KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Nedenleri


KOAH Gelişimi

Hava, soluk borusundan (trakea) iki büyük tüp (bronşlar) yoluyla akciğerlere gitmektedir. Akciğerlerin içinde bulunan bu tüpler birçok kez (ağacın dalları gibi) küçük hava kesesi kümeleri (alveol) ile sonuçlanan daha küçük tüplere bölünmektedir.

Hava keseleri çok ince duvarlara sahiptir ve içleri küçük damarlar (kılcal damarlar) ile doludur. Kişi nefes aldığında, havadaki oksijen bu kan damarlarından geçerek kan dolaşımına girmektedir. Aynı zamanda, karbondioksit yani, kirli havanın da verilmesi sağlanmaktadır.

Akciğerler havayı vücuttan dışarı atmak için bronş tüplerinin ve hava keselerinin doğal elastikiyetini kullanmaktadır. KOAH durumunda ise bu elastikiyet kaybolmaktadır. Sonuç olarak da, alınan nefes akciğerlerde sıkışıp kalmaktadır. (1)

Nedenleri

KOAH neden olur? KOAH hastalığının en birinci ve en sık rastlanan nedeni sigara içmektir. Diğer yandan, havalandırması kötü olan evlerde yaşamak, o evlerde ısınma ya da yemek yapma gibi faaliyetlerde bulunma sonucu dumana maruz kalmak da KOAH gelişme riski artırmaktadır.

Çok uzun bir süre sigara içmek, akciğer fonksiyonlarında azalmaların gelişmesine neden olmaktadır, ancak, diğer yandan, sigara içen bireylerin yaklaşık olarak, yalnızca yüzde 20-30’unda KOAH geliştiği görülmektedir. Bu da demek oluyor ki, KOAH için potansiyel başka nedenler de bulunmaktadır. Bazı sigara içen insanlar akciğer hastalıklarına daha az eğilimli olabilmektedir. Sonuç olarak ise sigara içmenin KOAH geliştirme riskini artırdığı da yadsınamaz bir gerçektir. (2)

Hava Yollarının Tıkanması (Obstrüktif)

Kronik obstrüktif akciğer hastalığına yani hava yollarının tıkanmasına neden olabilecek bazı sağlık koşulları şunladır:

Amfizem: Bir çeşit akciğer hastalığı olan bu durum, alveollerin kırılgan duvarlarının ve elastik liflerinin tahrip edilmesine neden olmaktadır. Küçük hava yolları çökmeye başladığı için kişi nefes alırken akciğerlerdeki hava akışı zayıflamaktadır.

Kronik bronşit: Kronik bronşit durumda, bronş tüpleri iltihaplanabilmektedir. Bu da, akciğerlerin daha fazla mukus üretmesi sonucu tüplerin daha da tıkanmasına neden olmaktadır. Vücut solunum yollarını açmak için daha fazla öksürmeye başlamaktadır. (3)

Sigara Dumanı ve Diğer Tahriş Edici Maddeler

KOAH sahibi olan çoğu bireyde bu durumun nedeni uzun yıllar boyunca sigara içmiş olmalarıdır. Ancak, hastalığa genetik yatkınlık gibi KOAH gelişiminde muhtemel diğer faktörler de etki edebilmektedir. Bu nedenle, sigara içenlerin yalnızca yüzde 20-30’u KOAH geliştirmektedir.

Diğer tahriş edici maddeler arasında, puro dumanı, ikinci el duman, pipo dumanı, tozlu ve kirli hava bulunmaktadır. Tüm bu kirli dumanlara maruz kalma KOAH geliştirme riskini artırmaya neden olabilmektedir. (4)

Alfa-1-antitripsin Eksikliği

KOAH olan insanların yaklaşık yüzde 1’inde bu hastalık, alfa-1-antitripsin denilen protein düzeyinin düşük olmasına neden olan genetik bir bozukluktan kaynaklanmaktadır. Alfa-1-antitripsin (AAt) karaciğerde yapılmaktadır ve akciğerleri korumak için kan dolaşımına salınmaktadır. Alfa-1-antitripsin eksikliği durumunda akciğerlerin yanı sıra karaciğeri de etkilenebilmektedir. Akciğerde meydana gelebilecek hasarlar, yalnızca sigara içme öyküsü olan erişkinlerde değil, bebeklerde ve çocuklarda da ortaya çıkabilmektedir. (5)

KOAH Risk Faktörleri

KOAH gelişimine katkıda bulunabilecek risk faktörleri şunlardır:

Tütün dumanına maruz kalma: KOAH için en önemli risk faktörü uzun süreli sigara kullanımıdır. Kişi ne kadar çok sigara içerse, hastalığın riski de o kadar çok artmaktadır. Pipo içenler, puro içenler ve esrar içenler de aynı riske sahiptirler. Ayrıca çok miktarda ikinci el dumana maruz kalmak da risk faktörü oluşturmaktadır.

