Narkolepsi Belirtileri


Narkolepsi başlangıcı belirtilerinin genellikle 15-25 yaşları arasında başladığı gözlemlenmektedir. Diğer yandan, bu belirtiler çok daha ileri bir yaşta veya daha genç bir yaşta ortaya çıkması da mümkündür. Belirtiler, ilk birkaç yıldan sonra daha da kötüye gitme eğilimi göstermektedir. (1)

Narkolepsi Tipleri

Tip 1 Narkolepsi: Katapleksi ile birlikte yaşanan narkolepsi olarak da adlandırılmaktadır. Kişinin beyin hormonlarındaki düşük oreksin seviyelerine ve katalepsi belirti yaşamasına bağlı olarak teşhis edilmektedir. Bu tip narkolepsi sahibi olan kişi aşırı gündüz uykusu ihtiyacı duymaktadır.

Tip 2 Narkolepsi: Katapleksi ile birlikte yaşanmayan narkolepsi olarak da bilinmektedir. Bu tip narkolepsi sahibi olan kişi aşırı gündüz uykusu ihtiyacı duymaktadır, ancak kas kontrolsüzlüğü herhangi bir duygudurum değişimi sonucu tetiklenmemektedir. Bu kişilerin beyindeki oreksin hormonu seviyeleri normaldir. (2)

Narkolepsi nasıl anlaşılır? Narkolepsi belirtilerini şöyle açıklamak mümkündür:

  • Gündüz Uykuları

Narkolepsi durumunda görülen başlıca belirti aşırı gündüz uykusudur. Kişi bütün gece uyumuş olsa da, gün boyunca kendisini yorgun hissedebilmektedir. Bu uykuya karşı koymak oldukça zordur ve gün içinde değişiklikler gösterebilmektedir. Kısa bir uykudan sonra, daha uyanık hissedilse de, uykudan bir veya iki saat sonra tekrar uyku saldırısı gelebilmektedir. (3)

  • Halüsinasyonlar

Narkolepsi olan bazı hastalar uyku başlangıcında canlı halüsinasyonlar görebilmektedir. Bu hipnagojik halüsinasyon genellikle uykuya dalınan aynı odada gerçekleşmektedir. Kişiye oldukça gerçekçi gelen bu halüsinasyonlar aşırı korkuya da neden olabilmektedir. Sık yaşanan halüsinasyonlar arasında yangın çıkması ya da havada uçma bulunabilmektedir. Bu tecrübeler çoğunlukla görsel olmaktadır. Aynı zamanda ses, dokunuş, tat ve koku duyularını da içerebilmektedir. (4)

  • Uyku Felci (Paralizi)

Kişi uyuduğunda veya uyandığında felç olmuş gibi hissedebilmektedir. Bu genellikle birkaç saniye veya dakika kadar sürmektedir. Oldukça korkutucu bir durum olsa da, nefes almayı engellemeye yol açmamaktadır. Uyku felci bazen halüsinasyonlarla bir arada yaşanabilir.

  • Rahatsız Gece Uykusu

Narkolepsi hastalarının yaklaşık yarısı geceleri düzenli uyku uyumada sorun yaşamaktadır. Kişi sıkça uykudan uyanabilmekte ya da uykuya dalmakta güçlük çekebilmektedir. (5)

  • Hafıza Sorunları

Düzensiz uyku ve yorgunluk narkolepsi hastası olan kişilerde hafıza kaybına yol açabilmektedir. Üzerine çok düşünülmesi gerekmeyen güçlük aktivitelerde bile kişi hafıza sorunları yaşayabilmektedir.

  • Katalepsi

Bu sadece katapleksi ile birlikte yaşanan narkolepsi durumunda ortaya çıkmaktadır. Katalepsi, uyku saldırısının öfke ya da kahkaha gibi güçlü bir duygu tarafından tetiklenmesi durumudur.

