Kızamık Hastalığı Nedir?


Kızamık, paramiksovirüs adı verilen bir virüsün neden olduğu solunum yolu enfeksiyonudur. Genellikle çocukları etkilemekte olan kızamık, bazen yetişkinleri de etkilemektedir. Virüs esas olarak, A vitamini eksikliği, malnütrisyon (besin eksikliği), hijyenik olmayan yaşam koşulları gibi durumlarda daha saldırgan olmaktadır. Özellikle de, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler kızamık virüsüne karşı diğerlerine göre daha savunmasızdır.

Kızamık hastalığının başlıca belirtileri kırmızı döküntüler dışında, grip veya soğuk algınlığı belirtilerine benzemektedir. Kızaran gözler ve burun, konjunktivit, yorgunluk, öksürük, ateş, yüzde başlayıp sonrasında boyun, alın ve ayaklara yayılan döküntüler de diğer kızamık belirtileridir. Hapşırma, sinirlilik ve parlak ışıktan hoşlanmama yaşanabilecek diğer durumlardır. (1)

Kızamık hastalığının herhangi bir tedavisi bulunmamaktadır. Bu nedenle, önleyici tedbirlerin alınması son derece önemlidir. Şiddetli kızamık vakalarında, solunum yolu enfeksiyonları (pnömoni gibi), kulak enfeksiyonu ve dehidrasyon gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir.

Aşılama kızamık hastalığına karşı en etkili önlemdir. Kızamık aşısı genellikle kızamıkçık ve kabakulak aşıları ile kombine edilerek yapılmaktadır. Her çocuğun kızamık aşısı olması gerekir. Diğer yandan, bir kere kızamık hastalığı geçiren kişi doğal olarak hastalığa karşı direnç kazanmaktadır, bu nedenle de, tüm hayatı boyunca bu hastalıktan korunmaktadır. (2)

Kızamık Belirtileri

Kızamık nasıl anlaşılır? Kızamık belirtileri genellikle virüse maruz kaldıktan 8-12 gün sonra başlamaktadır. Kızamık başlangıcı da denebilecek bu evre, inkübasyon süresi yani kuluçka süresidir. Kızamığın başlıca belirtisi kırmızı renkli döküntüdür. Genellikle, hastalığın ilk bulgularından 3-5 gün sonra ortaya çıkmaktadır. 4-7 gün boyunca sürebilmektedir.

  • Genellikle yüz bölgesinde başlar ve sonra vücudun diğer bölümlerine yayılır
  • Döküntülerle birlikte kaşıntı da yaşanabilir

Diğer kızamık belirtileri şunlar olabilmektedir:

  • Kanlanmış gözler
  • Öksürük
  • Ateş
  • Işığa karşı hassasiyet (fotofobi)
  • Kas ağrısı
  • Kızarıklık ve gözlerde tahriş (konjonktivit)
  • Burun akıntısı
  • Boğaz ağrısı
  • Ağızda küçük beyaz lekeler (Koplik lekeleri) (3)

Kızamık Nedenleri

Kızamık neden olur? Kızamık, Morbillivirüs cinsinden bir paramixovirüs olan rubeola virüsünün neden olduğu enfeksiyondan kaynaklanmaktadır. Virüs kişinin vücuduna solunum ya da ağız yoluyla girmektedir. Sonrasın da ise burun ve boğaz mukusunda yaşamaktadır. Enfekte kişide döküntüler görülmeden öncesinde ve sonrasında virüs oldukça bulaşıcıdır.