Sigara içen astımı olan insanlar: Astım, yani kronik inflamatuar hava yolu hastalığı ve sigara kombinasyonu KOAH riskini daha da arttırmaktadır. (6)

Mesleki toza ve kimyasallara maruz kalma: İşyerinde bulunan kimyasal dumanlar, buharlar ve tozlara uzun süre maruz kalma, akciğerleri tahriş edebilmekte ve KOAH riskini artırabilmektedir.

Yakıt dumanına maruz kalma: Gelişmekte olan ülkelerde, kötü havalandırılma koşullarına sahip olan evlerde yaşayan insanlar, yemek yaparken ve evi ısıtırken açığa çıkan yakıt dumanlarına maruz kalmaktadır, bu nedenle de, bu insanlar KOAH geliştirme riski altındadır.

Yaş: KOAH yıllar içinde yavaş yavaş gelişmektedir, bu nedenle de, belirtiler başladığında çoğu insan en az 40 yaşında olmaktadır.

Genetik: Nadir görülen genetik bozukluk olan alfa-1-antitripsin eksikliği, bazı KOAH vakalarının nedeni olabilmektedir. Diğer genetik faktörler sigara içen insanları hastalığa daha duyarlı hale getirebilmektedir. (7)

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Nedir?

KOAH, kronik obstrüktif akciğer hastalığının kısaltmasıdır. KOAH, amfizem, kronik bronşit ve alfa-1 antitripsin eksikliğine bağlı amfizemi içeren bir hastalık ailesi için kullanılan bir terimdir. Bu akciğer hastalığı, genellikle kademeli olarak ilerlemekte, akciğerlerin içinde ve dışındaki hava akışının sınırlı olmasına neden olmaktadır.

KOAH kalbin işleyişini bile zorlaştıracak kadar ciddi olabilmektedir. Hastalıklı akciğerler kana giden oksijen miktarını azaltabilmekte, sonuç olarak da, kalpten akciğerlere kadar olan kan damarlarındaki yüksek kan basıncını yani kalbin pompalanmasını zorlaştırabilmektedir. Akciğer hastalığı aynı zamanda vücudun çok fazla sayıda kırmızı kan hücresi üretmesine neden olabilmektedir. Çok fazla kan hücresi üretilmesi kanın pompalanmasında negatif bir etki yaratmaktadır. (8)

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Belirtileri

KOAH genellikle zamanla yavaş yavaş ilerleyen uzun vadeli bir durumdur. KOAH başlangıcında herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilir veya belirtiler çok hafif olabilir. Sürekli, mukuslu öksürük ve nefessizlik yaşama zamanla ortaya çıkmaya başlayan belirtilerdir.

KOAH geliştikçe muhtemelen kış aylarında daha kötü belirtiler ortaya çıkacaktır. KOAH nasıl anlaşılır? Belirtiler aşağıdakileri içerebilir:

  • Sürekli devam eden bir öksürük
  • Egzersiz yaparken nefes darlığı
  • Düzenli olarak balgam öksürmek
  • Hırıltılı solunum
  • İstemsiz kilo kaybı
  • Çok yorgun hissetme
  • Geceleri nefes nefese uykudan uyanma
  • Ayak bileklerinin şişmesi (9)

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Tedavisi

KOAH nasıl geçer? Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) için herhangi bir tedavi mevcut değildir ancak tedavi, durumun ilerlemesini yavaşlatmaya ve belirtileri kontrol altına almaya yardımcı olabilmektedir.

  • Sigara içmeyi bırakma: KOAH gelişmişse ve sigara içiyorsanız, yapabileceğiniz en önemli şey sigarayı bırakmaktır.
  • Solunum cihazları ve ilaçlar: Solunumu kolaylaştırmak için bazı solunum cihazları ve ilaçlar kullanılabilmektedir.
  • Pulmoner rehabilitasyon: Egzersiz ve eğitimin birleştirildiği bir tedavi seçeneğidir.
  • KOAH ameliyatı veya akciğer nakli: Bu tedavi seçeneği oldukça nadir vakalarda uygulanmaktadır.

Doktorunuz çeşitli tedavi seçeneklerini sizinle görüşecektir. (10)

KOAH İçin Hangi Doktora Gidilir?

KOAH gibi akciğer hastalıkları için bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (11)