Peptik Ülser Nedenleri


Peptik ülser neden olur? Asit, sindirim sisteminin astarını aşındığında peptik ülserler oluşmaktadır. Sindirim sisteminde asit fazlalığı olduğu zaman veya mukusun koruyucu tabakası bozulduğunda (hasara daha duyarlı hale geldiğinde) peptik ülser meydana gelmektedir.

Peptik ülsere neden olduğu bilinen bakteriyel enfeksiyon ve non steroid antiinflamatuar ilaçların kullanımı gibi önemli faktör bulunmaktadır. Non steroid antiinflamatuar ilaçlar arasında aspirin, ibuprofen ve naproksen gibi ilaçlar yer almaktadır. (1)

Helicobacter Pylori Bakterisi

Helicobacter pylori, sindirim sisteminde yaşayan bir bakteri türüdür. H. pylori enfeksiyonları insanlar arasında oldukça yaygın olarak yaşanmaktadır.

  1. pylori nedeniyle enfeksiyon yaşayan kişilerin çoğunda bir komplikasyon olarak peptik ülser gelişmemektedir ancak yine de bazı hastalarda ortaya çıkabilmektedir. H. Pylori bakterisinin peptik ülsere yol açabilmesine neden olan koşullar ise şunlardır:
  • Midede ve ince bağırsaktaki asit miktarında meydana gelen artış
  • Sindirim sisteminin astarının iltihaplanması durumu
  • Koruyucu mukoza tabakasının zayıflaması ya da tahrip olması (2)

Non Steroidal Antienflamatuar İlaçların Kullanımı

Non steroidal antienflamatuar ilaçların kullanımı bazı insanlarda peptik ülsere yol açabilmektedir. Bu ilaçlar genellikle ağrıyı hafifletmek ve iltihaplanmayı azaltmak için kullanılmaktadır. Birçok kişinin kalp krizi veya inmeyi önlemek için günlük olarak düşük dozda non steroidal antienflamatuar ilaç grubuna dâhil olan aspirin ilacını kullandığı bilinmektedir.

Non steroidal antienflamatuar ilaçlar sindirim sisteminin koruyucu mukoza tabakasına müdehale edebilmektedir. Bu da, bazı insanların peptik ülser geliştirmesine yol açabilmektedir. Peptik ülser oluşumu riski, non steroidal antienflamatuar ilaçların tipi, dozu ve kullanım süresi de dâhil olmak üzere birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir. (3)

Sigara İçmek

Sigara içen insanların sigara içmeyen insanlara kıyasla peptik ülser geliştirme riski daha fazladır. Sigara içen insanların ülserleri daha yavaş iyileşmekte ve tekrarlama eğilimi göstermektedir. (4)

Genetik Yatkınlık

Duodenal ülsere sahip olan çocukların yaklaşık % 50 – 60’ı peptik ülser hastalığına sahip bir aileye sahiptir. Bu durumun, H. pylori enfeksiyonunun aile üyelerine iletilmesinden kaynaklandığı ileri sürülmektedir. (5)

Peptik Ülser Geliştirme Riskini Artıran Faktörler

Sadece H. pylori bakterisinin varlığı ya da sadece non steroidal antienflamatuar ilaçların kullanımı peptik ülserin gelişmesine neden olmamaktadır. Aynı zamanda, ülseri tetikleyen pek çok faktör de bulunmaktadır. Peptik ülser geliştirme riskini artıran faktörler şunlardır:

  • Yapılan çalışmalara göre, peptik ülser geliştirmiş olan bir aile bireyine sahip olmak ülser geliştirme riski artırabilmektedir. Bu durumda, genetik faktörlerin peptik ülser geliştirme riskinde bir rol oynadığını söylemek mümkündür.
  • Sigara içen insanların peptik ülser geliştirme riski sigara içmeyenlere oranla çok daha fazladır.
  • Alkol tüketen insanların, peptik ülser geliştirdikten sonra iyileşme süreci çok daha yavaş ilerlemektedir.
  • Bazı gıdalar ve içecekler mide rahatsızlığına neden olsa da, ülsere neden oldukları veya kötüleştikleri hakkında yeterli bir kanıt bulunmamaktadır. Yine de bol miktarda meyve, sebze ve lif içeren sağlıklı bir diyetle beslenmek ülser geliştirme riskini azaltabilmektedir.
  • Psikolojik faktörlerin peptik ülser oluşumu üzerindeki etkisi hala tartışılmaktadır, ancak, stres, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik faktörlerin kişiyi ülser geliştirmeye daha eğilimli bir hale getirdiği düşünülmektedir.
  • Diğer ilaçların ve sağlık koşullarının da ülsere neden olabileceği düşünülmektedir, ancak bu oldukça nadirdir. (6)

Peptik Ülser Nedir?