Virüs şu şekillerde yayılabilmektedir:

  • Enfekte birisiyle fiziksel temas
  • Öksürdüğünde ya da hapşırdığında, enfekte kişinin yakınında olmak
  • Damlacıkların bulaştığı yüzeye dokunulması (virüs iki saat boyunca aktif kalır) ve sonrasında ellerin ağıza, buruna veya gözlere temas etmesi

Kızamık için risk faktörleri şunları içermektedir:

  • Aşılanmamış olmak ya da daha önce kızamık geçirmemiş olmak
  • Uluslararası yolculuk yapmak
  • A vitamini eksikliği (4)

Kızamık Tedavisi

Kızamık nasıl geçer? Kızamık genellikle 14 gün sürmekte ve çoğu insan bu süre sonunda tamamen iyileşmektedir. Kızamık viral bir enfeksiyon olduğu için tedavisinde antibiyotikler kullanılmamaktadır. Uygulanan tedavi belirtileri hafifletme ve olası komplikasyonları önleme üzerine odaklanmaktadır. Seçenekler arasında aşağıdakiler olabilmektedir:

  • Yatak istirahati
  • Bol sıvı içme
  • Ağrı ve ateşi azaltmak için parasetamol
  • Bulaşma riskini azaltmak için kalabalık ortamlardan uzak kalma

Bazı durumlarda, kızamık acil tedavi gerektiren ve hayatı tehdit eden ciddi bir hastalığa dönüşebilmektedir. Bazen, hastalar derhal tıbbi müdahaleyi alsalar bile komplikasyonlar nedeniyle ölebilmektedir.

Tedavi komplikasyona bağlıdır, ancak şunları içerebilmektedir:

  • Hastaneye yatırılma
  • Destekleyici bakım (örneğin hidrasyonu korumak, ateş ve enfeksiyonu kontrol altına almak)
  • Antibiyotikler (bakteriyel enfeksiyonu tedavi etmek için) (5)

Kızamık İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kızamık tanısı ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına ya da cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Kızamık olan çocuk için bir çocuk doktoruna başvurabilirsiniz. (6)

Kızamık Hastalığına Ne İyi Gelir?

Kızamık Bitkisel Tedavisi

Aloe vera: Aloe vera jelini etkilenen alanlara uygulayabilirsiniz. Bu bitki, cildin kızarıklığını hafifletmeye yardımcı olmakta ve kızamık nedeniyle tahriş olan cildi yatıştırmaktadır. Kızamık tedavisine yardımcı olabilecek en hızlı yöntemlerden biridir. (7)

Neem: Aynı zamanda Hint leylağı olarak da bilinen neem bitkisi, antibakteriyel ve antialerjik özelliklere sahiptir. Bu nedenle, kızamık sırasında yaşanan döküntü ile sıklıkla görülen kaşıntıyı gidermeye çok yardımcı olabilmektedir.

Zeytin yaprağı: Zeytin yaprağı, kızamık hastalığına karşı en etkili doğal tedavidir. Zeytin yaprağı, kızamığa neden olan virüsü öldürmeye yardımcı olan antimikrobiyal ve antiviral özelliklere sahiptir. Ayrıca, iyileşme sürecine yardımcı antioksidan etkileri olan doğal bir antibiyotiktir. (8)

Portakal suyu: Kızamık sırasında iştah ve sıvı kaybı yaşanabilmektedir. Bu iki belirtinin üstesinden gelmek için taze sıkılmış portakal suyu oldukça faydalı olabilmektedir. Portakal suyu ayrıca vücuttaki su seviyesinin korunmasına yardımcı olur ve dehidrasyon riskini azaltır. Ayrıca, yüksek C vitamini içeriği nedeniyle bağışıklığı artırır. (9)

Sarımsak: Sarımsak, antiviral ve antibakteriyeldir, bu nedenle de, kızamığa karşı etkili ve doğal bir tedavi yöntemi olabilmektedir. Sarımsağı balla karıştırarak günlük olarak tüketebilirsiniz. (10)

Arpa: Cilt tahrişi ve kaşıntı söz konusu olduğunda, arpa C vitamini, antioksidanlar ve minerallerle dolu olduğu için son derece yararlıdır. Diğer yandan, arpa, iyileşme sürecini hızlandıran çinko açısından da oldukça zengin bir kaynaktır.

