Rinit (Burun İltihabı) Nedenleri


Rinit neden olur? Alerjik olmayan rinitin ve alerjik olan rinitin nedenleri şu şekilde açıklamak mümkündür:

Alerjik Olmayan Rinit Nedenleri

Alerjik olmayan rinite neyin neden olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, uzmanlar, burundaki kan damarları genişlediğinde, burun astarının kan ve sıvı ile dolduğunu ve sonucunda alerjik olmayan rinitin ortaya çıktığını düşünmektedir. Kan damarlarının anormal bir şekilde genişlemesine veya burunda iltihabın oluşmasına neden olan çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bir olasılık, burundaki sinir uçlarının, tıpkı astım hastalığında olduğu gibi aşırı duyarlı olabilmesidir.

Tetikleyici ne olursa olsun, neticesinde burun zarları şişmekte ve tıkanmaktadır.

Alerjik olmayan riniti tetikleyebilecek pek çok faktör bulunmaktadır. Bazıları kısa süreli belirtilere neden olurken bazıları kronik problemlere yol açabilmektedir. Alerjik olmayan rinit tetikleyicileri şunları içerebilmektedir: (1)

  • Çevresel veya mesleki tahriş ediciler: Toz, sigara dumanı, diğer kirletici dumanlar veya parfüm gibi kuvvetli kokular alerjik olmayan riniti tetikleyebilmektedir. Bazı meslek gruplarında maruz kalınan kimyasal gazlar da alerjik olmayan riniti tetikleyebilmektedir.
  • Hava değişimleri: Sıcaklık veya nem değişiklikleri burundaki zarları şişirebilir ve burnun akmasına veya tıkanmasına neden olabilmektedir.
  • Enfeksiyonlar: Alerjik olmayan rinitin yaygın bir nedeni de soğuk algınlığı veya grip gibi viral bir enfeksiyondur.
  • Yiyecek ve içecekler: Alerjik olmayan rinit, özellikle sıcak veya baharatlı yiyecekler yediğinde ortaya çıkabilmektedir. Alkollü içeceklerin içilmesi de burun içindeki zarların şişmesine ve burnun tıkanmasına yol açabilmektedir.
  • Bazı ilaçlar: Bazı ilaçlar alerjik olmayan rinite neden olabilmektedir. Bunlara aspirin, ibuprofen ve beta blokerler gibi yüksek tansiyon (hipertansiyon) ilaçları dâhil olabilmektedir.
  • Alerjik olmayan rinit, bazı insanlarda, sedatif, antidepresan, oral kontraseptif veya erektil disfonksiyonun tedavisinde kullanılan ilaçlarla tetiklenebilmektedir. Dekonjestan burun spreylerinin aşırı kullanımı, alerjik olmayan riniti oluşturabilmektedir.
  • Hormon değişmeleri: Hamilelik, menstrüasyon, oral kontraseptif kullanım veya hipotiroidizm gibi diğer hormonal duruma bağlı hormonal değişiklikler alerjik olmayan rinite neden olabilmektedir. (2)

Alerjik olmayan rinit riskini artırabilecek bazı faktörler şunlardır:

  • Tahriş edicilere maruz kalma: Duman, egzoz dumanı veya tütün dumanına maruz kalınması durumunda, alerjik olmayan rinit gelişme riski daha yüksek olabilmektedir.
  • 20 yaşından büyük olmak: Alerjik rinit, genellikle 20 yaşından önce, çoğunlukla da çocuklukta görülmektedir, alerjik olmayan rinit ise çoğu insanda 20 yaşından sonra oluşmaktadır.
  • Dekonjestan burun damlaları veya spreylerini uzun süre kullanmak: Reçetesiz dekonjestan burun damlaları veya spreylerini birkaç günden fazla kullanmak, burun tıkanıklığına neden olabilmektedir.
  • Kadın olmak: Hormonal değişiklikler nedeniyle, burun tıkanıklığı, menstrüasyon ve hamilelik sırasında sıklıkla kötüleşme eğilimi göstermektedir.
  • Mesleki durum: Bazı durumlarda, işyerindeki havada bulunan bir tahriş ediciye (mesleki rinit) maruz kalınması alerjik olmayan riniti tetikleyebilmektedir. Bazı yaygın tetikleyiciler arasında inşaat malzemeleri, çözücüler veya kompost gibi ayrışan organik materyalden gelen diğer kimyasal ve dumanlar bulunmaktadır.
  • Bazı sağlık sorunları: Hipotiroidi ve kronik yorgunluk sendromu gibi bazı kronik sağlık koşulları alerjik olmayan rinite neden olabilir veya durumu kötüleştirebilir.
  • Stres: Duygusal veya fiziksel stres bazı insanlarda alerjik olmayan riniti tetikleyebilmektedir. (3)

Alerjik Rinitin Nedenleri

Alerjik rinit, aşırı duyarlı bir bağışıklık sistemi nedeniyle, alerjenlere karşı tepki verilmesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Bağışıklık sistemi alerjenle savaşmak için antikor üretmektedir. Antikorlar, normalde bağışıklık sistemi tarafından virüslere ve enfeksiyonlara karşı savaşan özel proteinlerdir.

Alerjik reaksiyonlar, bir alerjenle ilk temas ettiğinizde gerçekleşmez. Bağışıklık sistemi, buna karşı antikor üretmeden önce alerjeni tanımak ve ezberlemek zorundadır. Alerjene duyarlı hale gelmek için geçen süre günleri ya da yılları bulabilir.

