İnsülin Direnci Nedenleri


İnsülin direnci neden olur? Bazı faktörler insülin direnci riskini artırabilmektedir. Bu risk faktörlerinin bir kısmı yaşam tarzı gibi değiştirilebilen faktörlerden kaynaklansa da, diğerleri genetik veya biyokimyasal gibi değiştirilemeyen durumlara dayanabilmektedir.

Uzun bir süre boyunca yüksek olan insülin seviyeleri zamanla vücutta insüline karşı bir duyarlılığın ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu duruma insülin direnci denmektedir. İnsülin direncine yol açabilen risk faktörleri ise şöyle sıralanmaktadır: (1)

Aşırı Kilo

Uzmanlara göre, aşırı kilo ya da obezite insülin direncine yol açabilmektedir. Özellikle, bel çevresindeki aşırı yağın birincil sebep olabileceği düşünülmektedir. Bel ve göbek bölgesinde yoğunlaşan yağ dokuları insülin direnci, yüksek tansiyon, dengesiz kolesterol ve kardiyovasküler hastalık gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilen hormonları ve diğer maddeleri üretmektedir.

Göbek yağı, vücutta kronik veya uzun süreli iltihapların gelişmesinde de rol oynamaktadır. Kronik iltihaplanma, herhangi bir belirtiye yol açmasa da zamanla vücuda zarar verebilmektedir. Bu inflamasyon, insülin direnci ve tip 2 diyabet gelişimine neden olabilmektedir. Çalışmalar, kilo vermenin insülin direncini azaltabildiğini ve tip 2 diyabetin önlenmesini veya geciktirilebileceğini göstermektedir. (2)

Fiziksel Aktivite Yetersizliği

Fiziksel olarak aktif olmama genellikle tip 2 diyabete yol açan insülin direnciyle ilişkili olmaktadır. Vücuttaki kaslar diğer dokulardan daha fazla glikoz kullanmaktadır. Normalde aktif kaslar depolanmış glikozu enerji için yakmakta ve kan glikoz seviyelerini dengede tutmaktadır. Böylece, kan dolaşımındaki glikoz da sürekli olarak yenilenmektedir.

Düzenli olarak fiziksel aktiviteler içinde olmak, kasları insüline karşı daha duyarlı bir hale getirmektedir, böylece de kandaki glikoz seviyeleri düşmektedir. Vücutta bulunan aktif ve güçlü kaslar, kandaki glikoz seviyelerinin daha iyi kontrol edilebilmesini sağlamaktadır. (3)

Diyabet (Şeker Hastalığı)

Tip 2 diyabet vücuttaki insülin seviyelerini artırabilmektedir. Sağlıklı insanlarda, insülin, yağ hücreleri, kas hücreleri ve karaciğer hücreleri gibi çeşitli hücresel hedeflerde bulunan insülin reseptörlerine bağlanmada aracılık etmektir.

Tip 2 diyabet hastalığını bulunan kişilerde meydana gelen yüksek kan şekeri seviyeleri aynı zamanda, yüksek insülin seviyelerini de tetiklemektedir. Bu da, insülin seviyelerinin yüksek olmasına rağmen insüline karşı bir direnç kazanabileceği ihtimalini ortaya çıkarmaktadır. Yüksek kan şekerinin başlangıç nedeni, vücuttaki yüksek karbonhidrat seviyeleri olabilmektedir. (3)

D Vitamini Eksikliği

Vücuttaki D vitamini eksikliği, insülin direncine ve insülin duyarlılığına etki edebilmektedir. Bu nedenle, glikoz toleransında oynadığı role bağlı olarak insülin direncine katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. (4)

Polikistik Over Sendromu

Polikistik over sendromu gibi hastalıklar insülin direnci ile ilişkili olabilmektedir. Diğer yandan, polikistik over sendromunun insülin direncine neden olup olmadığı veya hastalık sürecinin bir parçası olarak ortaya çıkıp çıkmadığı tam olarak bilinmemektedir. Cushing sendromu ve hipogonadizm gibi diğer hastalıkların da insülin direncine yol açabileceği düşünülmektedir. (5)

Diğer Nedenler

İnsülin direncinin diğer nedenleri arasında belirli hastalıklar, hormonlar, steroid kullanımı, bazı ilaçlar, yaşlılık, uyku problemleri, özellikle uyku apnesi ve sigara bulunmaktadır. (6)^

İnsülin Direnci Nedir?

İnsülin direnci, vücudun hücreleri insülin hormonuna düzgün bir şekilde tepki verememesi sonucu oluşan bir durumdur. İnsülin direnci, tip 2 diyabet, gestasyonel diyabet ve prediyabet sonucu oluşabilmektedir.

İnsülin direnci obezite ile yakından ilişkilidir, ancak bununla birlikte, aşırı kilolu veya obez olmadan da insülin direnci geliştirmek mümkündür. (7)

İnsülin, vücutta karbonhidratların (şeker ve nişastalar), lipitlerin (yağların) ve proteinlerin metabolizmasında yer alan birçok görevi olan önemli bir hormondur. İnsülin direnci geliştiğinde ise vücuttaki dokular insüline uygun şekilde yanıt vermemektedir.

Sonuç olarak, insülinin fizyolojik etkisini sürdürmeye devam etmesi için daha yüksek seviyelerde insüline ihtiyaç duyulmaktadır. (8)

İnsülin Direnci Belirtileri

İnsülin direnci başlangıcında, herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilmektedir. Belirtiler genellikle, daha yüksek kan şekeri seviyeleri gibi ikincil etkilere yol açması sonucu yaşanmaya başlanmaktadır. İnsülin direnci nasıl anlaşılır? Belirtiler şunlar olabilmektedir:

  • Yorgunluk
  • Açlık
  • Konsantre olmada zorluk çekme

İnsülin direnci olan kişilerde sıklıkla görülen diğer belirtiler ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Kilo alma (özellikle, göbek ve bel bölgesi)
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolesterol seviyeleri

İnsülin direnci sonucu prediyabet veya tip 2 diyabetin gelişmesi durumunda, kan şekeri seviyeleri artmakta ve daha çok tip 2 diyabetin klasik belirtileri yaşanmaya başlanmaktadır. (9)

İnsülin Direnci Tedavisi

İnsülin direnci nasıl geçer? İnsülin direncinin tedavisi öncelikle diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini içermektedir. Düzenli aralıklarla yapılan orta yoğunlukta fiziksel aktivite ve düzenli beslenme ile birlikte verilen fazla kilo, kandaki insülin seviyelerinin düşmesine ve dengeli bir hale gelmesine yardımcı olmaktadır.

İnsülin direnci geliştirdiği tespit edilen kişide doktor bireysel bir tedavi planı geliştirmek ve etkinliğini izlemek için gerekli durumlarda bir diyetisyenle ya da alanında uzman bir doktorla birlikte çalışmayı tercih edebilmektedir. Bazı durumlarda, insülin seviyelerini ya da diğer hastalıkları kontrol altına almak için ilaç tedavisine de başlanabilmektedir. (10)

İnsülin Direnci İçin Hangi Doktora Gidilir?

İnsülin direnci teşhisi ve tedavisi için iç hastalıkları uzmanına (dâhiliye uzmanı) ya da endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanına başvurulmaktadır. (11)