Şeker Koması Belirtileri


Şeker koması nasıl anlaşılır? Kan şekeri seviyesinin aşırı yükselmesi veya kan şekeri seviyesinin aşırı düşmesi genellikle ani bir şeker koması başlangıcı ya da şeker komasına girmeden önce fark edilen olağan belirtilerdir. (1)

Hipoglisemi Belirtileri

Halk arasında, kişinin hiç yemek yememesi, kasıtlı olarak yemek yemeyi atlaması ya da yemek yemeden önce kendisini titrek, huysuz ve yorgun hissetmesi genellikle hipoglisemi ile ilişkilendirilmektedir. Hipoglisemi durumunda çok bitkin hissetmek oldukça belirgin bir belirtidir.

En sık karşılaşılan hipoglisemi belirtileri, yani diğer bir deyişle düşük kan şekeri belirtileri ise şunları içermektedir:

  • Açlık, bazen yoğun ve ani olarak ortaya çıkabilir
  • Sinirlilik veya titreme gibi endişe belirtileri
  • Terleme, uyurken meydana gelen gece terlemesi de dâhil (bu durum gece hipoglisemisi belirtisidir)
  • Baş dönmesi veya başı düşüyormuş gibi hissetmek
  • Yorgun, bitkin veya sersem olma
  • Uykuda uyanmak ve uyurken bile yorgun hissetmek
  • Huzursuz hissetmek ve ruh hali vakaları geçirmek
  • Yüz solgunluğu
  • Baş ağrısı
  • Kas güçsüzlüğü
  • Karışıklık hissi ve çalışma veya konsantrasyon sorunları yaşama (2)

Şiddetli durumlarda (diyabet ilaçları dâhil olduğunda), hipoglisemi nöbetler, koma ve hatta ölüme neden olabilir. Diyabetik hastalar, özellikle de uzun süreler boyunca tekrar tekrar ortaya çıkması durumunda, ciddi hipoglisemi atakları için yüksek risk altındadırlar. Diyabetli yaşlı hastalarda şiddetli hipoglisemik ataklarının, demans, kalp hastalığı, fonksiyonel beyin hasarı, sinir hasarı ve ölüm riski artışı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. (3)

Kan şekeri seviyeleri kontrol altına alınmadığında hipoglisemi belirtileri yaşanmaya devam edecektir. Zaman içinde, bunlar yorgunluk, şeker isteği, kan basıncındaki değişiklikler, kilo kaybı veya kazanımı, sinir hasarı ve sinirlilik dâhil olmak üzere, pre-diyabet veya şeker hastalığının göstergesi olan komplikasyonlar ve sıklıkla yan etkilerle birlikte ortaya çıkabilmektedir. (4)

Hiperglisemi Belirtileri

Hiperglisemi durumunda yüksek olan kan şekeri seviyesi şu şekilde tanımlanmaktadır:

  • Yemek yemeden önce 130 mg / dL’den (miligram / desilitre) daha yüksek
  • Yemek yedikten iki saat sonra eşit veya 180 mg / dL’den (miligram / desilitre) daha yüksek

Normal olan kan şekeri, şeker hastalığınızın türüne ve çocuk ya da yetişkin olup olmadığınıza ve bazı durumlara bağlı olarak değişmektedir. (5)

Hiperglisemi ile ilişkili olan üç ana belirtiyi şöyle açıklamak mümkündür:

Polifaji: Polifaji, açlığın artması ya da aşırı açlık olarak tanımlanmaktadır. Bunun nedeni, diyabet ilaçların alınması sonucu ortaya çıkan düşük kan şekeridir. Bir yemekten sonra olan bir doz insülin eksikliği ve çok fazla fiziksel aktivite, kan şekerinin düşük olmasına ve açlığın artmasına neden olan diğer faktörlerdir.

Polidipsi: Aşırı susuzluğu ifade etmektedir ve genellikle şiddetli ağız kuruluğuna yol açmaktadır.