Peptik ülser yemek borusu, mide veya duodenumun (onikiparmak bağırsağı) astarında meydana gelen açık bir yaradır. Mideyi astarlayan epitel hücreleri besinleri sindirmek için asidi salgılamaktadır.

Mide ve duodenum, iç epitel astarını kaplayan kalın bir mukoza tabakası kullanarak kendilerini güçlü asitlerden korumaktadır. Bu koruyucu mukoza tabakasını parçalayan tahriş veya iltihap alanı, mide asidinin hücrelere yapışmasına ve hasar görmesine yol açmaktadır.

Peptik ülsere sahip olan hastalar genellikle sindirim için üretilen asit nedeniyle karın ağrısı çekmektedir. Mide ağrısına bazen yavaş, kronik gastrointestinal sistem kanaması veya ciddi vakalarda karın boşluğundaki akut kanama eşlik edebilmektedir. (7)

Peptik Ülser Nedir? detayı için bakabilirsiniz

Peptik Ülser Belirtileri

Peptik ülser nasıl anlaşılır? Peptik ülser başlangıcında en sık yaşanan belirti yanma hissidir. Ülser, mide asidinin hassaslaşan alana temas etmesiyle şiddetlenmektedir. Ülser ağrısının ortak özellikleri şunlardır:

  • Göbekten göğse kadar hissedilen yanma hissi
  • Ağrı ve yanma hissinin mide boş olduğunda daha da kötüleşmesi
  • Geceleri kötüleşen yanma ve ağrı
  • Asit düşürücü ilaçların kullanılmasıyla geçici olarak rahatlayan ağrı

Daha az sıklıkla, ülserler ciddi belirtilere de yol açabilmektedir:

  • Siyah veya kırmızı kan kusma
  • Koyu renkli dışkı ya da dışkıda kan
  • Mide bulantısı veya kusma
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • İştah değişiklikleri (8)

Daha fazla Peptik Ülser Belirtileri için

Peptik Ülser Tedavisi

Peptik ülser nasıl geçer? Peptik ülserin tedavisi nedenine bağlı olarak değişmektedir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçla tedavi durumu kontrol altına almayı sağlayabilmektedir. Eğer peptik ülserin nedeni bakteriyel bir enfeksiyon ise genellikle antibiyotiklerle tedavi sağlanmaktadır. Kullanılabilecek diğer ilaçlar arasında sindirim sistemindeki asit miktarını azaltmaya yardımcı olan ilaçlar bulunmaktadır.

Peptik ülser genellikle bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle geliştiği için antibiyotiklerle kolaylıkla tedavi edilebilmektedir. Bu nedenle de, peptik ülserin tedaviye rağmen iyileşmemesi nadir olarak yaşanmaktadır. Diğer yandan, peptik ülserin iyileşmemesi Crohn hastalığı veya mide kanseri gibi diğer sindirim hastalıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilmektedir. (9)

Peptik ülser ameliyatı oldukça nadir uygulanmaktadır, ancak iyileşmeyen ülserler (inatçı peptik ülser) ya da ağır kanama, perforasyon veya tıkanma gibi komplikasyonlar oluşması durumunda ameliyat gerekli görülebilmektedir. (10)

Peptik Ülser İçin Hangi Doktora Gidilir?

Peptik ülser tanısı ve tedavisi için başlangıç olarak iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Daha ileri testler için bir sindirim sistemi hastalıkları (gastroenterolog) uzmanına yönlendirilebilirsiniz. (11)

Peptik Ülser Tedavisi detaylı bilgi için bakabilirsiniz