Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Nedir?


Tiroid, metabolizma, büyüme, gelişme ve vücut sıcaklığını düzenleyen tiroid hormonlarını salgılamakla görevlidir. Toplum içinde en sık yaşan iki tiroid problemi ise hipotiroidizm yani tiroidin gereğinden daha az çalışması ve hipertiroidi yani tiroidin aşırı çalışmasıdır.

Hipotiroidizm, tiroidin gerektiği gibi çalışmadığını ve doğru hormon seviyesini salgılamadığını tanımlayan bir terimdir. Hipotiroidizm bir süre herhangi bir belirti göstermeyebilmektedir, bu nedenle, doğru teşhis edilmesi oldukça önemlidir. Doğru teşhis edildikten sonra ise başka tıbbi bir koşullar karıştırılması pek mümkün olmamaktadır. (1)

Tiroid bezi, boynun ön tarafında bulunan ve normalde yaklaşık orak 20-25 gram ağırlığında olan küçük kelebek biçiminde bir bezdir. Bu bez, nefes borusu boyunca (trakea) uzanan iki lobdan oluşmakta ve isthmus olarak bilinen dar bir tiroid dokusu bandı ile birleşmektedir.

Tiroid bezi düzgün bir şekilde çalıştığında, iyotu yiyeceklerden veya takviyeden almakta, sonrasında ise tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) olarak bilinen tiroid hormonlarına dönüştürmek için kullanmaktadır. Tiroid hücreleri vücutta iyotu emebilen tek hücrelerdir. Bu hücreler, T3 ve T4 hormonlarını yapmak için iyot ve amino asit tirozini birleştirmekte ve vücuda enerji vermek için kan dolaşımına bırakmaktadır. (2)

Tiroid yetmezliği, tiroid bezinin yetersiz kaldığı ve kan dolaşımına yeterli miktarda hormon salgılamadığı bir durumdur. Bu, kişinin metabolizmasının yavaşlamasına neden olmaktadır.

Tiroid yetmezliği ya da hipotiroidi en yaygın tiroid bozukluğu olarak bilinmektedir ve kadınların yaklaşık olarak, yüzde altı ile yüzde onunu etkilediği düşünülmektedir. Tiroid yetmezliğinin oluşma olasılığı yaşla birlikte de yükselebilmektedir. 65 yaş üzerindeki kadınların dörtte biri tiroid yetmezliğinden etkilenebilmektedir. (3)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Belirtileri

Hipotiroidi belirtileri hafif, orta veya şiddetli olabilmektedir. Çok güçlü olduğu zaman hipotiroidi ölümlere bile neden olabilmektedir ve bu nedenle de, ne kadar erken teşhis ve tedavi edilirse o kadar tehlikesiz olacaktır. Hipotiroidi nasıl anlaşılır? Hipotiroidi başlangıcı ve sonrası belirtileri şunları içerebilir:

  • Yorgunluk ve düşük enerji seviyeleri
  • Depresyon
  • Yavaş kalp atış hızı
  • Açıklanamayan kilo artışı
  • Soğuk havadan rahatsız olma
  • Yorgun ve ağrıyan kaslar
  • Kuru, kaba cilt
  • Kabarık yüz
  • Saç kaybı
  • Kabızlık
  • Konsantrasyon sorunları
  • Goitre (büyümüş tiroid bezi) (4)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Belirtileri detayı için bakınız

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Nedenleri

Hipotiroidi neden olur? Hipotiroidi, tiroid bezinin T3 ve T4 hormonlarını vücut için gerekli olacak kadar üretememesi sonucu oluşmaktadır. 50 yaş ve üstündeki kadınlarda daha sık ortaya çıkmaktadır. Hipotiroidinin en yaygın nedeni, Hashimoto hastalığıdır, yani tiroid bezinin şişmesi veya iltihaplanması durumudur. Diğer hipotiroidi nedenlerini şöyle sıralamak mümkündür:

  • Bağışıklık sistemi saldırısı
  • Solunum yolu enfeksiyonu veya soğuk algınlığı
  • Hamilelik (doğum sonrası tiroidit)
  • Bazı reçeteli ilaçlar (amidaron veya lityum gibi)
  • Doğum kusurları
  • Boyun veya beyine uygulanan kanser radyasyon tedavileri
  • Tiroidin cerrahi olarak çıkarılması
  • Sheehan sendromu (hamilelik sırasında şiddetli kanama)
  • Beslenme eksikliği (5)

Daha fazla Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Nedenleri için

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Tedavisi

Hipotiroidi nasıl geçer? Hipotiroidi teşhisi konmuşsa, muhtemelen sentetik T4 tiroid hormonu reçete edilecektir. Her gün alınan bu ilaç diğer ilaçlarla etkileşime girebileceği için doktorunuz, aldığınız reçetesiz satılan ürünler de dâhil olmak üzere alınan tüm ilaçları, şifalı otları ve takviyeleri bilmek isteyecektir.

Tiroid hormon düzeylerini kontrol etmek için düzenli kan testlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Doktor zaman zaman ilaç dozunu yeniden ayarlamayı gerekli görebilir. (4)

Hipotiroidi Ameliyatı

Tiroid problemleri nedeniyle tüm tiroid bezi çıkarılırsa, hipotiroidi gelişmektedir. Hayatın geri kalanında tiroid ilaçlarını kullanmak birincil tedavi yöntemidir.

