MS (Multipl Skleroz) Nedir?


MS (Multipl skleroz) bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır. Bağışıklık sistemi, sinir liflerini örten koruyucu kılıf olan miyelinlere saldırmaktadır. Bu nedenle de, beyinle vücudun geri kalan kısmı arasında iletişim problemleri yaşanmaktadır. Sonuç olarak da, hastalık sinirlerin bozulmasına veya kalıcı hasar görmesine yol açmaktadır. (1)

MS yani Multipl skleroz, çeşitli belirtilere neden olabilen ve öncesinden tahmin edilemeyen bir hastalıktır. Bu belirtiler günler, aylar, hatta yıllar boyunca alevlenmekte ve sonrasında sakinleşmektedir. Bulaşıcı olmadığı kesin olarak bilinen MS hastalığının nedeni henüz bilinmemektedir. Araştırmalar hala MS hastalığına neyin neden olduğu üzerine devam etmektedir.

MS hastalığı genellikle genç yetişkinlerde teşhis edilmektedir ancak her yaştan insanı etkileyebileceği de bilinmektedir. MS hastalığı hakkında bilgisi olmayan insanlar, bu hastalığın belirtilerini kolayca diğer hastalıklarla karıştırılabilmektedir.

Her ne kadar hastalığı iyileştirebilecek herhangi bir tedavi yöntemi bulunmasa da, günümüzde MS hastalığı için onaymış olan tedaviler ve sağlıklı yaşam stratejileri ile MS hastası olan bireylerin çoğu, gelecek için umutlarla dolu ve üretken bir hayat yaşayabilmektedir. (2)

MS (Multipl Skleroz) Tipleri

MS hastalığı kendi içinde hastalığın seyrine göre tiplere ayrılmaktadır:

Yineleyici-Düzelen MS (RRMS)

MS hastalığın en tipi budur. MS hastası olan her 4 kişiden yaklaşık 3’ünde hastalık, tekrarlayan bir geçiş evresi ile başlamaktadır. Bu tip MS hastalığında, yeni belirtiler ortaya çıkmaya başlamakta ya da varolan belirtiler günler, haftalar veya aylar boyunca gittikçe kötüleşmektedir. Tamamen belirtilerin yok olduğu dönemler olabilmekte ancak, sonrasında hastalık nüksetmektedir.

Bazı insanlarda hastalığın nüksetmesi daha da kötüleşerek sakatlıklara neden olabilmektedir. Gittikçe sağlığa daha çok müdehale etmektedir. Bu durum sekonder ilerleyici MS olarak da bilinmektedir. (3)

Birincil-İlerleyici MS (PPMS)

MS hastası olan her 10 kişiden 1 ya da 2’si birincil-ilerleyici tip MS hastalığına sahiptir. Bu tipte, genellikle belirtiler giderek daha da kötüye gitmektedir, ancak ayrı ayrı ataklar yaşanmamaktadır.

İkincil-İlerleyici MS (SPMS)

Bu tip RRMS MS hastalığına sahip çoğu insan sonunda SPMS riski yaşamaktadır. Sakatlık durumu genellikle herhangi bir nüksetmeden bağımsız olarak yavaş yavaş kötüleşmektedir. (4)

MS (Multipl Skleroz) Belirtileri

MS hastalığı, vücudun tüm fonksiyonlarını kontrol eden merkezi sinir sistemini etkilemektedir. Bu nedenle, beyindeki ve beyinden mesaj taşıyan sinir lifleri hasar gördüğünde vücudun herhangi bir yerinde belirtiler ortaya çıkabilmektedir.

Bazı hastalarda MS başlangıcı belirtileri o kadar hafiftir ki, hastalığın ilerleyen aşamalarında herhangi bir şey fark edilememektedir. Bununla birlikte, hastalığın erken aşamalarında bile bazı hastalar belirtiler yaşamaya başlayabilmektedir.

MS nasıl anlaşılır? Genel MS belirtileri şunlardır:

  • Kas güçsüzlüğü
  • Görme bozuklukları
  • Koordinasyon ve denge ile ilgili zorluklar
  • Hissizlik ve karıncalanma ya da iğnelenme hissi
  • Düşünme ve hafıza ile ilgili sorunlar (5)

MS (Multipl Skleroz) Nedenleri

Merkezi sinir sistemindeki sinir liflerini çevreleyen koruyucu miyelin kılıfının hasar görmesi durumunda MS hastalığı ortaya çıkmaktadır.

MS neden olur? Neyin MS hastalığına neden olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Hastalık üzerine yapılan bilimsel çalışmalara göre, pek çok faktör hastalığın gelişmesinde rol oynayabilmektedir. (6)

MS hastalığının gelişiminde rol oynayan faktörler şunlardır:

  • Genetik
  • Enfeksiyonlar
  • D vitamini eksikliği
  • Çevresel faktörlerin bir kombinasyonu
  • Sigara içmek
  • Vasküler deformite
  • Diğer faktörler (7)

MS (Multipl Skleroz) Tedavisi

MS nasıl geçer? MS için herhangi bir tedavi mevcut olmasa da, uygulanan tedavi, belirtilerin nüks veya saldırı sayısını azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Uygulanan tedavi genellikle ilaçların enjeksiyonla verilmesini içermektedir. Yüksek doz steroidler (intravenöz veya oral olarak verilir) nüks etmeler tedavi etmek için kullanılmaktadır.

