Kolit Nedir?


Kolit, kolonu olumsuz etkileyen birkaç farklı hastalığı ve bireylerin yeterli beslenme, özümseme ve atıkları etkili bir şekilde ortadan kaldırma yeteneğinin zarar görmesini ifade etmektedir. Kolit, bir veya daha fazla, irritabl bağırsak hastalığı anlamına da gelebilmektedir.

Bazı vakalarda, kolit yaşam boyu sürebilirken, bazıların da henüz başlangıç seviyesinde ve geçici bir enflamasyondur.  Bu nedenle, kolitin erken teşhis edilmesi ve gerekli tedavinin uygulanması hastalığın seyrinde önemli bir yer tutmaktadır. (1)

Belirtiler benzer olabilse de, kolitin tipi diğerine benzer olmayabilmektedir. Bu nedenle, belirli bir kolit türü için uygun tedavi kararlarını vermede doktorları dinlemek, soru sormak ve vücudun içinde neler olduğunu anlamak son derece önemlidir.

Kolit genellikle başka bir sağlık sorununun sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Belirtiler çok şiddetli olduğunda teşhis yapılmaktadır. Genellikle doktor, belirtilerin kontrol altına alınması için kolitin tipini, ilk nedenini ve gerekli tedavinin kapsamını belirlemek isteyecektir. (2)

Birçok kolit türü bulunmaktadır, ancak en yaygın olanlarını şöyle sıralamak mümkündür:

  • İnflamatuar bağırsak hastalığı koliti (Crohn hastalığı veya ülseratif kolit)
  • Mikroskopik kolit
  • Kimyasal kolit
  • İskemik kolit
  • Bulaşıcı kolit (enfeksiyonlardan kaynaklanan gıda zehirlenmesi ve parazitler veya bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar)
  • İlaçların neden olduğu kolit (3)

En yaygın tipi olan ülseratif kolit, kalın bağırsağın (kolon) ve rektumun en içteki astarını etkilemektedir. Belirtiler genellikle birdenbire değil, zamanla gelişme eğilimi göstermektedir.

Ülseratif kolit, kişiyi oldukça yorgun ve zayıf bir hale getirebilmektedir, diğer yandan da, bazı durumlarda yaşamı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilmektedir. Bilinen bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak bununla birlikte uygulanan tedavi, hastalığın seyrini ve belirtilerini önemli ölçüde azaltabilmektedir. Uygulanan uygun tedavi sonucunda uzun süreli remisyon (kronik bir hastalığın artık belirti göstermemesi durumu) bile sağlanabilmektedir. (4)

Kolit Belirtileri

Kolit başlangıcında en sık görülen belirtiler, ishal ve alt karında ortaya çıkan ağrı ataklarıdır. İshal, kanlı da olabilmektedir. Çoğu zaman, hasta bağırsak hareketleri yüzünden acil olarak tuvalete gitmeyi istemektedir. Bağırsak hareketleri patlayıcı olabilmekte ve mukus veya pus içerebilmektedir. Kolit nasıl anlaşılır? Kolitin diğer belirtileri şunlardır:

  • Yorgunluk
  • Zayıflık
  • Genel olarak hasta hissetme
  • Kilo kaybı
  • İştah kaybı
  • Karın şişmesi

Belirtiler sıklık ve şiddet bakımından farklılık gösterebilmektedir. Tüm hastaların yaklaşık olarak yarısı belirtileri hafif bir şekilde atlatmaktadır. Bununla birlikte, diğerleri için belirtiler daha şiddetli olabilmektedir. Belirtilerin ciddiyeti, bağırsağın bu durumdan ne kadar etkilendiğine bağlıdır. (5)

Kolit Nedir? detayı için bakınız

Kolit Nedenleri

Kolit neden olur? Kolit nedenleri şunlar olabilmektedir:

  • Bir virüsün, parazitin ve bakterilere bağlı gıda zehirlenmesinin neden olduğu enfeksiyonlar
  • Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı
  • Kan akışı eksikliği (iskemik kolit)
  • Geçmişte kalın bağırsağı etkilemiş olan radyasyon
  • Yenidoğanlarda nekrotizan enterokolit
  • Psödomembranöz kolit (6)

