Narkolepsi Nedir?


Narkolepsi, karşı konulamaz gündüz uykuları ve ani uyku atakları ile karakterize edilen kronik bir uyku bozukluğudur. Narkolepsi hastası koşullar uygun olmasa bile belli bir süre uyanık kalmakta zorlanmaktadır. Narkolepsi kişinin günlük hayatına oldukça müdehale edebilmektedir.

Bazen, narkolepsi hastalığına Katapleksi de eşlik edebilmektedir. Bu durumda, kas kontrolünde güçsüzlük ve kayıp yaşanmaktadır. Katapleksi genellikle kahkaha gibi güçlü bir duygu tarafından tetiklenmektedir. (1)

Narkolepsi tiplerini şöyle gruplandırmak mümkündür:

  • Tip 1 Narkolepsi: Katapleksi ile birlikte yaşanan narkolepsi olarak da adlandırılmaktadır. Kişinin beyin hormonlarındaki düşük oreksin seviyelerine ve katalepsi belirti yaşamasına bağlı olarak teşhis edilmektedir. Bu tip narkolepsi sahibi olan kişi aşırı gündüz uykusu ihtiyacı duymaktadır.
  • Tip 2 Narkolepsi: Katapleksi ile birlikte yaşanmayan narkolepsi olarak da bilinmektedir. Bu tip narkolepsi sahibi olan kişi aşırı gündüz uykusu ihtiyacı duymaktadır, ancak kas kontrolsüzlüğü herhangi bir duygudurum değişimi sonucu tetiklenmemektedir. Bu kişilerin beyindeki oreksin hormonu seviyeleri normaldir. (2)

Narkolepsi, tedavisi olmayan kronik bir durumdur. Bununla birlikte, ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri belirtilerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. Aile, arkadaşlar, işveren, öğretmenler gibi çevresinde bulunan insanlar, kişinin narkolepsi ile baş etmesinde ona destek olabilmektedir. (3)

Narkolepsi Belirtileri

Narkolepsi başlangıcı belirtileri genellikle 15-30 yaşlarında ortaya çıkmaktadır. Narkolepsi nasıl anlaşılır? En sık yaşanan ortak narkolepsi belirtileri şunlardır:

  • Dayanılmaz bir uyku isteğinin gelmesi
  • Uyku için zaman kontrolünün olmaması
  • Birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar süren uyku
  • Yemek yerken ya da konuşurken bile bir anda uyuma
  • Uykudan sonra tazelenmiş gibi hissetme
  • Araç kullanılırken bile oluşabilecek uyku saldırısı nedeniyle yaşamsal tehlikeler

Katapleksi Belirtileri

  • Kasların ve hareketlerin kontrol edilememesi
  • Genellikle 30 saniyeden 2 dakikaya kadar süren ataklar
  • Saldırı sırasında kişi bu durumda haberdar olmaktadır
  • Saldırı sırasında başın ve çenenin düşmesi, dizlerin üzerine çömelmek
  • Ciddi durumlarda, kişi yere düşebilir ve birkaç dakikalık felç geçirebilir

Halüsinasyonlar

  • Uykuya dalarken ya da uyanıldığında olmayan şeyler görmek ya da duymak
  • Halüsinasyon sırasında oluşan korku

Uyku Paralizi (Felç)

  • Uykuya dalmaya başlandığında ya da uyanıldığında vücudun hareket edememesi
  • Bu durum 15 dakika kadar sürebilir

Narkolepsi olan çoğu kişi gündüz uykusu ve katapleksi yaşamaktadır. Tüm bu belirtiler herkeste olmayabilmektedir. (4)

Narkolepsi Nedenleri

Narkolepsi neden olur? Narkolepsi hastalığının kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Diğer yandan, duruma yol açabildiği düşünülen birden fazla faktör olabileceği düşünülmektedir.

Narkolepsi sahibi olan birçok hastanın oreksin hormon seviyeleri düşüktür. Bu hormon insanın beyinde bulunmaktadır ve uyanık kalmayı sağlamaktadır. Narkolepsi sahibi olan kişilerdeki oreksin hormonu eksikliği bir bağışıklık sistemi reaksiyonu olarak ortaya çıkabilmektedir. Yani, sonuç olarak, oreksin hormonu eksikliğinin otoimmün bir reaksiyon olduğu düşünülmektedir.

Narkolepsi aileden kalıtsal olarak geçebilmektedir. Narkolepsiye yol açtığı düşünülen bazı spesifik genler üzerine de hala çalışılmaktadır. (5)

Narkolepsi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Narkolepsi teşhisi ve tedavisi için nöroloji bölümüne başvurabilirsiniz. (6)

Narkolepsi Hastalığına Ne İyi Gelir?

Narkolepsi Bitkisel Tedavisi

Arnavut biberi: Arnavut biberi kişinin uyanık ve aktif hissetmesine yardımcı olabilmektedir. Bu nedenle, narkolepsi durumunda yaşanan aşırı uyku halinden kurtulmak için etkili olabilmektedir. Arnavut biberini sıcak içecekler, çorbalar ya da soslara ekleyerek tüketebilirsiniz.

