Menenjit Nedir?


Günümüzde en çok korkulan hastalıktan biri menenjit hastalığıdır. Bunun nedeni, kişiyi oldukça yoran belirtilere, yan etkilere ve bazı durumlarda ise ölümlere sebebiyet verebilmesidir. Menenjit, vücudun en önemli ve hassas bölümlerinden ikisi olan beyin ve omuriliği çevreleyen zarların akut inflamasyonu olarak tanımlanmaktadır.

Bu tür bir iltihaplanma bakteriyel, viral veya fungal bir enfeksiyon da dahil olmak üzere bir dizi şeyden kaynaklanabilmektedir. Bununla birlikte, menenjitin gelişimi boyun sertliği, baş ağrıları ve ışığa duyarlılık da dâhil olmak üzere grip ya da ağır geçen bir soğuk algınlığına çok benzemektedir, ancak bu belirtiler kognitif bozukluk, sinirlilik, yorgunluk veya ateşe kadar ilerleyebilmektedir. (1)

Pek çok farklı belirtiye neden olabileceği ve hastalığın seyri kişiden kişiye göre değişebileceği için hastalık teşhis edilene ve tedavi altına alınana kadar hayatı tehdit edebilecek seviyelere kadar ilerleyebilmektedir.

Menenjit geniş spektrumlu antibiyotikler olmak üzere birçok terapötik ve farmasötik yöntemle tedavi edilebilmektedir. Ancak, viral bir enfeksiyon sonucu gelişmiş olması söz konusu ise genellikle, hastalığın kendi kendine geçmesini sağlamak için hastanın bağışıklık sistemi desteklenmektedir ve hastanın iyileşene kadar istirahat etmesi istenmektedir. (2)

Menenjit Belirtileri

Menenjit nasıl anlaşılır? Menenjit başlangıcı belirtileri aniden ya da birkaç gün içinde ortaya çıkabilmektedir. Genel olarak, belirtiler enfeksiyondan sonraki 3 ile 7 gün içinde belirginleşmektedir.

Menenjit başlangıcı belirtileri şunlardır:

  • Mide bulantısı ve kusma
  • Ateş
  • Baş ağrısı ve boyun tutulması
  • Kas ağrısı
  • Işığa karşı duyarlılık
  • Karışıklık
  • Eller ve ayaklarda soğukluk
  • Cilt lekeleri ya da cilt döküntüsü

İlerlemiş olan belirtiler ise nöbet ve komayı içermektedir.

Bebeklerde ortaya çıkabilecek menenjit belirtileri ise şunlardır:

  • Hızlı nefes alma
  • Yemek yemeyi reddetme
  • Aşırı ağlama
  • Sert hareketler ya da sarsıntılı hareketler yapma

Bazı bebeklerde fontanel şişlik (bıngıldak şişmesi) meydana gelebilmektedir. (3)

Menenjit Nedenleri

Menenjit neden olur? Menenjit genellikle, kulakta, sinüslerde veya üst solunum yollarında olduğu gibi vücudun başka yerlerinde başlayan bakteriyel veya viral bir enfeksiyondan kaynaklanmaktadır. Menenjitin daha az görülen nedenleri arasında ise mantar enfeksiyonu, bağışıklık sistemi bozuklukları ve bazı ilaçların kullanımı bulunmaktadır. (4)

Bazı faktörler menenjit geliştirme riskini artırabilmektedir. Menenjit risk faktörleri şöyle sıralanmaktadır:

  • Aşıların atlanması
  • Yaş
  • Çevresel faktörler
  • Hamilelik
  • Zayıflamış bağışıklık sistemi (5)

Menenjit Tedavisi

Menenjit nasıl geçer? Bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanan menenjit vakalarında, tedavi hastanede muhtemelen de yoğun bakım ünitesinde uygulanmaktadır. Bakteriyel menenjit durumunda, tedavinin büyük bir kısmını antibiyotikler almaktadır. (6)

Menenjit tedavisini genel olarak aşağıdakiler içermektedir:

  • Antibiyotikler: Bu antibiyotikler genellikle intravenöz (damar yoluyla) olarak verilmektedir.
  • Kortikosteroidler: İltihaplanma beyine baskı uyguluyorsa, kortikosteroid ilaçlar reçete edilebilmektedir.
  • Asetaminofen veya parasetamol: Serin sünger banyoları, soğutma pedleri, sıvıları ve oda havalandırması ile birlikte, bu tür ilaçlar ateşi azaltmaya yardımcı olabilmektedir.
  • Antikonvülsanlar: Hastada nöbet varsa, fenobarbital veya Dilantin gibi bir antikonvülsan kullanılabilmektedir.
  • Oksijen tedavisi: Nefes almaya yardımcı olması için oksijen tedavisi uygulanabilmektedir.
  • Sıvı takviyesi: İntravenöz sıvılar, özellikle hastanın kusması veya su içmemesi durumunda, dehidrasyonu önleyebilmektedir.
  • Sedatifler: Bunlar, huzursuz hisseden hastayı sakinleştirmeye yardımcı olmaktadır. (7)

Menenjit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Menenjit teşhis ve tedavisi için acil servis doktoruna, çocuk doktoruna, aile hekimine, başvurulmaktadır. Hastalığın uzmanları ise nörolog ya da enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanıdır. (8)

Menenjite Ne İyi Gelir?

Menenjit, hangi enfeksiyondan kaynaklanırsa kaynaklansın tıbbi açıdan oldukça ciddi bir durumdur. Teşhis ve tedavisinin geç olması durumunda, hayati bir tehlike taşımaktadır. Bu nedenle, hemen tıbbi olarak tedavi edilmelidir. Aşağıda sıralanmış olan alternatif tedavi yöntemleri enfeksiyon menenjite kadar ilerlemeden önce uygulanabilecek olan yöntemlerdir ve kullanılmadan önce mutlaka doktor onayı alınması gerekmektedir.