Poliüri: Poliüri, aşırı ve anormal derecede fazla miktarda idrarın geçişi anlamına gelmektedir. (6)

Diğer hiperglisemi belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Bulanık görme
  • Yaraların yavaş iyileşmesi
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Düzenli olarak idrar yolu enfeksiyonları yaşama
  • Mantar enfeksiyonlarına yatkınlık

Önlemi alınmayan ya da tedavi edilmeyene çok yüksek kan şekeri seviyeleri, sıvı kaybı, mide bulantısı, kusma ve son olarak da koma ve bilinç kaybına yol açmaktadır. (7)

Diyabetik Ketoasidoz Belirtileri

Eğer hiperglisemi tedavi edilmiyorsa, keton olarak adlandırılan toksik asitlerin, kan ve idrarda (ketoasidoz) birikmesine neden olabilmektedir. Bu durumun belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Meyve kokulu nefes
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Nefes darlığı
  • Ağız kuruluğu
  • Zayıflık
  • Karışıklık
  • Karın ağrısı
  • Koma (8)

Şeker Koması Nedir?

Şeker koması ya da diyabetik koma, bilinç kaybına neden olan ve hayatı tehdit eden bir diyabet komplikasyonu olarak tanımlanmaktadır. Diyabet hastalığı varsa, tehlikeli derecede yükselen kan şekeri yani hiperglisemi veya tehlikeli derecede düşen kan şekeri yani hipoglisemi, şeker komasına yol açabilmektedir.

Kişi şeker komasına girdiğinde canlıdır, ancak manzaraları, sesleri veya diğer uyarı türlerini algılayamamaktadır veya kasıtlı olarak uyarı sinyallerine tepki verememektedir. Tedavi edilmediğinde, diyabetik bir koma ölümcül sonuçlara neden olabilmektedir.

Şeker komasının korkutucu sonuçlara neden olabileceği ihtimali bulunsa da, gerekli önlemleri almak için adımlar takip edilebilmektedir. Diyabet hastalığı için oluşturulan tedavi planına uymak durumu kontrol altında tutmayı sağlamaktadır. (9)

Şeker Koması Nedenleri

Şeker koması neden olur? Şeker hastalığı olan kişilerde ortaya çıkan şeker komasının başlıca nedenleri ya kan şekeri seviyesinin çok düşmesi ya da kan şekeri seviyesinin çok yükselmesidir. Diğer bir neden ise şeker hastalığı nedeniyle ortaya çıkan bazı komplikasyonlardır.

Şeker hastası olan kişilerde şeker komasının en yaygın üç nedeni şunlardır:

  • Şiddetli hipoglisemi (düşük kan şekeri)
  • Diyabetik ketoasidoz
  • Hiperglisemik hiperosmolar sendrom (10)

Şeker Koması Tedavisi

Şeker koması nasıl geçer? Şeker komasına karşı uygulanacak olan acil tedavi yöntemi, kan şekeri seviyenin çok yüksek veya çok düşük olmasına bağlı olarak değişmektedir.

Kan şekeri seviyesinin çok yüksek olması durumunda uygulanabilecek tedavi yöntemleri şunlardır:

  • Sıvı takviyesi içim serumla tedavi
  • Hücrelerin doğru şekilde çalışmasına yardımcı olmak için potasyum, sodyum veya fosfat takviyeleri
  • Dokuların kandaki glikozu emmesine yardımcı olmak için insülin
  • Altta yatan herhangi bir enfeksiyon için tedavi

Eğer kan şekeri seviyesi çok düşükse, kan şekeri düzeyinin hızla yükselmesine neden olacak bir glukagon enjeksiyonu yapılabilmektedir. Kandaki şeker seviyelerini yükseltmek için damardan dekstroz da verilebilmektedir.

Kan şekeri normal seviyeye ulaştığında ise kişi şeker komasından çıkmakta ve bilinç genellikle geri gelmektedir. (11)

Şeker Koması İçin Hangi Doktora Gidilir?

Şeker koması teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı), çocuk doktoru, endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) ve diyetisyenden yardım alabilirsiniz. (12)