Bir alerjene duyarlılık geliştirdikten sonra, alerjenin parçacıkları burun ve boğazın iç yüzeyi ile temasa girdiğinde, antikorlar serbest bırakılır. Sonuç olarak, alerjik rinit belirtilerine neden olan kimyasallar da serbest bırakılmaktadır. (4)

Alerjik rinit, küçük alerjenler parçacıklarının solunumuyla tetiklenmektedir. Hava yolu nedeniyle alerjik rinit oluşturan en yaygın alerjenler şunlardır:

  • Ev tozu akarları (insan cildinin ölü parçalarıyla beslenen küçük böcekler): Minder, halı, yumuşak mobilya, yastık ve yataklarda bulunmaktadır. Rinit, toz akarlarının kendisi değil, dışkılarında bulunan bir kimyasal madde tarafından tetiklenmektedir. İlkbahar ve sonbahar döneminde daha fazla yaşanmasına rağmen yılın her döneminde ortaya çıkabilmektedir.
  • Ağaç ve çimen poleni: Ağaçlar ve çimenler tarafından üretilen küçük polen parçacıkları alerjik rinit oluşturabilmektedir. Çoğu ağaç bahar öncesinde ve ortasında, çimenler ise ilkbahar sonunda ve yaz başında tozlaşmaktadır.
  • Hayvanlar: Birçok kişi kedi ve köpek gibi evcil hayvanlara karşı alerjiktir ancak hayvan tüyü alerjik reaksiyona neden olmaz. Reaksiyon, ölü hayvan derisinin pulları, idrarları ve tükürüklerinden kaynaklanmaktadır.
  • İşle ilgili alerjenler: Bazı insanlar işyerinde bulunan ahşap tozu, un tozu veya lateks gibi alerjenlere karşı alerjik reaksiyonlar gösterebilmektedir. (5)

Rinit (Burun iltihabı) Nedir?

Rinit yani burun iltihabı, enfeksiyonları, alerjileri ve belirtilerinin bulunduğu ortak özelliği olan diğer bozuklukları kapsayan özgül olmayan, karakteristik özelliği olmayan bir terimdir. Rinit durumunda mukoza zarları enfekte veya tahriş olmakta, sonuç olarak da, burun tıkanıklığı ve şişmesi meydana gelmektedir.

Bulaşıcı rinitin en yaygın nedeni soğuk algınlığıdır. Uzmanlara göre, rinit iki farklı tip içinde incelenebilmektedir. Bunlar, alerjik rinit ve alerjik olmayan rinit olarak belirlenmektedir. Alerjik rinit alerjiler sonucu ortaya çıkmaktadır, alerjik olmayan rinit ise soğuk algınlığı ve benzeri belirtilere sahip olan diğer durumlardan kaynaklanmaktadır. (6)

Rinit(Burun İltihabı) Nedir? daha fazlası için

Rinit (Burun İltihabı) Belirtileri

Rinit nasıl anlaşılır? Rinit başlangıcı ve sonrası belirtileri, alerjik olmayan rinit ve alerjik rinit olarak iki ayrı şekilde incelenebilmektedir.

Alerjik olmayan rinitin belirtileri şunlardır:

  • Hapşırma
  • Tıkalı bir burun veya burun akıntısı
  • Burun basıncı
  • Burun ağrısı
  • Geniz akıntısı, balgam veya mukus (7)

Alerjik rinitin yaygın belirtileri ise şunları içermektedir:

  • Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
  • Sık sık hapşırma
  • Kaşıntılı sulu gözler
  • Burun, boğaz veya damakta kaşıntı (8)

Rinit(Burun İltihabı) Belirtileri hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.

Rinit (Burun İltihabı) Tedavisi

Rinit nasıl geçer? Rinit belirtileri oldukça rahatsız edici olabilmektedir. Bazı durumlarda, günlük işlerinizi yerine getirmenizi bile engelleyebilmektedir. Rinit tedavisi ve belirtilerin hafifletilmesi için uygulanan bazı yöntemler şunlardır:

  • Antihistaminikler
  • Burun spreyleri (antihistaminikler, dekonjestanlar veya kortikosteroidler ile birlikte)
  • Dekonjestanlar
  • Antilökotrienler
  • İmmünoterapi (alerji atakları)
  • Hayvanlardan kaçınma, evi temiz tutma, sigara içmeme veya sigara içenlere yaklaşmama gibi önlemler alerjenlerden uzak durmaya yardımcı olur

Rinitin nedeni ve türüne bağlı olarak, tedavilerin bir kombinasyonu daha etkili olabilmektedir. Rinit belirtileri geri gelmeye devam ederse, belirtileri kontrol altına almak için doktorunuza danışın. (9)

Rinit Ameliyatı

Ameliyat alerjik rinit tedavisi için çok kullanılmasa da, burun veya sinüslerin fiziksel bir kusurunu düzeltmek için ihtiyaç duyulabilir. Fiziksel sorunlar alerjik riniti tedavi etmeyi zorlaştırabilir. (10)

Rinit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Rinit teşhisi ve tedavisi için bir kulak, burun, boğaz uzmanına başvurabilirsiniz. (11)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Rinit(Burun İltihabı) Tedavisi