Menenjit Bitkisel Tedavisi

Sarımsak: Sarımsakta bulunan bir bileşen olan allisin, hem antiviral hem de antibakteriyel özelliklere sahip güçlü bir antioksidandır. Düzenli olarak tüketilen sarımsağın, menenjite yol açan enfeksiyonun ilerlemeden önlenmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, iyileşme sürecini de hızlandırabilmektedir. (9)

Zeytin yaprağı: Zeytin yaprağı ekstresi oleuropein isimli aktif bir madde içermektedir. Bu madde antiinflamatuar, antiviral ve antioksidan özelliklere sahiptir. Menenjit durumunda iltihabı azaltabilmekte, ağrıyı ve rahatsızlığı hafifletebilmektedir. Ayrıca, ateş düşürücü bir etkisi olduğu da düşünülmektedir. Enfeksiyonla mücadele etmeye yardımcı olabilmektedir. (10)

Ginseng: Ginseng bitkisinde bulunan aktif maddeler, enfeksiyonun ortadan kaldırılmasında yardımcı olabilmekte ve hastanın iyileşme sürecini hızlandırabilmektedir. Enfeksiyondan etkilenen zarlar üstünde doğrudan etkisi olduğu düşünülmektedir. (11)

Reishi mantarı: Bu tıbbi özelliklere sahip bir mantar türüdür. Parlar kırmızı bir renge sahip olan bu mantar türü, bağışıklık sistemini güçlendiren ve menenjitin neden olduğu iltihaplanmayı azaltan triterpen ve polisakkarit maddelerini içermektedir. (12)

Soya sütü: Soya sütü, bağışıklık sistemini güçlendirmekte ve iyileşme sürecini hızlandırabilmektedir. Bu nedenle, menenjit tedavisinde önemli bir rol oynamaktadır. Soya sütünü bal ile karıştırarak tüketmek daha faydalı bir hale gelmesini sağlayabilmektedir. (13)

Hindistancevizi yağı: Hindistancevizi yağı özellikle fungal enfeksiyonlar nedeniyle gelişen menenjitin tedavisinde oldukça başarılı olabilmektedir. Mantarın ilerlemesini engelleyebildiği için güçlü bir antifungaldır. Diğer yandan, metabolizmayı artırmakta ve vücuda enerji vermektedir. (14)

Kedi pençesi: Kedi pençesi olarak bilinen bu bitki, menenjit tedavisi için kullanılan eski bir bitkidir.  Kedinin pençesi, menenjiti etkili bir şekilde tedavi etmeye yardımcı olan belirli antiinflamatuar bileşenler içermektedir. Ayrıca, bağışıklık sistemini de desteklemektedir. (15)

Menenjit Evde Tedavi Yöntemleri

Yatak istirahati: Patojenlere veya virüslere daha fazla maruz kalmak bağışıklık sistemini oldukça zorlayabilmektedir. Menenjite kadar giden enfeksiyonların baskılanması için vücudu dinlendirmek oldukça önemlidir, bu nedenle de, hasta dinlenmek için yatak istirahati yapmalıdır. (16)

Buz paketleri: Menenjit belirtilerinden biri olan ateş genellikle şiddetlidir. Çok yüksek ateş, tedavi ve iyileşmeyi daha da zorlaştırabilmektedir. Vücudun enfeksiyonlarla mücadele ettiğini gösteren bu durum, kendi başına tehlikeli bir hal alabilmektedir. Bu nedenle, ateşi düşürmek için düzenli olarak buz paketleri kullanmak bağışıklık sisteminize iltihap ve enfeksiyona karşı daha fazla savaş şansı verebilmektedir. (17)

Ilık su banyosu: Vücut menenjit ile mücadele ederken vücudun sıcaklığı artmaktadır. Ilık suyla banyo yapmak, kanın vücutta düzgün bir şekilde yeniden dağılmasına, böylece de beyin ve omurilikteki iltihap ve rahatsızlığın azaltılmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca, belirtilerin hafifletmesi için de faydalıdır. (18)

Bol sıvı tüketimi: Menenjit sırasında vücut içinde kuruluk meydana gelebilmektedir. Bu durum özellikle, dile ve bitişik bölgelere zarar verebilmektedir. Gereksinimi karşılamak için bol miktarda sıvı içilmelidir. Ayrıca, bağışıklık sistemini güçlendirmesi, vücuttaki mikropları öldürmeye yardımcı olması ve ağızda tükürük oluşumunu desteklemesi için turunçgillerden elde edilen meyve sularını da tüketebilirsiniz. (19)

Diyet: Hafif pişirilmiş sebzeler, kepekli tahıllar, meyveler, fındık ve baklagiller diyete dâhil edilmelidir. Böylece, vücut yorgunluğu giderilmekte ve vücuda ihtiyaç duyduğu besinler sağlanmaktadır. Ancak, yüksek ateşin olması durumunda, tercih edilecek yiyecek ve içecekler için bir doktorun tavsiyeleri gereklidir. Aşırı mide bulantısı yaşanıyorsa, bol miktarda besleyici et suyu ve çorba diyete dâhil edilmelidir.

Antioksidanlar ve kalsiyum, manganez, potasyum ve demir gibi besinler açısından zengin olan meyve ve sebzeler bol miktarda tüketilmelidir. Bu, vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmekte ve vücudun hastalığa karşı savaşma becerisini geliştirmektedir. Karbonhidratların, sağlıklı yağların ve tam proteinlerin doğru karışımını içeren dengeli beslenme, vücudun eski sağlığına kavuşmasını sağlayacaktır. (20)