Bezin yalnızca bir kısmı alınırsa, tiroid yine de kendi başına yeterli miktarda hormon üretebilmektedir. Kan testleri, hastanın ihtiyacı olan tiroid ilacının miktarını belirlemesine yardımcı olmaktadır. (5)

Hipotiroidi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Hipotiroidi için başlangıç olarak aile hekimine başvurabilirsiniz. Sonrasında belirtilerin ve tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi için gastroenterolog, jinekolog veya psikiyatrist gibi bir uzman tarafından muayene edilebilirsiniz. Karmaşık veya olağandışı hipotiroidi vakalarına bir endokrinolog (endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı) yardımcı olabilmektedir. (6)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Tedavisi detaylı bilgi için bakınız

Hipotiroide (Tiroid Yetmezliği) Ne İyi Gelir?

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Bitkisel Tedavisi

Kelp (Deniz yosunu): Kelp, iyot ve diğer mineraller açısından zengin, kahverengi bir deniz yosunudur. İyot eksikliğinden dolayı oluşan hipotiroidi için oldukça yararlıdır. Bununla birlikte,  otoimmün tiroid problemleri için önerilmez çünkü durumu kötüleştirebilir.

Elma sirkesi: Elma sirkesi tiroid bozukluğuyla başa çıkmaya yardımcı olabilmektedir. Detoksifikasyona yardımcı olmaya, asit alkalin dengeyi eski haline getirmeye ve hormonları düzenlemeye yardımcı olmakta, aynı zamanda da enerji metabolizmasını geliştirmektedir. (7)

Zencefil: Zencefil çinko, magnezyum ve potasyum açısından oldukça iyi bir kaynaktır. Hem besin içeriği hem de güçlü antiinflamatuar olma özellikleri nedeniyle tiroid işlevselliğini geliştirmeye yardımcı olabilmektedir. (8)

Keten tohumu: Omega 3 yağ asitleri açısından iyi bir kaynak olan keten tohumlarını tüketmek, hipotiroidi tedavisine yardımcı olabilmek için iyi bir yoldur.

Kara ceviz: Kara ceviz, tiroid bezini besleyen ve güçlendiren organik iyot ve magnezyumun mükemmel bir kaynağıdır. Bu nedenle, hipotiroidi problemi yaşayanların diyetlerine kara cevizi de eklemeleri tavsiye edilebilmektedir.

Isırgan otu: Isırgan otu hipotiroidi durumuna yardımcı olması için kullanılan bir bitkidir. Isırgan otu iyot bakımından oldukça zengindir ve tiroid bezinin normal işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olmaktadır.

Hindistan cevizi sütü: Hindistan cevizi sütü, tiroid bezinin normal fonksiyonlarını yerine getirmesine yardımcı olmaktadır. Diğer yandan ise vücudun metabolizma hızını arttırmaya da oldukça destekçidir. (9)

Sibirya ginsengi: Sibirya ginsengi, tiroid bezinin işleyişini destekleyen adrenal ve timus bezlerini uyarmak için çok yararlıdır. Bu bitki, aynı zamanda hipotiroidi hastalığının en yaygın belirtilerinden biri olan yorgunluğun hafifletilmesine de yardımcı olmaktadır. (10)

Çuha çiçeği yağı: Çuha çiçeği yağı, gamma linoleik asitler açısından iyi bir kaynaktır, aynı zamanda da, antiinflamatuar bir yarar sağlamaktadır. Bu nedenle, tiroid hormon düzeylerini artırmaya yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda, saç dökülmesi ve ağır adet kanaması gibi hipotiroidi belirtilerini de hafifletebilmektedir. (11)

Hindistan cevizi yağı: Hindistan cevizi yağı, tiroid işlevini geliştirmeye yardımcı olan orta zincirli yağ asitleri içermektedir. Ayrıca metabolizmayı uyarmakta ve enerjiyi artırmaktadır. (12)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Evde Tedavi Yöntemleri

İyot: İyot, hipotiroidi için en etkili evde tedavi yöntemidir. Diyetinizdeki iyot alımını artırmak, tiroid bezinin işlevlerini yerine getirmeye yardımcı olmaktadır. Doğal iyot kaynaklarının bazıları yoğurt, yulaf ezmesi, patates, muz, turp, maydanoz, balık, yumurta ve deniz ürünleridir. Ayrıca, yemek pişirirken iyotlu tuzun kullanılması da önerilmektedir. (13)

D vitamini: D Vitamini, hipotiroidi durumuyla mücadele etmenin en doğal yoludur. Güneş ışığından faydalanma vücutta optimum D Vitamini seviyesini korumanın en iyi yoludur. Bu nedenle, hipotiroidi yaşayan kişilerin D vitamininden yararlanması için sabah saatlerinde 20 dakika boyunca güneş ışığından faydalanması önerilmektedir. (14)

Protein: Protein vücut dokularına tiroksin taşınmasında çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, günlük diyetinize proteini eklemeniz, tiroid bezinin işlevlerini normalize etmeye yardımcı olacaktır. Proteinlerin iyi kaynaklarından bazıları arasında, kinoa, baklagiller, kabuklu kuru yemişler ve hayvansal ürünler bulunmaktadır. (15)

Balık yağı: Balık yağları, tiroid hormon salımını arttırmak ve sağlıklı tiroid işlevini sürdürmek için faydalı olabilmektedir. Omega 3 yağ asitleri bakımından zengin olan balık yağı, ayrıca iltihap ile mücadele etmekte ve bağışıklığı sistemini güçlendirmektedir. (16)

B vitaminleri: Hipotiroidi durumuyla mücadele ederken, belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olması için B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9 ve B12 vitaminlerini içeren yeterli miktarda B vitaminini almalısınız. B vitaminleri sağlıklı tiroid fonksiyonları için hayati önem taşımaktadır. (17)