Daha fazla Kolit Nedenleri için

Kolit Tedavisi

Kolit nasıl geçer? Kolit tedavisi, yaşa, kolitin tipine ve genel durum gibi birkaç faktöre bağlı olarak değişme eğilimi göstermektedir. Tedavi seçenekleri şunlar olabilmektedir:

Bağırsağın dinlendirilmesi: Özellikle, gıdaları ağız yoluyla almayı azaltmak, kişinin iskemik tipte kolit olması durumunda faydalı olabilmektedir. Bu süre zarfında sıvının ve diğer besinlerin intravenöz olarak alınması gerekebilir.

İlaç tedavisi: Doktor, enfeksiyon nedeniyle oluşan ağrı ve şişmeyi azaltmak için antiinflamatuar bir ilaç ya da bakteriyel bir enfeksiyona karşı antibiyotik ilaç reçete edebilir.

Kolit ameliyatı: Diğer tedavi seçeneklerinin olumlu bir sonuç vermemesi durumunda, kolonun veya rektumun kısmen veya tamamen çıkarılması gerekebilir. (7)

Kolit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kolit tanısı ve tedavisi için bir iç hastalıkları uzmanına ya da sindirim sistemi hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Ameliyatın gerekli görüldüğü durumlarda ise genel cerrahi ya da kolon ve rektal cerrahi size yardımcı olacaktır. (8)

Kolit Tedavisi detaylı bilgi için bakınız

Kolite Ne İyi Gelir?

Kolit Bitkisel Tedavisi

Zeytinyağı: Zeytinyağı hafif ile orta dereceli ülseratif kolit için en etkili tedavi yöntemlerinden biridir. Tekli doymamış yağlar açısından zengindir, bağışıklık sistemini güçlendirir ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Araştırmalara göre, zeytinyağı kolit tedavisine yardımcı olabilmektedir.

Buğday çimi suyu: Buğday çimi suyu, antioksidan özelliklere sahip olduğu için ülseratif kolitten mustarip olanlarda faydalı olabileceği düşünülmektedir. Bu kronik rahatsızlıktan kaynaklanan karın ağrısı, diyare ve rektal kanamayı da azaltabilmektedir. (9)

Kadife çiçeği: Kadife çiçeği yatıştırıcı ve antienflamatuar bir bitki olduğu için, ülseratif kolit belirtilerini yönetmeye yardımcı olabilmektedir. Ayrıca, sindirimi geliştirmekte ve doku hasarlarının iyileşmesini hızlandırabilmektedir.

Çemen otu: Çemen otu, sindirim sistemi boyunca koruyucu bir kaplama oluşturarak ülseratif kolit belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda, A ve C vitamini, demir, kalsiyum, protein ve diğer besin maddeleri açısından zengin olduğu için vücudu beslemekte ve iltihabı azaltmaktadır. (10)

Zencefil: Antienflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip olan zencefil, ülseratif kolit belirtilerinin yönetiminde yararlı olabilmektedir. Diğer yandan, sindirim sistemi için de mükemmeldir. (11)

Aloe vera: Aloe vera etkili bir antiinflamatuar ve güçlü bir mide yatıştırıcısıdır. Bu nedenle, kolit durumunda yaşanan bağırsak ağrısını hafifletmeye ve şişmeyi azaltmaya yardımcı olur. Diğer yanda, antibakteriyel de olduğu için enfeksiyonla mücadele etme süresini hızlandırır. (12)

Zerdeçal: Zerdeçal hem antibiyotik hem de antiviral özelliklere sahip olan bir bitkidir. İçerdiği kurkumin maddesi sayesinde ülseratif kolit kontrolüne ve iyileşme süresinin hızlandırılmasın yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda, kolit nedeniyle oluşan mide iltihabını da etki etmektedir. (13)

