Romatizma Nedenleri


Romatizma neden olur? Nedenine, belirtilerine, seyrine ve tedavisine bağlı olarak 100’ün üzerinde romatizma türü bulunmaktadır. Genel olarak, romatizmal koşulların tümü, kaslar, kemikler, eklemler, tendonlar ve bağları içeren kas-iskelet sistemini etkilemektedir. Çoğu romatizma hastalığı, hastanın hayatının geri kalanında devam etmektedir (kronikleşmektedir) ve genelde kalıcıdır.

Bazı romatizmal hastalık türleri organları etkilemekte ve diğer koşullara da neden olabilmektedir. Pek çok hasta çeşitli romatizma hastalıklarından muzdarip olmaktadır.

En sık yaşanan romatizma türleri şunlardır:

  • Romatoid artrit
  • Osteoartrit
  • Ateşli romatizma
  • Çocukluk Dönemi İltihaplı Eklem Romatizması (Juvenil Romatoid Artrit)
  • Romatizmal kalp hastalığı
  • Gut
  • Ankilozan spondilit
  • Fibromiyalji
  • Lupus (1)

Yukarıda sıralanmış olan romatizma türleri kendi nedenlerine ve risk faktörlerine sahiptir. En sık görülen romatizma türlerinin nedenlerini şöyle açıklamak mümkündür:

Romatoid Artrit Nedenleri

Romatoid artrit, otoimmün bir hastalıktır. Bağışıklık sistemi sağlıklı vücut dokusuna saldırmaya başlamaktadır ve sonucunda da romatoid artrit oluşmaktadır. Bununla birlikte, romatoid artritin neden tetiklendiği bilinmemektedir.

Aşağıdakiler de dâhil olmak üzere romatoid artrit riskini artırabilecek birçok faktör bulunmaktadır:

  • Genetik yatkınlık
  • Hormonal değişiklikler
  • Çevresel faktörler
  • Sigara içmek
  • Yaş ve cinsiyet (2)

Osteoartrit Nedenleri

Osteoartrit, eklemlerinizdeki kemik uçlarına yastık görevi gören kıkırdakta aşamalı olarak bozulma olduğunda ortaya çıkar. Kıkırdak neredeyse sürtünmesiz eklem hareketine izin veren sağlam, kaygan bir dokudur.

Osteoartrit durumunda, kıkırdağın kaygan yüzeyi pürüzlü hale gelir. Sonunda, eğer kıkırdak tamamen aşınırsa, kemik üzerinde kemik üzerinde sürtünme durumu oluşur.

Osteoartrit riskinizi artırabilecek bazı faktörler ise şunlardır:

  • Yaşlılık: Osteoartrit riski yaşla birlikte artar.
  • Obezite: Ekstra vücut ağırlığı taşımak çeşitli şekillerde osteoartrit’ e katkıda bulunur. Kilonuz fazla ise, riskiniz de artar. Artan ağırlık, kalçalarınız ve dizleriniz gibi ağırlık taşıyan eklemlere ek stres getirir. Buna ek olarak, yağ dokusu eklemlerinizde ve çevresinde zararlı inflamasyona neden olabilecek proteinleri üretir.
  • Eklem yaralanmaları: Spor yaparken veya kazadan kaynaklanan yaralanmalar osteoartrit riskini artırabilir. Hatta yıllar önce meydana gelen ve görünüşte iyileşen yaralanmalar bile osteoartrit riskinizi artırabilir.
  • Bazı meslekler: İşiniz, belirli bir eklem üzerine tekrarlayan stres yükleyen görevleri içeriyorsa, bu eklem sonunda osteoartrit gelişebilir.
  • Genetik: Bazı insanlar osteoartrit gelişme eğilimindedir.
  • Kemik deformiteleri: Bazı insanlar, osteoartrit riskini artırabilecek şekil bozuklukları veya kıkırdak bozukluğu ile doğarlar. (3)

Ateşli Romatizma Nedenleri

Ateşli romatizma bir grup streptokok bakterinin varlığına karşı tepki gösteren bağışıklık sistemi yol açmaktadır. Hemen hemen bütün vakalarda A grubu streptokok bakterileri nedeniyle oluşan boğaz enfeksiyonundan birkaç hafta sonra ortaya çıkmaktadır. Bu boğaz enfeksiyonu sırasında bağışıklık sistemi enfeksiyona tepki gösterdiğinden boğaz astarı iltihaplanmaktadır. İnflamasyon süreci kontrolsüz bir şekilde vücuda yayıldığında ateşli romatizma oluşmaktadır. (4)

Çocukluk Dönemi İltihaplı Eklem Romatizması (Juvenil Romatoid Artrit) Nedenleri

Juvenil romatoid artrit olarak da bilinen juvenil idiyopatik artrit, 16 yaşın altındaki çocuklarda görülen ve sık yaşanan bir romatizma türüdür.

