Lupus Nedenleri


Lupus neden olur? Lupus otoimmün bir hastalıktır. Yani, bağışıklık sistemindeki problemlerden kaynaklamaktadır.

Sağlıklı bir bağışıklık sisteminde, sistem bakteri veya virüs gibi bulaşıcı bir tehlikenin varlığını tespit ettiğinde, beyaz kan hücreleri ve antikorları göndermektedir.

Lupus hastalarında, bağışıklık sistemi tarafından salınan antikorlar, sağlıklı dokulara, hücrelere ve organlara saldırmaya başlamaktadır.

Çoğu uzman lupus hastalığının birden fazla nedeni olduğunu düşünse de, hastalığın kesin nedeni henüz bulunamamıştır.

Hastaları bu duruma daha duyarlı hale getiren birtakım hormonal, genetik faktörler ve çevresel faktörler olduğu düşünülmektedir. (1)

Hormonal Faktörler

Hormonlar vücudun işlevlerinin çoğunu düzenlemekle sorumludur. Lupus yaşayan hastaların 10’undan 9’u kadın olmaktadır. Bu durumda, kadınlarda bu durumun hormonlar nedeniyle tetiklendiği düşünülmektedir. Araştırmalar, östrojen hormonu ve lupus arasındaki bağlantıya odaklanmaktadır.

Kadınların özellikle, östrojen hormonunun arttığı hamilelik döneminde lupus geliştirmeye daha eğilimli oldukları görülmüştür. Diğer yandan, doğum kontrol hapları ya da post menopozal tedavi nedeniyle östrojen alan kadınlarda da lupus oranı daha yüksektir.

Bununla birlikte, östrojen ya da diğer herhangi bir hormon ve lupus arasında nedensel bir etki henüz tam olarak kanıtlanmamıştır. (2)

Genetik Faktörler

Yapılan çalışmalarda, lupus ile ilişkili olduğu düşünülen 50’den fazla gen bulunmuştur. Bu genler, lupus geliştiren hastalarda hastalık olmayanlardan daha sık görülmektedir. Sonuç olarak, bu genlerin direkt olarak lupus hastalığına neden olduğu gösterilmemesine rağmen, lupus geliştirmeye katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

Çoğu durumda, genler hastalığın neden olduğu açıklamak için yeterli değildir. Bu, aynı ortamda büyüyen ve aynı kalıtım özelliklerine sahip olan, ancak yalnızca birinin lupus geliştiği ikiz kardeşlerde açıklığa kavuşmaktadır. İkizlerden birinde lupus olduğunda, diğerinin de hastalığı geliştirme riski artmaktadır. Bu risk oranı tek yumurta ikizleri için % 30 olurken, çift yumurta ikizleri için % 5-10 olabilmektedir. (3)

Lupus, aile öyküsü olmayan insanlarda da gelişebilmektedir, ancak lupus geliştiren kişinin bazı aile bireylerinde başka otoimmün hastalıkların olması muhtemel bir ihtimaldir.

Bazı etnik kökenler (Afrikalı, Asyalı, Latin, Yerli Amerikan, Yerli Hawaiili veya Pasifik Adası kökenli insanlar) benzer genlerle sahip oldukları için lupus geliştirme riski daha yüksektir. (4)

Çevresel Faktörler

Genetik açıdan duyarlı bir bireyin rastgele maruz kaldığı bir virüs veya muhtemelen bir kimyasal gibi çevresel bir ajanın, hastalığı tetiklediği düşünülmektedir. Henüz belirli çevresel bir tetikleyici henüz tespit edilmemiştir.

Lupus hastalığını tetikleyebilen ve alevlenmesine neden olan çevresel nedenler tam olarak bilinmemekle birlikte, en yaygın olarak, ultraviyole ışığın buna neden olduğu düşünülmektedir. Enfeksiyonlar (Epstein-Barr virüsünün etkileri de dâhil) ve tarımsal veya endüstriyel ortamlarda silis tozuna maruz kalma da lupus hastalığını tetikleyen çevresel faktörler arasında gösterilmektedir. (5)

Potansiyel çevresel tetikleyicilerle ilgili diğer örnekler şunları içerebilmektedir:

  • Güneşten gelen mor ötesi ışınlar veya flüoresan ampuller
  • Kişiyi güneşe karşı daha hassas hale getiren ilaçlar (diüretikler, güneşe duyarlaştırıcı tetrasiklin ilaçlar, penisilin veya diğer antibiyotikler gibi)
  • Soğuk algınlığı veya viral hastalıklar gibi enfeksiyonlar
  • Tükenmişlik sendromu
  • Boşanma, hastalık, bir yakının ölümü veya diğer yaşam komplikasyonları gibi duygusal stres
  • Cerrahi, bedensel zarar, yaralanma, hamilelik veya doğum gibi vücutta stres yaratan başka herhangi bir şey (6)

Lupus Nedir?

