Safra Kesesi İltihabı Nedenleri


kolesistit yani akut safra kesesi iltihaplanması, nedenlerine bağlı olarak ikiye ayrılabilmektedir. Bunlar, hesaplanan kolesistit ve taşsız kolesistit (safra taşı ya da böbrek taşı gibi) şeklinde tanımlanmaktadır.

Hesaplanan kolesistit durumunda, safra kesesi iltihabına kistik kanaldaki bir tıkanıklık, genellikle de, bir safra taşı neden olmaktadır.

Taşsız kolesistit durumunda ise safra kesesi iltihabı, safra taşları veya kistik kanaldaki bir tıkanıklığa bağlı olmadan oluşmaktadır. (1)

Safra kesesi iltihabı neden olur? Safra kesesi iltihabı nedenlerine bağlı olarak şöyle açıklanabilmektedir:

Hesaplanan Kolesistit

Hesaplanan kolesistit, akut safra kesesi iltihabının en sık yaşanan halidir. Genellikle de çok ciddi değildir. Safra kesesi iltihaplanması yaşayan kişilerde yaklaşık olarak %90 oranın bu durumun nedeni hesaplanan kolesistittir.

Hesaplanan kolesistit durumu, safra kesesi kanalı bir safra taşı ya safra çamuru nedeniyle tıkandığında ortaya çıkmaktadır. Safra çamuru, küçük kristaller ve kolesterol birikintisi sonucu oluşmaktadır. (2)

Safra kanalında meydana gelen bu tıkanma, safra kesesi içinde birikime yol açarak basıncın artmasına neden olmaktadır. Safra kesesi içinde oluşan bu basınç ise safra kesesinin şişmesine sebebiyet vermektedir.

Böyle bir süreçte, safra kesesi bakteriler nedeniyle iltihaplanabilmektedir. Bu durum ise safra kesesi içindeki doku ölümü gibi akut safra kesesi iltihabının daha ciddi bir komplikasyonunu tetikleyebilmektedir. (3)

Taşsız Kolesistit

Taşsız kolesistit, safra kesesi iltihaplanmasının herhangi bir taş nedeniyle oluşmaması durumudur. Taş nedeniyle oluşmayan safra kesesi iltihabı daha ciddi bir durum olabilmektedir. Genellikle tedavisi hastanede yapılmaktadır.

Ciddi bir enfeksiyon ya da yaralanma sonucu oluşan safra kesesi iltihaplanmasının bu formu, safra kesesin hasar verme riski taşımaktadır. (4)

Taş nedeniyle oluşan safra kesesi iltihabının nedenleri şunlar olabilmektedir:

  • Cerrahi bir işlem sırasında safra kesesinin hasar görmesi
  • Ciddi bir yaralanma ya da yanık oluşumu
  • Sepsis olarak tanımlanan kan zehirlenmesi
  • Ağır malnütrisyon yani besin yetersizliği
  • HIV veya AIDS (5)

Safra Kesesi İltihabı Risk Faktörleri

Akut safra kesesi iltihabı riskini artıran bazı faktörler şunlardır:

  • Aşırı kilolu ya da obez olmak bir risk faktörü oluşturmaktadır.
  • Kadınlarda akut safra kesesi iltihabının oluşma riski erkeklere oranla daha yüksektir (belirtiler de kadınlarda daha şiddetli yaşanmaktadır).
  • Yaşla birlikte safra kesesi iltihabı riski artmaktadır (40-60 yaş aralığında risk daha yüksektir).
  • Doğu Asya kökenli insanlarda safra kesesi iltihabının daha sık yaşandığı tespit edilmiştir. (6)

Kronik Safra Kesesi İltihabı Nedenleri

Akut safra kesesinin sürekli olarak tekrarlaması hastalığı kronikleştirmektedir. Tekrarlanan bu saldırıların nedeni genellikle safra taşlarıdır. Enflamasyon, tahriş, şişme ve enfeksiyon atakları bu safra duvarlarının kalınlaşmasına ve küçülmesine yol açmaktadır. Sürekli olarak oluşan inflamasyon nedeniyle safra kesesinin safra saklama, konsantre hale getirme ve serbest bırakma yeteneği azalmaktadır.

Kronik safra kesesi iltihabı gelişimi riski artıran faktörler ise şunlardır:

  • 60 yaş ve üstü bir yaş
  • Hamile kadınlar veya birden fazla hamilelik geçirmiş olanlar
  • Östrojen replasman tedavisi alan kadınlar ya da doğum kontrol hapları kullananlar
  • Obez bireyler
  • Hızla kilo vermiş bireyler
  • Yüksek yağlı bir diyetle beslenmek (7)

Safra Kesesi İltihabı Nedir?

Safra kesesi iltihabı kolesistit olarak da tanımlanmaktadır. Safra kesesi, karnın sağ tarafında ve karaciğerin hemen altında bulunan küçük, armut şeklinde bir organdır. Bu organın görevi, ince bağırsağa salınan safra isimli bir sindirim sıvısını tutmaktır.

Safra kesesi kanalının tıkanması genellikle safra kesesi iltihabına yol açmaktadır. Safra kesesi iltihabının diğer nedenleri arasında ise safra kanalı sorunları, tümörler, ciddi hastalıklar ve bazı enfeksiyonlar bulunmaktadır.

Safra kesesi iltihabı tedavi edilmediği takdirde, safra kesesi rüptürü gibi ciddi ve bazen de hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilmektedir. Safra kesesinin alınması safra kesesi iltihabında sıklıkla kullanılan bir tedavi yöntemidir. (8)

Safra Kesesi İltihabı Belirtileri

Safra kesesi iltihabı nasıl anlaşılır? Safra kesesi iltihabı başlangıcında en sık yaşanan belirti, karnın sağ üst ya da üst orta bölümünde ortaya çıkan ağrıdır. Bu ağrı genellikle en az 30 dakika sürmektedir. Ağrı şu şekillerde hissedilebilmektedir:

  • Keskin, kramplar veya donuk bir ağrı
  • Sürekli ağrı
  • Sırta veya sağ omuzun altına yayılan ağrı

Ortaya çıkabilecek diğer belirtiler ise şunlardır:

  • Kil rengi olan dışkılar
  • Ateş
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Cildin ve göz beyazının sararması (sarılık) (9)

Safra Kesesi İltihabı Tedavisi

Safra kesesi iltihabı nasıl geçer? Safra kesesi iltihabını azaltmak için, başlangıç olarak uygulanabilecek tedaviler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Safra kesesini dinlendirmek için uygulanan özel bir diyet
  • Yağ birikimini önlemek için uygulanan özel bir diyet
  • Ağrıyı hafifletmek için etkili olan ilaçlar
  • Enfeksiyon durumunda kullanılabilen antibiyotikler

Bununla birlikte, safra kesesi iltihabı tekrarlama eğilimi gösterebilmektedir. Bu durumda, doktorun karar vereceği diğer tedavi yöntemleri arasında safra kesesi iltihabı ameliyatı bulunabilmektedir. Uygulanabilecek cerrahi prosedürler arasında şunları sıralanmaktadır:

  • Laparoskopik kolesistektomi (safra kesesinin kapalı olarak çıkarılması)
  • Açık kolesistektomi (10)

Safra Kesesi İltihabı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Safra kesesi iltihabı teşhisi ve tedavisi için dahiliye (iç hastalıkları) bölümüne başvurulmaktadır. (11)