Juvenil idiyopatik artrit, vücudun bağışıklık sistemi kendi hücrelerine ve dokularına saldırdığında ortaya çıkmaktadır. Nedeni tam olarak bilinmese de, hem kalıtım hem de çevre önemli bir rol oynamaktadır. Bazı gen mutasyonları da kişiyi, hastalığı tetikleyebilecek virüsler gibi çevresel faktörlerden daha fazla etkilenebilir bir hale getirebilmektedir. (5)

Romatizmal Kalp Hastalığı Nedenleri

Romatizmal kalp hastalığı, akut romatizmal ateş sonucu ortaya çıkan kısa süreli (akut) ve uzun süreli (kronik) kalp hastalıklarını tanımlamaktadır. Kalp kapakçıklarında hasar oluşması, romatizmal ateşin ortak bir sonucudur. Akut romatizmal ateş, vücudun, kalbin, eklemlerin, beyin ve derinin bağ dokularının şiştiği durumdur. Genellikle de, 5-15 yaş arası çocuklarda görülmektedir. (6)

Gut Nedenleri

Gut hastalığı iltihaplı artritin ortak bir formu olarak bilinmektedir. Eklemleri ve kas-iskelet sistemini etkileyen bir durumdur.

Gut, kandaki ürik asit düzeylerinde artış nedeniyle oluşmaktadır. Ürik asit vücutta doğal olarak üretilir. Normalde kanda eritilir ve böbrekler tarafından idrarın bir parçası olarak atılır. Vücudun aşırı miktarda ürik asit üretimi ve atamaması kandaki seviyelerin yükselmesine neden olabilir. Bu gerçekleştiğinde, ürik asit kristalleri oluşabilir ve gut hastalığına neden olabilir.

Gut hastalığı riskini artıran faktörler ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Aşırı kilolu olmak
  • Yüksek alkol tüketimi
  • Bir genetik yatkınlık
  • Pürin açısından zengin gıdaların yüksek alımı (örneğin: bazı deniz ürünleri ve etler)
  • Bazı ilaçlar (örneğin, diüretikler)
  • Eklem yaralanması
  • Uzun süren böbrek hastalığı (7)

Ankilozan Spondilit Nedenleri

Ankilozan spondilit, zamanla bazı omurgaların kaynaşmasına neden olabilen inflamatuar bir hastalıktır. Bu kaynaşma, omurgayı daha az esnek hale getirmekte ve dik bir duruşa yol açmaktadır. Kaburgaların etkilenmesi durumunda derin nefes almak oldukça zorlaşmaktadır.

Ankilozan spondilit nedeni tam olarak nedeni bilinmese de, gelişiminde genetik faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Özellikle, HLA-B27 isimli geni taşıyan kişiler, ankilozan spondilit gelişmeye daha eğilimlidir.

Ankilozan spondilit geliştirme riskini artıran diğer faktörler ise şunlardır:

  • Cinsiyet: Erkeklerde ankilozan spondilit gelişme oranı daha fazladır.
  • Yaş: Hastalığın başlangıcı, geç ergenlik çağında veya erken erişkin dönemde ortaya çıkmaktadır. (8)

Fibromiyalji Nedenleri

Fibromiyalji, yorgunluk, uyku, hafıza, ruh hali değişikliklerine yol açan ve kas iskelet sistemi ağrısı ile karakterize edilen bir hastalıktır.

Fibromiyalji hastalığına neyin neden olduğu tam olarak bilinmemektedir, ancak bazı risk faktörlerinin hastalığın gelişiminde bir rol oynayabileceği düşünülmektedir:

  • Genetik faktörler
  • Enfeksiyonlar
  • Fiziksel veya duygusal travma (9)

Lupus Nedenleri

Lupus otoimmün bir hastalıktır. Yani, bağışıklık sistemindeki problemlerden kaynaklamaktadır. Sağlıklı bir bağışıklık sisteminde, sistem bakteri veya virüs gibi bulaşıcı bir tehlikenin varlığını tespit ettiğinde, beyaz kan hücreleri ve antikorları göndermektedir.

