona yakalanmış olan kişi ile yakın temasta bulunmak, el sıkışmak veya öpüşmek soğuk algınlığına yakalanmaya neden olabilmektedir. Soğuk algınlığının en önemli nedeni bu olarak görülmektedir.

Bununla birlikte, dolaylı temas yoluyla soğuk algınlığına yakalanmanın mümkün olduğu da bilinmektedir.

Örneğin, soğuk algınlığına yakalanmış olan kişi burnuna veya ağzına dokunursa, binlerce virüs parçacığı derisine geçer. Daha sonra bir kapı kolu, yürüyen merdiven kenarları, telefon veya benzeri bir nesneye dokunduğunda, virüs parçacıkları oraya yapışmaktadır. Nesneye dokunan bir sonraki kişi virüsü almaktadır, sonrasında ise burnuna veya ağzına dokunduğunda soğuk algınlığına neden olan virüsler vücuda girmektedir. (5)

Soğuk Algınlığı Nedir?

Soğuk algınlığı, üst solunum sistemine bulaşan viral bir enfeksiyondur. Akut viral rinofarenjit veya akut rinit olarak da bilinmektedir. İnsanlar arasında neredeyse en bulaşıcı hastalık olan soğuk algınlığı, çoğunlukla koronavirüsler veya rinovirüsler nedeniyle oluşmaktadır.

İnsan vücudu, soğukluğa neden olan tüm virüslere karşı direnç gösterememektedir. Bu yüzden soğuk algınlığı oldukça yaygındır ve sürekli tekrarlanır. Yapılan pek çok araştırmaya göre, küçük çocuklarda daha sık olmakla beraber, her yetişkin bir yıl içinde birden fazla soğuk algınlığına yakalanmaktadır.

Uzmanlar soğuk mevsimlerde dışarı çıkmanın hastalığa yakalanma veya hastalığı yayma üzerinde çok fazla etkisi olmadığını söylemektedir. Buna ek olarak, antibiyotikler soğuk algınlığını iyileştirememektedir veya iyileşmeyi hızlandırmamaktadır. (6)

Detaylı bilgi almak için bakınız: soğuk algınlığı nedir?

Soğuk Algınlığı Belirtileri

Soğuk algınlığı belirtileri genellikle bir haftaya kadar sürebilmektedir. Soğuk algınlığı başlangıcında, hastalığına neden olan virüsle temasa geçildikten yaklaşık 2 veya 3 gün sonra belirtiler ortaya çıkmaktadır. Belirtiler ise çoğunlukla burnu etkilemektedir.

En yaygın soğuk algınlığı belirtileri şunlardır:

  • Burun tıkanıklığı
  • Burun akması
  • Boğaz kaşıntısı
  • Hapşırma

Soğuk algınlığı olan yetişkinler ve daha büyük çocuklarda genellikle ateş görülmemektedir. Küçük çocuklarda ise ateş görülebilmektedir. Hangi bir virüsün neden olduğu soğuk algınlığı durumunda şu belirtiler de ortaya çıkabilmektedir:

  • Öksürük
  • Azalan iştah
  • Baş ağrısı
  • Kas ağrıları
  • Geniz akıntısı
  • Boğaz ağrısı (7)

Soğuk algınlığı belirtileri fazlası için tıklayınız

Soğuk Algınlığı Tedavisi

Soğuk algınlığı nasıl geçer? Çeşitli tedavi yöntemleriyle soğuk algınlığı belirtilerini hafifletmek mümkün olsa da, hastalığı tamamen ve kısa süre içinde iyileştirmek mümkün olamamaktadır. İyice dinlenmek, bol miktarda sıvı içmek ve belirtileri hafifletmeye çalışmak hastalığı süresince hastanın kendisini iyi hissetmesine yardımcı olmaktadır. Soğuk belirtileri tedavi etmek için uygulanan yöntemlerden bazıları şunlardır:

  • Boğaz ağrısı yatıştırmak için sıcak su ve tuzla hazırlanan gargara
  • Esans yağları eklenerek hazırlanan buhar terapileriyle burun tıkanıklığını açmak
  • Dekonjestanlar içeren ilaçları tıkanıklığın geçici bir süre açılmasına yardımcı olur
  • Antihistaminikler, göz sulanmasının ve burun akıntılarının belirtilerini gidermek için kullanılmaktadır

Yapılan bazı araştırmalara göre, çinko pastilleri soğuk algınlığı belirtilerinin süresini kısaltabilmektedir. Antibiyotikler, soğuk algınlığı ve belirtilerini tedavi etmek için kullanılmamalıdır. (8)

Soğuk Algınlığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Aile hekimleri, çocuk doktorları ve dâhiliye (iç hastalıkları uzmanları) soğuk algınlığını teşhis ve tedavi edebilmektedir. (9)

Soğuk algınlığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.