Obezite Nedenleri


Obezite neden olur? Obezite çoğu zaman çok fazla yemek yemenin, ancak buna rağmen, çok az hareket etmenin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

Özellikle, yağ ve şeker tüketimi vücuda yüksek miktarda enerji temin etmektedir. Bu enerjinin fiziksel aktivite ve egzersiz ile tüketilmemesi durumunda, tüm bu enerji vücutta kalmakta ve vücut tarafından yağ dönüştürülüp depolanmaktadır. (1)

Sürekli olarak Yüksek Kalorili Yiyecekleri Tercih Etmek

Kalori, gıdaların ne kadar enerji değerine sahip olduğunu gösteren ölçü birimidir. Ortalama seviyede fiziksel aktivite içinde olan kişinin sağlıklı bir şekilde kilo vermesi için günde yaklaşık 2.500 kalori alması gerekmektedir. Diğer yandan, ortalama fiziksel aktivite içinde olan bir kadının günde yaklaşık 2.000 kaloriye ihtiyacı bulunmaktadır. Kalori yakma açısından kadınlar ve erkeklerin vücutları farklılıklar gösterebilmektedir. (2)

Bu kalori miktarı yüksek gibi görünebilmektedir, ancak belirli yiyecek türleri ile bu kaloriye ulaşmak oldukça kolaydır. Örneğin, bir hamburger, patates kızartması ya da milkshake ile tek öğünde bütün bu kaloriyi almak mümkündür.

Obezitenin başlamasına yol açan durum ise, birçok insanın fiziksel olarak aktif olmamasına rağmen gün içinde bu hesaplanan kalorilerden çok daha fazlasını almasıdır. Enerji olarak tüketilmeyen bu kaloriler vücutta yağ olarak depolanmaktadır. (3)

Yanlış Beslenme

Obezite kısa sürede oluşan bir sağlık sorunu değildir. Genellikle yanlış beslenme nedeniyle zaman içinde oluşmaktadır. Zayıf bir beslenme ve yanlış yaşam tarzı seçimlerinin bir sonucu olarak kademeli bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

  • Çok fazla kalori tüketmek: Yağ ve şeker açısından yüksek gıdaları, çok miktarda işlenmiş gıdaları veya fast food olarak tabir edilen yiyecekleri yemeyi tercih etmek değerinden fazla kalori almaya yol açmaktadır.
  • Çok fazla alkol içmek: Alkol çok fazla kalori içermektedir, bu nedenle de, çok fazla alkol tüketen insanların kilo problemi de olmaktadır.
  • Çok fazla yemek: Tek öğünde çok fazla yemek veya öğün sonrası yağ ve şeker açısından yüksek olan tatlı yiyecekleri tüketmek gereksiz kalori alınımına yol açmaktadır. (4)
  • İhtiyaç duyulandan daha büyük porsiyon yemek: Büyük tabaklarda yemek yemek kişiyi daha fazla yemeye teşvik edebilmektedir. Herkesin büyük porsiyonlarla yemek yediği bir ailede büyümek çoğu zaman buna yol açabilmektedir.
  • Çok fazla şekerli içecek içmek: Şekerli gazoz, kola, alkolsüz içecekler ve meyve suları da dâhil pek çok içecek gereksiz kalori alımına yol açmaktadır.
  • İyi hissetmek için yemek: Depresyon ya da benzeri ruhsal bir durum nedeniyle yemek yedikçe iyi hissetmek, bu nedenle de, sürekli yemek yemek ihtiyaç duyulandan fazla kalorinin alınmasına neden olmaktadır.

Sağlıksız beslenme alışkanlıkları genellikle ailede başlayan alışkanlıklarla şekillenmektedir. Örneğin, küçük bir çocuk annesinin uyguladığı kötü beslenme alışkanlıklarıyla beraber yetişkinliğe erişebilmektedir. (5)

Fiziksel Aktivite Eksikliği

Vücut için her açıdan faydalı ve gerekli olan fiziksel aktivite eksikliği, obeziteye yol açan oldukça önemli bir nedendir. Çoğu insan, iş nedeniyle günün büyük bölümünü bir masada oturup çalışarak geçirmektedir. İş dışı zamanlarda da yürümek veya bisiklet sürmek yerine çoğu zaman araba kullanımı tercih edilmektedir.

Günümüzde çoğu insan yoğun iş saatleri nedeniyle, işten geri kalan zamanlarını evde TV izleyerek, internette gezinerek ya da bilgisayar oyunları oynayarak geçirmeyi tercih etmektedir. Nadiren de olsa, düzenli olarak spor yapmayı hayatlarının bir parçası haline getiren insanlarda bulunmaktadır. Ancak, hafif ya da orta seviye egzersizi bile hayatınıza dâhil etmiyorsanız, vücut yenilen gıdaları enerjiye döndüremeyecektir ve yine sonuç olarak, vücut bu kaloriyi yağ olarak depolayacaktır. (6)

Genetik Faktörler

Obezitenin aileden geldiğine ya da kalıtsal olduğuna dair bazı fikirler bulunmaktadır. Ancak, Prader-Willi sendromu gibi obeziteye neden olabilen nadir genetik koşullar dışında, çoğu insanın kilo vermesini hiçbir engel bulunmamaktadır.