Katapleksi ile birlikte yaşanan narkolepsi sıklıkla kilo artışı ve bazı durumlarda obeziteyle bağlantılı olabilmektedir. Uyku apnesi veya REM uyku davranışı bozukluğu gibi başka bir uyku bozukluğu ile birlikte narkolepsi yaşanması da mümkündür. (6)

Katalepsi aniden yaşanabilmekte ve kas kontrolünün kaybedilmesine yol açabilmektedir. Genellikle, bacaklarda görülmektedir. Bu saldırılar, birkaç saniye ile 30 dakika arasında sürebilmektedir. Bazı insanlar günlük olarak katapleksi yaşarken, diğerleri ise bu saldırılara yılda sadece bir veya iki kez maruz kalmaktadır. Katapleksi belirtileri yaşla birlikte gelişebilmektedir. (7)

Narkolepsi Nedir?

Narkolepsi, karşı konulamaz gündüz uykuları ve ani uyku atakları ile karakterize edilen kronik bir uyku bozukluğudur. Narkolepsi hastası koşullar uygun olmasa bile belli bir süre uyanık kalmakta zorlanmaktadır. Narkolepsi kişinin günlük hayatına oldukça müdehale edebilmektedir.

Bazen, narkolepsi hastalığına Katapleksi de eşlik edebilmektedir. Bu durumda, kas kontrolünde güçsüzlük ve kayıp yaşanmaktadır. Katapleksi genellikle kahkaha gibi güçlü bir duygu tarafından tetiklenmektedir.

Narkolepsi, tedavisi olmayan kronik bir durumdur. Bununla birlikte, ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri belirtilerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. Aile, arkadaşlar, işveren, öğretmenler gibi çevresinde bulunan insanlar, kişinin narkolepsi ile baş etmesinde ona destek olabilmektedir. (8)

Narkolepsi Nedenleri

Narkolepsi neden olur? Narkolepsi hastalığının kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Diğer yandan, duruma yol açabildiği düşünülen birden fazla faktör olabileceği düşünülmektedir.

Narkolepsi sahibi olan birçok hastanın oreksin hormon seviyeleri düşüktür. Bu hormon insanın beyinde bulunmaktadır ve uyanık kalmayı sağlamaktadır. Narkolepsi sahibi olan kişilerdeki oreksin hormonu eksikliği bir bağışıklık sistemi reaksiyonu olarak ortaya çıkabilmektedir. Yani, sonuç olarak, oreksin hormonu eksikliğinin otoimmün bir reaksiyon olduğu düşünülmektedir.

Narkolepsi aileden kalıtsal olarak geçebilmektedir. Narkolepsiye yol açtığı düşünülen bazı spesifik genler üzerine de hala çalışılmaktadır. (9)

Narkolepsi Tedavisi

Narkolepsi nasıl geçer? Narkolepsi hastalığının bir tedavisi bulunmamaktadır, ancak belirtileri hafifletmek mümkün olabilmektedir.

Belirtileri kontrol altına almak için uygulanabilecek bazı yöntemler şunlardır:

İlaç tedavisi: Bazı ilaçlar, uyanık kalmayı sağlamaya, katapleksi etkilerini azaltmaya ve hemen REM uykusuna girilmesinin engellenmesine yardımcı olabilmektedir.

Uykuyu düzenlemek: Günde bir ya da iki kez şekerleme yapmaya çalışmak, sağlıklı gece uykusunu teşvik etmeye yardımcı olabilmektedir. Gün boyunca düzenli aralıklarla şekerlemeleri içeren farklı bir uyku düzenini benimsemeniz kontrolü ele almanızı sağlayabilir.

Herhangi bir olası yanlış anlamayı önlemek için durumunuz hakkında öğretmenlerin, işverenlerin ve iş arkadaşlarının bilgilendirilmesi en doğrusu olacaktır. (10)

Narkolepsi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Narkolepsi teşhisi ve tedavisi için nöroloji bölümüne başvurabilirsiniz. (11)