Gotu Kola: Gotu Kola, narkolepsi ile mücadele etmeye yardımcı olduğu bilinen popüler bir bitkidir. Ilımlı bir uyarıcı olan bu bitki kişiye ayrıca enerji de vermektedir. Gotu Kola, vücuttaki bağ dokularının işleyişini de güçlendirmektedir. Böylece, beyindeki kan akışı desteklenmektedir. (7)

Ginkgo biloba: Ginkgo biloba, sinir sistemini aktive eden ve insanda enerji seviyesini yükselten bir bitkidir. Vücudun dolaşımını iyileştirmekte ve beynin kan dolaşımına yardımcı olmaktadır. Bu bitkide bulunan terpenoidler ve flavonoidler, narkolepsi hastalığından muzdarip bir kişinin iyileşmesinde oldukça etkilidir. (8)

Sarı kantaron: Sarı kantaron, sinirleri yatıştırabilen oldukça güçlü bir bitkidir. Aynı zamanda, gece uykusunun kalitesini de arttırmaktadır. Narkolepsi sahibi olan kişi, hafif uyku evresini geçirmeden derin uykuya dalmaktadır. Sarı kantaronun ise normal uyku düzenini teşvik ettiği düşünülmektedir.

Biberiye: Biberiye hafıza problemlerini tedavi etmek için kullanılan bir bitkidir, ancak bununla birlikte, narkolepsi olan kişinin kan dolaşımını artırmakta ve uyarıcı olarak da görev görebilmektedir. Böylece, zihni uyandırmakta ve gündüz uykularını önlemektedir. (9)

Ginseng: Ginseng bitkisi narkolepsi gibi uyku bozukluklarını tedavi etmeye yardımcı olabilmektedir. Hem gece hem de gündüz düzensiz olan uyku problemlerini yaşayan hastalarda oldukça etkilidir.

Not: Hipertansiyon probleminiz varsa, narkolepsi tedavisi için ginseng kullanmayın.

Guarana: Bu bitki narkolepsi tedavisine yardımcı olan kafein benzeri xanthine alkaloidler içermektedir. Narkolepsi hastalığına ilaveten, depresyon ve zihinsel yorgunluk gibi problemlerine tedavisine de destek olmaktadır. Aşırı uykulu olma ya da uyku saldırılarına karşı koymayı sağlayabilmektedir. (10)

Narkolepsi Evde Tedavi Yöntemleri

Elma sirkesi: Alkali özelliğiyle bir evde tedavi yöntemi olan elma sirkesi, narkolepsi belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Bir bardak suya balla beraber ekleyerek sabahları içebilirsiniz. Kahvaltıdan sonra tüketmemeye özen gösterin. (11)

Su: Her gün vücudun ihtiyacı olan suyu tüketmek genel sağlık için oldukça önemlidir. Vücut ne kadar nemli tutulursa, sağlık açısından tehlikelere karşı o kadar güçlü olabilmektedir. Su tüketimi düzenli ve verimli bir uyku için de son derece gereklidir. Susuzluk kişiyi çabuk yormakta, konsantre olmasını zorlaştırmakta ve uyanık kalmasını engellemektedir. (12)

Omega 3: Omega 3 yağ asidi eksikliğinin özellikle çocuklar ve gençlerde narkolepsi belirtilerini kötüleştirdiği düşünülmektedir. Omega 3 yağ asidi takviyeleri bilişsel işlev ve performansı artırmak için kullanılmaktadır.

Narkolepsi ile mücadele etmek için omega 3 yağ asidini somon, sardalye, uskumru, sığır eti ve süt gibi gıdalardan almak mümkündür. (13)

Vitaminler: Vitaminler, doğru ve sağlıklı bağışıklık sistemi için gerekli besleyici maddelerdir. A, B, C, D gibi vitaminlerin gerekli seviyelerde vücuda alınması oldukça gereklidir. Vitamin B kompleksi, düzenli uyku döngülerini kontrol etmeye yardımcı olmakta ve uyku bozukluklarının tedavisinde kullanılmaktadır. (14)

Diyet: Protein açısından zengin olan gıdaları tüketmeyi tercih edebilirsiniz. Aynı şekilde, karbonhidrat açısından fazla olan gıdalardan uzak durmak da daha doğru olacaktır. Her gün diyetinize taze meyveleri, sebzeleri, kepekli tahılları ve az yağlı etleri ekleyebilirsiniz. Uyumadan veya önemli bir etkinliği gerçekleştirmeden önce ana öğünleri tüketilmekten kaçınmalısınız. Alkol ve nikotin alımı da tamamen önlenmelidir. (15)

Tavsiyeler

Narkolepsi belirtilerini iyileştirmeye yardımcı olmak için evde yapılabilecek diğer tedavi yöntemleri şunlar olabilmektedir:

  • Düzenli bir uyku rutini planlayın. Normal bir uyku programı uygulandığında, gece başına genellikle yedi ile sekiz saat uyku uyumak birçok insanın narkolepsi belirtilerini iyileştirmeye yardımcı olabilmektedir.
  • Gün boyunca birkaç kez şekerleme yapın. Yapılan bir araştırmaya göre, gün içinde birkaç kez 15 dakika kadar kısa şekerlemeler yapmak, verimli gece uykusunu desteklemektedir.
  • Ağır yemekler yemekten ve alkolden kaçının. Her ikisi de uykunun düzenine ve verimine müdahale edebilmektedir.
  • Uykulu hissettiğinizde makine veya araç kullanmayın.
  • Düzenli olarak egzersiz yapmaya özen gösterin. (16)