Hastalığın aktivitesini ve ilerleyişini azaltmak için, fingolimod, glatiramer, interferon beta-la, interferon beta-1b, mitoksantron ve natalizumab gibi hastalık düzenleyici ilaçlar da kullanılmaktadır.

Mesane problemleri, yorgunluk, ağrı, depresyon, anksiyete ve stres gibi belirtileri gidermek için çeşitli diğer ilaçlar ve yaşam tarzı müdahaleleri de tedaviye yardımcı olabilmektedir. (8)

MS (Multipl Skleroz) İçin Hangi Doktora Gidilir?

MS (Multipl Skleroz) tanısı ve tedavisi için nöroloji bölümüne başvurulabilmektedir. (9)

MS (Multipl Skleroz) Hastalığına Ne İyi Gelir?

MS (Multipl Skleroz) Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil, birçok MS belirtisiyle mücadele etmeye yardımcı olabilen bir bitkidir. Ayrıca, beyni oksidatif strese ve nörolojik hastalıklara karşı korunmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, MS hastalığı durumunda son derece faydalıdır. (10)

Zerdeçal: Zerdeçal, MS belirtilerini ve diğer otoimmün hastalıkları hafifletmeye yardımcı olabilecek, nöro koruyucu ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Zerdeçal bitkisinde bulunan kurkumin isimli madde MS tedavisine destek olabilmektedir. (11)

Ginkgo biloba: Ginkgo biloba bitkisinin MS belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Yorgunluğu ve kas ağrılarını rahatlatmakta ve bilişsel işlevleri geliştirmeye destek olmaktadır. (12)

Tarçın: Tarçın, anormal bağışıklık reaksiyonlarına müdehale edebilmektedir, bu nedenle de, MS hastalığının önlenmesinde yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda enflamatuar hücrelerin omuriliğe müdahalesini engellemekte ve hasar gören miyelinin yenilenmesini teşvik etmektedir. (13)

Ginseng: Pek çok kronik hastalığın tedavisinde kullanılan ginseng bitkisi hem antioksidan hem de antiinflamatuar özelliklere sahiptir ve MS belirtilerinin tedavisinde çok etkilidir. Özellikle, MS durumunda sıklıkla yaşanan yorgunluğu hafifletebilmektedir. (14)

Ekinezya: Ekinezya, MS hastalığı durumunda, sinir sistemi üzerindeki etkisiyle tedaviye yardımcı olabilmektedir. Doğrudan bağışıklık sistemi sağlığını teşvik edebilmektedir. Ayrıca, sinir sisteminin bu bozuklukla ilişkili arızalarını azaltmak için sinir ajanı olarak da görev yapabilmektedir. (15)

Nane: Rahatlatıcı bir bitki olan nane, baş ağrısı, bulantı, sinir sistemi bozuklukları ve depresyon gibi pek çok durumla mücadele edebilmektedir. MS tedavisine doğrudan etkisi sınırlı olsa da, nane yağı, çoğunlukla multipl skleroz ile birlikte görülen bağırsak rahatsızlıkları da dâhil olmak üzere bazı belirtilerin tedavisinde etkili olabilmektedir. (16)

Yaban mersini: Yaban mersini, multipl skleroz için doğal bir tedavi yöntemi olarak görülmektedir. Yaban mersini tüketimi, multipl skleroz sırasında gözlenen yaygın bir komplikasyon olan idrar yolu enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olmaktadır. (17)

MS (Multipl Skleroz) Evde Tedavi Yöntemleri

Elma sirkesi: MS belirtileriyle mücadele edilmesi durumunda, elma sirkesi sağlığınız için oldukça faydalıdır. Asetik asit içeriği, vücudun yenilen gıdalardan vitamin ve minerallerini daha fazla emmesini sağlamaktadır. Vücudun sağlıklı kalmasına ve MS ataklarını tetikleyebilecek enfeksiyonların kontrol edilmesine yardımcı olmaktadır. (18)

Omega-3: DHA olarak adlandırılan omega-3 yağ asidi, kan akışı, kas aktivitesi ve beyin işlevini geliştirmeye yardımcı olabilmektedir. Buna ek olarak, DHA merkezi sinir sistemini korumaya da oldukça destekçidir, bu nedenle MS tedavisi için faydalıdır.

Bir doktora danıştıktan sonra balık yağı kapsülleri alabilir ya da yağlı balık, yumurta, peynir, süt, yoğurt, ceviz, keten tohumu ve kabak çekirdeği gibi omega-3 yağ asidi açısından zengin olan gıdaları tüketebilirsiniz. (19)

D vitamini: Vücuttaki uygun D vitamini seviyesi hem MS hastalığının önlenmesi hem de tedavisinde oldukça önemlidir. D vitamini eksikliği, belirtilerin yanı sıra MS hastalığının ilerleyişine de yol açabilmektedir. Ayrıca vücudun, kalsiyumu emmek ve yaygın bir MS komplikasyonu olan osteoporoz ile savaşmak için D vitaminine ihtiyacı bulunmaktadır.

  • D vitamininin ana kaynağı güneş ışığıdır. Her gün sabahın erken saatlerinde 15-20 dakika güneş ışığından faydalanabilirsiniz.
  • Ayrıca, D vitamini açısından zengin yiyecekleri diyetinize ekleyebilirsiniz. Yağlı balık, mantar, süt, baklagil, portakal suyu ve morina karaciğeri yağı gibi gıdalar D vitamini temini için idealdir.
  • Günlük olarak D vitamini takviyesi de alabilirsiniz. Bunun için öncesinde bir doktora danışmalısınız. (20)