Aile bireylerinden gelen bazı genetik özelliklerin kilo vermeyi daha zor bir hale getirdiği doğru olabilir, ancak bu kilo vermenin imkansız olduğu anlamına gelmemektedir.

Birçok vakada, obezite çocukluktan başlayan ve kademeli olarak ilerleyen bir sağlık durumudur. Bunun nedeni, aileden edinilen kötü beslenme alışkanlıkları ve çevresel faktörlerdir. (7)

Tıbbi Koşullar

Bazen obezitenin nedeni altta yatan başka bir tıbbi durum olabilmektedir. Obeziteye neden olabilecek bazı tıbbi koşullar şunlardır:

  • Hipotiroidi ya da tiroid yetmezliği: Tiroid bezinin metabolizmanın hızlı çalışmasına yardımcı olan hormonları yeteri kadar üretemediği bir durumdur.
  • Cushing sendromu: Steroid hormonlarının aşırı üretimine neden olan nadir bir bozukluktur. (8)

Altta yatan tıbbi neden teşhis ve tedavi edildikten sonra kilo vermek için çoğu zaman bir engel oluşturmamaktadır.

İstemsiz kilo almaya yol açabilen diğer koşullar ise şunlardır:

  • Bazı kortikosteroidlerin kullanımı
  • Epilepsi ve diyabet için kullanılan ilaçlar
  • Şizofreni ve diğer zihinsel hastalıkları tedavi etmek için kullanılan antidepresanlar (9)

Obezite Nedir?

Obezite vücudun gereğinden fazla yağa sahip olması nedeniyle oluşan oldukça karmaşık bir durumdur. Sadece görsel olarak endişe edici olmakla kalmamakta, aynı zamanda, kalp hastalığı, diyabet ya da yüksek tansiyon gibi hastalıklar ve sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

Obezite, aşırı kilonun, kişinin hayatın içine karışmasını ve kendi ihtiyaçlarını yerine getirmesini engelleyebilecek kadar fazla olmasıdır.

Diğer yandan, kilo verme çabası içine girilerek sağlıklı günlere kavuşmak mümkün olabilmektedir. Yani, obezitenin tedavisi kilo verme çabası içine girmek, zamanla kademeli ve sağlıklı olarak kilo vermektedir.

Diyet değişiklikleri, artan fiziksel aktivite ve davranış değişiklikleri kilo vermeye oldukça yardımcı olabilmektedir. Bazı durumlarda, obezitenin tedavisinde, reçeteli ilaçlar ve kilo verme ameliyatı düşünülebilmektedir. (10)

Obezite Nedir? fazlası için tıklayınız

Obezite Belirtileri

Biraz kilolu olmak ya da farkında olmadan obezite başlangıcında olmak çoğu zaman büyük problemler yaratmamaktadır, ancak zamanla ilerleyen kiloyla birlikte gelen obezite durumunda, aşırı kilo günlük yaşamı etkileyen pek çok belirtiye ve sağlık sorununa neden olabilmektedir.

Obezite nasıl anlaşılır? Obezite, aşağıdaki gibi günlük sağlık sorunlarına yol açabilmektedir:

  • Nefes darlığı ya da nefes nefese olmak
  • Fazla terleme
  • Horlama
  • Ani fiziksel aktivite ile başa çıkamamak
  • Her gün çok yorgun hissetmek
  • Sırt ve eklem ağrıları
  • Düşük güven ve benlik saygısı
  • Sosyal ilişkilerden dışlanmış hissetmek (11)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Obezite Belirtileri

Obezite Tedavisi

Obezite nasıl geçer? Obezite uzun bir süre içinde tedavi edilmektedir, kısa süreli uygulanan tedaviler sağlıksal açıdan çok doğru değildir. Kilo kaybı zamana yayılarak, kademeli olarak, takip altına alınarak sağlanmalıdır. Davranışları, yaşam tarzını, yemek alışkanlıklarını değiştirmek ve fiziksel aktiviteyi artırmak genellikle tedavinin odaklanılan noktalarıdır. Kilo vermeye yardımcı olabilecek bazı yöntemler şunlardır:

  • Sağlıklı beslenme hakkında bilgi sahibi olma
  • Yeme alışkanlıklarını değiştirme
  • Fiziksel aktiviteyi arttırma
  • Yemekle ilgili tutumları değiştirme
  • Kilo verme programına katılma
  • Destek sistemleri geliştirme
  • Doktor tarafından verilen ilaç tedavilerini takip etme (12)

Obezite Ameliyatı

Bariatrik cerrahi olarak da adlandırılan kilo kaybı ameliyatı, bazen şiddetli obezite vakalarını tedavi etmek için kullanılmaktadır. (13)

Obezite İçin Hangi Doktor Gidilir?

Obezite tanısı ve tedavisi için başlangıç olarak iç hastalıkları bölümüne (dâhiliye) başvurulmaktadır. Obezite ameliyatının bir seçenek olarak değerlendirilmesi durumunda ise hasta bir bariatrik cerrahi uzmanına yönlendirilmektedir. (14)

Obezite Tedavisi detayı için bakınız