Lupus hastalarında, bağışıklık sistemi tarafından salınan antikorlar, sağlıklı dokulara, hücrelere ve organlara saldırmaya başlamaktadır. Çoğu uzman lupus hastalığının birden fazla nedeni olduğunu düşünse de, hastalığın kesin nedeni henüz bulunamamıştır. Hastaları bu duruma daha duyarlı hale getiren birtakım hormonal, genetik faktörler ve çevresel faktörler olduğu düşünülmektedir. (10)

Romatizma Nedir?

Romatizma çeşitli koşulları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Romatizmal hastalıklarla ilgili çok daha spesifik tanımlamalar mevcuttur. Romatizmal hastalıklar nedenine, belirtilerine, seyrine ve tedavisine bağlı olarak gruplandırılmaktadır. Romatizma koşulları kas ve eklemlerde iltihaba neden olmaktadır. Özellikle, kıkırdak ve kemik hasarına yol açabilmektedir.

Sonuç çoğunlukla eklemlerde ve çevre bölgeler meydana gelen ağrı, şişme ve yanmadır. Romatizma belirtileri bazen günlük aktiviteleri gerçekleştirmeyi zorlaştırabilmektedir. Romatizmadan muzdarip olan kişilerin çoğu belirtilerin şiddetli olduğu zamanlarda hareketlilik konusunda sıkıntılar yaşamaktadır.

Romatizma türüne bağlı olarak uygulanan tedavi yöntemleri, belirtilerin hafifletilmesini sağlayarak hastaların günlük hayata daha çok adapte olmasına yardımcı olabilmektedir. (11)

Romatizma Nedir? fazlası için tıklayınız

Romatizma Belirtileri

Romatizma başlangıcı ve sonrasının en ortak belirtisi eklem ağrısıdır. Bütün romatizmalı hastalıkların en belirgin özelliği vücutta meydana gelen iltihaplanmadır.

Romatizma nasıl anlaşılır? Ortak romatizma belirtileri şunlardır:

  • Ağrı
  • Sertlik, özellikle sabahları
  • Şişme
  • Sıcaklık ve kızarıklık
  • Hassaslık
  • Eklemi normal kullanmada zorluk yaşama

Romatizmal hastalıklar, aşağıdakiler gibi çok çeşitli belirtilere de yol açabilmektedir:

  • Yorgunluk
  • Göz enflamasyonu veya enfeksiyonları
  • Döküntüler ve kaşıntılar
  • Boyun, omurga veya sırt ağrısı
  • Derin bir nefes alma zorluğu
  • Kas ağrısı (12)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Romatizma Belirtileri

Romatizma Tedavisi

Romatizma nasıl geçer? Romatizma tipleri ve nedenleri arasında pek çok farklılık olmasına rağmen, tüm romatizmal hastalıklar, durum mümkün olduğunca erken teşhis edildiğinde tedavisi çok daha etkili olmaktadır.

Romatizmal hastalıklar için tedavi seçenekleri arasında, iltihabı azaltmak ve ağrıyı hafifletmek için ibuprofen ve naproksen gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçların kullanılması bulunmaktadır. Steroidal olan ilaçlar ise belirtilerin devam etmesi durumunda kullanılabilmektedir.

Hareket becerisini korumak için düzenli ve hafif egzersiz de yapılabilmektedir. Ayrıca aşırı kilonun verilmesi, sigaranın bırakılması, alkol tüketiminin sınırlandırılması ve dengeli beslenilmesi tedaviye yardımcı olmaktadır. (13)

Uygulanan tedavi yöntemlerinin başarısız olduğu durumlarda romatizma ameliyat düşünülebilmektedir. Ancak, cerrahi müdehale bütün romatizmal hastalıklar için uygun olmayabilmektedir. (14)

Romatizma İçin Hangi Doktora Gidilir?

Romatizma türleri, romatolog olarak bilinen uzman doktorlar tarafından teşhis ve tedavi edilmektedir. (15)

Romatizma Tedavisi detayı için bakınız