Hindistan cevizi suyu: Hindistan cevizi suyu, toksik elementlerin vücuttan temizlemesine yardımcı olan çeşitli besin maddeleri içermektedir. Ayrıca, kızamık hastalığına karşı hızlı bir iyileşme sağlamaya yardımcı olan antioksidanlar açısından da oldukça zengindir. (11)

Zerdeçal: Zerdeçal, kızamık tedavisinde faydalı olabilen güçlü bir bitkidir. Antiseptik olmanın yanı antioksidan özelliklere de sahiptir ve bu nedenle de, kızamık belirtilerini hafifletmede çok etkili olabilmektedir. (12)

Ananas: Ananas, oldukça iyi bir manganez kaynağıdır ve ayrıca önemli miktarda B1 vitamini içermektedir. Bu nedenle, kesinlikle kızamık belirtilerini aşmanıza yardımcı olabilecek bir meyve haline gelmektedir. (13)

Kızamık Evde Tedavi Yöntemleri

Karbonat: Bir fincan karbonatı alıp banyo suyuna ekleyebilirsiniz. Kaşıntıdan kurtulmak için bu suyla yıkanmak oldukça etkili olabilmektedir. Ayrıca, karbonat ve su ile hazırlanan macun kıvamındaki karışımı etkilenen bölgelere uygulayabilirsiniz. (14)

Yulaf ezmesi: Yulaf ezmesi banyosu, kızamık ve diğer virüsler nedeniyle oluşan döküntülerden kurtulmak için kullanılan oldukça eski bir yöntemdir. 1 bardak kurutulmuş yulaf ezmesini ılık bir banyosuna ekleyin veya bir yulaf ezmesi karışımı hazırlayın. Doğrudan tahriş edici noktaya uygulayın.

Nane, meyan kökü veya papatya gibi rahatlatıcı otlar da eklemeniz yararlı olabilir. Eklediğiniz şeyin alerjik bir reaksiyona neden olmayacağından emin olun. Özel banyo karışımlarını evde yapılabilir veya hazır olarak satın alabilirsiniz. (15)

B vitaminleri: B vitaminleri, enfeksiyonlarla savaşmak ve bağışıklık sistemini artırmak için her zaman yararlıdır. Kızamık geçiren bir kişi günlük olarak büyük miktarda B vitamini alırsa, hastalığın süresi kısalır ve komplikasyon riski azalır.

C vitamini: Büyük miktarda C vitamini, bağışıklık sistemini güçlendirmeye ve ateşleri kontrol altına almaya yardımcı olur. Ayrıca, enfeksiyonlarla savaşabileceği için komplikasyonların gelişmesine engel olabilir.

E vitamini: E vitamini bağışıklık sistemini ve doku onarımını arttırmaya yardımcı olabilir. (16)

Tavsiyeler

  • Yatarak bol bol dinlenin.
  • Toksinleri temizlemesi için bol miktarda ılık su için. Kızamık dehidrasyona neden olur, bu nedenle su içerdiği için yüksek miktarda taze meyve de tüketilebilir.
  • Bol miktarda C vitamini alın.
  • Yatağınızın ve çevrenizin temiz olduğundan emin olun.
  • Az yağlı hafif yiyecekler yiyin.
  • Odalarda parlak ışık yerine loş ışık kullanın.
  • Dengeli bir diyetle beslenin.
  • Kızamık göz dokularına zarar verebildiği için göz sulanmasına neden olabileceğinden güneş ışığından kaçının. Gündüz dışarı çıkarsanız güneş gözlüğü kullanın.
  • Bulaşıcı bir hastalık olduğu için sosyal toplantılara katılmaktan kaçının.
  • Süt veya diğer süt ürünlerini tüketmeyin.
  • Tamamen iyileşene kadar sağlıksız yiyeceklerden ve baharatlı gıdalardan uzak durun.
  • TV izlemekten ve kitap okumaktan kaçının. Bunlar gözlerin dokularına baskı oluşturabilir. (17)