Kızamıkçık Nedenleri


Kızamıkçık neden olur? Kızamıkçık hastalığına, rubella adı verilen bir virüs neden olmaktadır. Burun ve ağızdan gelen küçük damlalarla, herhangi bir viral enfeksiyonla benzer şekilde yayılmaktadır. Aslında bakılırsa, soğuk algınlığı veya kızamık kadar bulaşıcı değildir, ancak 12 ile 23 gün arasında değişen uzun bir kuluçka dönemine (virüsün bulaşması ile hastalanma arasında geçen süre) sahiptir. Virüsün bulaştığı kişiler, belirtiler ortaya çıkmadan önce 10 gün boyunca virüsü başkalarına bulaştırabilmektedir.

Günümüzde kızamıkçık daha seyrek olduğu için, çok sayıda yetişkin bu hastalıktan hiç etkilenmemiştir. Bu nedenle de, bu kişiler aşı olmadıkça bağışıklık kazanmamaktadır. (1)

Kızamıkçık Nasıl Yayılır?

Kızamıkçık virüsü aşağıdakileri içeren farklı şekillerde yayılabilmektedir:

  • Enfekte bir kişiyle öpüşme gibi doğrudan temas
  • Hava yoluyla
  • Öksürükler
  • Hapşırma
  • Görüşmeler

Virüs bir kişiye virüs bulaştıktan sonra belirtiler 12 ile 23 gün arasında ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte, enfekte olmuş kişi, döküntü oluşmadan yaklaşık 10 gün önce bile enfeksiyonu başkalarına geçirebilmektedir. Çoğu zaman, kişi enfekte olduğunu bilmeden, virüsü diğer insanlara yaymaktadır.

Kızamıkçık hastalığı varsa, belirtiler ortaya çıktıktan sonraki ilk 4 gün içinde, hastalık oldukça bulaşıcı olmaktadır. Bu süre boyunca, okuldan ve evden uzak kalarak evde dinlenmelisiniz. Kızamıkçık belirtileri ortaya çıktıysa, küçük çocuklar kreş gibi kapalı ve çok sayıda çocuğun bulunduğu yerlere gitmemelidir. (2)

Kızamıkçık olan hamile bir kadın ise doğmamış bebeğe hastalığı geçirme riski % 90’dır. Bununla birlikte, aşılanmış bir kadının kızamıkçık ile enfekte olması nadirdir.

Bebek enfekte olursa, konjenital kızamıkçık sendromu ile doğabilir. Konjenital kızamıkçık sendromu bebeğin sağlığına uzun ömürlü hasar verebilmektedir. Diğer yandan, bebek de enfeksiyonu şu şekillerde başkalarına bulaştırabilir:

  • İdrar
  • Burun akıntısı
  • Hapşırma
  • Öksürme (3)

Konjenital (Doğumsal) Kızamıkçık Sendromu

Hamile bir kadın, kızamıkçık virüsüne yakalanırsa, virüsü doğmamış bebeğine bulaşabilmekte ve konjenital kızamıkçık sendromuna neden olabilmektedir.

Kızamıkçık virüsü hamile kadının kanından plasentaya yayılmaktadır. Virüs daha sonra fetusun dolaşım sistemine (kan damarları ve kalp) girmekte ve hasara neden olabilmektedir.

Konjenital kızamıkçık sendromuna sahip fetüsün riski, hamile kadının enfeksiyona ne zaman yakaladığına bağlı olarak değişmektedir. Hamile kadın kızamıkçık virüsüne yakalanırsa:

  • Birinci trimesterde (hamileliğin 13. haftasına kadar) fetusa da bulaşma ihtimali yaklaşık olarak % 80 kadar olabilmektedir.
  • İkinci trimesterde (hamileliğin 14-26. haftaları) fetusun enfekte olma ihtimali yaklaşık olarak % 25 kadar olabilmektedir.
  • Üçüncü trimesterde (hamileliğin 27. haftasından doğuma kadar) hamileliğin 27-30 haftalarında fetusun enfekte olma ihtimali yaklaşık olarak % 35 kadar olabilmektedir. Bu oran hamileliğin 36. haftasına kadar neredeyse % 100’e yükselebilmektedir. 4)