Papatya: Papatya, bağırsak yolu problemlerini rahatlatabilmektedir, bu nedenle, kolit durumunda oldukça faydalıdır. Papatya iyileştirici güçlere sahiptir ve mükemmel bir antiinflamatuar ajan olarak iyileştirme sürecini hızlandırmaya yardımcı olmaktadır. Ağrılı kramplarda rahatlama sağlamak için papatya çayı oldukça etkili olabilmektedir. (14)

Limon: Bol miktarda C vitamini içeren limon, ülseratif lezyonları iyileştirerek ve ülseratif kolitin remisyon süresini uzatarak koruyucu etkilerini düzenli olarak sergilemektedir. Limon gibi diğer C vitamini açısından zengin olan meyve ve sebzeleri tüketmek de faydalı olabilmektedir. (15)

Kolit Evde Tedavi Yöntemleri

Balık yağı: Omega-3, omega-6 ve omega-9 yağ asitleri gibi faydalı yağ asitleri bakımından zengin olan balık yağı, ülseratif kolit için son derece yararlı evde tedavi yöntemlerinden olarak kabul edilmektedir.

Özellikle somon, uskumru, sardalye gibi okyanus balıklarından elde edilen balık yağları, yukarıda bahsedilen yararlı yağ asitleri açısından çok zengin olduğu için ülseratif kolit durumunda iyileşme sağlanmasına yardımcı olabilmektedir. (16)

Yulaf ezmesi: Lif içeriği çok yüksek olduğu için, yulaf ezmesinin düzenli olarak tüketmesinin, ülseratif kolit durumunda oldukça yararlı olabileceği düşünülmektedir. Buna ek olarak, zararlı kimyasalları ve toksinleri vücuttan atmakta, bağırsak düzenliliğini geri kazandırmakta ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilmektedir. (17)

Diyet

Kolit tedavisinde spesifik bir diyetin duruma tamamen yardımcı olacağı ile ilgili bir kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, bazı gıdalar bazı insanlardaki belirtileri kötüleştirebilir. Bir yiyecek günlüğü tutmak, hangi gıdaların sorunlu olduğunu belirlemede yararlı olabilir. Belirledikten sonra, patlamalar sırasında bu gıdalardan kaçınılmalıdır. Demir ve kalsiyum gibi vitamin ve mineral takviyelerin de diyetlere eklenmesi önerilebilir. (18)

Birçok kişi, bir dereceye kadar laktoz intoleransından muzdarip olduğu için, genel olarak dikkatli olmanız gereken gıdalardan biri süt ürünleridir.

Şişkinlik ve gaz gibi belirtileri ağırlaştıran bazı gıdalar arasında ise brokoli, lahana, fasulye ya da kafeinli ve karbonatlı içecekler bulunmaktadır.

Lif alımı kolit belirtilerine yardımcı olabilirken, bazı durumlarda lif takviyeleri veya yüksek lifli gıdalar belirtileri kötüleştirebilir, bu nedenle diyetinizde herhangi bir değişiklik yapmadan önce doktorunuza ve diyetisyene danışmak en iyisidir.

Sindirim sisteminizin besin maddelerini emme yeteneği ciddi şekilde tehlikeye girdiğinden beslenme takviyeleri de gerektirebilir. Dozajın doktorunuz tarafından kararlaştırılması gerekir. (19)

Kolit belirtilerini kötüleştirebileceği için uzak durulması gereken yiyecek ve içecekler şöyle sıralanmaktadır:

  • Alkol
  • Kafein
  • Soğuk veya gazlı içecekler gibi karbonlu içecekler
  • Süt veya peynir gibi laktoz içeren gıdalar
  • Kuru fasulye, bezelye ve bakliyat
  • Kurutulmuş meyveler
  • Kükürt veya sülfat içeren gıdalar
  • Yüksek lifli gıdalar
  • Et
  • Kabuklu kuruyemişler ya da fındık ezmesi
  • Patlamış mısır
  • Çiğ meyve ve sebzeler
  • Rafine şeker
  • Tohumlar
  • Baharatlı gıdalar (20)