Lupus, vücudun bağışıklık sisteminin kendi dokularına ve organlarına saldırdığında oluşan sistemik bir otoimmün hastalıktır. Lupus hastalığından kaynaklanan iltihaplanma eklemler, cilt, böbrekler, kan hücreleri, beyini, kalp ve akciğerler gibi birçok farklı vücut sistemini etkileyebilmektedir.

Lupus tanısı konması oldukça zor bir hastalıktır, çünkü belirtileri sıklıkla diğer rahatsızlıklara benzetilmektedir. Lupus hastalığının en belirgin işareti ise her iki yanakta da açılan kelebeğin kanatlarını andıran yüz döküntüsüdür. Birçok lupus vakasında görülen bir belirti olmasına rağmen, hepsinde ortaya çıkmamaktadır.

Bazı insanlar, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar ve hatta güneş ışığı ile tetiklenen lupus gelişim eğilimi ile doğmaktadır. Lupus hastalığının herhangi bir tedavisi bulunmamaktadır. Uygulanan tedaviler belirtileri kontrol etmeye yardımcı olabilmektedir. (7)

Lupus Belirtileri

Lupus belirtileri, lupus her alevlendiğinde ortaya çıkmakta ve belli bir süre sonra ise ortadan kaybolmaktadır. Bu belirti içermeyen döneme remisyon dönemi denmektedir. Lupus başlangıcı hafif veya şiddetli olabilmektedir.

Lupus nasıl anlaşılır? Lupus aşağıdaki gibi çeşitli belirtilere neden olabilmektedir:

  • Eklem ağrısı, şişme ve kızarıklık (genellikle parmaklar ve bilekler etkilenir)
  • Burun ve özellikle yanaklarda döküntüler (kelebek döküntüsü olarak da bilinir)
  • Ateş
  • Kilo kaybı
  • Kalp ve akciğer iltihabı nedeniyle göğüs ağrıları (serozit)
  • Öksürük ve nefes darlığı sorunları
  • Güneş ışığına karşı duyarlılık
  • Açıklanamayan yorgunluk
  • Raynaud fenomeni (parmaklar ya da ayak parmaklarının soğuğa maruz kaldığında mavi, sonra beyaz, daha sonra kan akışı normale döndüğünde kırmızı ve sıcak olması durumu)
  • Saç kaybı
  • Baş ağrısı
  • Kafa karışıklığı
  • Kararsız duygular (kararsız ve kontrolsüz duygular veya ruh hali değişiklikleri) (8)

Lupus Tedavisi

Lupus nasıl geçer? Doktorunuz sizin için gerekli ve uygun olan tedavi planını hazırlayacaktır. Sonrasında bu tedavinin istenilen etkiyi gösterip göstermediği gözlemlenebilmektedir. Gerektiğinde tedavi yönteminin değiştirilebilmesi için hastalığın seyrini ve varsa yeni belirtileri hemen doktorunuza bildirmelisiniz.

Tedaviler aşağıdakileri içerebilir:

İlaçla Tedavi

  • Şişkinlik ve ağrıları azaltan ilaçlar
  • Ateşi önleyen veya azaltan ilaçlar
  • Bağışıklık sistemine yardım eden ilaçlar
  • Eklemlerin hasar görmesini azaltan veya engelleyen ilaçlar
  • Hormonları dengelemeye yardımcı olan ilaçlar
  • Yüksek kolesterol, yüksek tansiyon veya enfeksiyon gibi lupus ile ilgili problemleri tedavi etmeye yardımcı olan ilaçlar

Alternatif tedavi yöntemleri de belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir, ancak bunlar tıbben onaylanmış tedaviler değillerdir. Alternatif tedaviler konusunda doktorunuzla konuşmalısınız. (9)

Lupus Ameliyatı

Lupus hafif veya orta şiddette belirtilerini tedavi etmek için cerrahi kullanılmaz. Fakat kalıcı, hayatı tehdit eden böbrek hasarına sahip insanlar için düşünülebilir. Ciddi yan etkilere sahip yüksek dozda ilaçlarla uzun vadeli tedavi sürdürülmek yerine, böbrek nakli veya böbrek diyalizi yapılabilir. (10)

Lupus İçin Hangi Doktora Gidilir?

Lupus tanısı ve tedavisi için Romatoloji ve fizik tedavi uzmanlarına başvurabilirsiniz. (11)