Konjenital kızamıkçık sendromunun fetusta doğum kusurlarına neden olma ihtimali, hamile kadının enfekte olduğu duruma bağlıdır. Hamile kadın kızamıkçık virüsüne yakalanmışsa:

  • Hamileliğin 8-10. haftalarında fetüsün doğum kusurlarına sahip olma ihtimali % 90 kadar olabilmektedir.
  • Hamileliğin 11-16. haftalarında fetüsün doğum kusurlarına sahip olma ihtimali % 10-20 kadar olabilmektedir.
  • Hamileliğin 16-20. haftalarında doğum kusurları oldukça nadirdir, yalnızca işitme kaybı ile ilgili kusurların oluştuğu raporlanmıştır.
  • Hamileliğin 20. haftasından sonra, doğum kusurlarının gelişme riski azdır. (5)

Kızamıkçık Risk Faktörleri

Kızamıkçık enfeksiyonuna yakalanma riskini artıran faktörler şunlardır:

  • Daha önce kızamıkçık hastalığından etkilenmemiş herhangi bir kişi
  • Hastalığa karşı aşılanmamış kişiler (6)

Kızamıkçık Hastalığı Nedir?

Kızamıkçık, diğer adıysa Alman kızamığı, üç günlük kızamık olarak da bilinmektedir. Bulaşıcı bir virüs enfeksiyonu sonucu oluşan kızamıkçığın en belirgin belirtisi kırmızı döküntülerdir.

Kızamıkçık, kızamık hastalığı ile aynı değildir, ancak iki hastalık kırmızı döküntüler de dâhil olmak üzere bazı benzer özelliklere sahiptir. Bununla birlikte, kızamıkçık, kızamıklardan farklı bir virüsten kaynaklanmaktadır ve kızamık kadar bulaşıcı ve şiddetli değildir.

Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı, genellikle çocuklara okul çağına girmeden iki kez yapılmaktadır. Yapılan bu aşılar, kızamıkçık oluşumunu önlemede son derece etkilidir. (7)

Kızamıkçık Belirtileri

Kızamıkçık vakalarının yaklaşık yarısı fark edilmeden geçmektedir. Oluşabilecek kadar ciddi olan enfeksiyonlar için en önemli belirti virüse maruz kaldıktan 2-3 hafta sonra ortaya çıkan pembe-kırmızı bir döküntülerdir.

Kızamıkçık başlangıcı döküntüleri genellikle yüz bölgesinde ortaya çıkmaktadır. Gövde ve bacaklara doğru hareket etmektedir. Döküntü 3 gün sonra kaybolmaktadır, 3 günlük kızamık denmesinin nedeni de budur. (8)

Kızamıkçık nasıl anlaşılır? Diğer kızamıkçık belirtileri şunlardır:

  • Tıkalı burun ve burun akıntısı
  • Baş ağrısı
  • Hafif ateş
  • Şişkin, kırmızı gözler
  • Testis şişliği
  • Sinir iltihabı
  • Büyümüş lenf bezleri
  • Eklem ağrıları (9)

Kızamıkçık Tedavisi

Kızamıkçık nasıl geçer? Kızamıkçık enfeksiyonu için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Enfeksiyonun etkilerinin azaltılmasına yardımcı olmak için genellikle destekleyici bir bakım verilmektedir. Bu destekleyici tedavi yöntemleri aşağıdakileri içerebilmektedir:

  • Bol bol sıvı almak
  • Bol dinlenme
  • Ateşi ve ağrıyı azaltmak için asetaminofen ve ibuprofen gibi ilaçların kullanılması

Kızamıkçık bir virüsten kaynaklanmaktadır ve bu nedenle antibiyotikler etkili değildir.

Not: Aspirin çocuklara verilmemelidir çünkü Reye sendrom gibi bir yan etkiye neden olabilmektedir. (10)

Kızamıkçık İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kızamıkçık tanısı ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına ya da cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Kızamıkçık olan çocuk için bir çocuk doktoruna başvurabilirsiniz. (11)