Hipertiroidi Nedir?


Hipertiroidi, aşırı aktif olan tiroid bezinin aşırı miktarda tiroid hormonu ürettiği ve kan dolaşımına saldığı bir durumdur. Tiroid hormonları, sırasıyla, % 99,9 ve % 0,1 oranında tiroid hormonlarını temsil eden tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) içermektedir. T3 aslında en aktif tiroit hormonudur. T4’ün çoğu kan dolaşımında T3’e dönüştürülmektedir. (1)

Tiroidin bezinin kendisi beyinde bulunan hipofiz bezi tarafından düzenlenmektedir. Beyinde bulunan başka bir bez olan hipotalamus tarafından ise hipofiz bezi kontrol edilmektedir.

Hipotalamus, tiroid uyarıcı hormonu serbest bırakmak için hipofiz bezine sinyal göndermektedir. Böylece de, tiroid bezi vücudun metabolizması için gerekli olan hormonları üretmeye başlamaktadır. Bu üç bezin herhangi birinin aşırı aktivitesi nedeniyle aşırı miktarda tiroid hormonları üretilebilmekte, sonuç olarak da hipertiroidi ortaya çıkabilmektedir. (2)

Hipertiroidi, vücudun metabolizmasını önemli ölçüde hızlandırabilmektedir. Bu nedenle de, ani kilo kaybı, hızlı veya düzensiz kalp atışları, terleme ve sinirlilik veya gerginliğe yol açabilmektedir.

Hipertiroidi için çeşitli tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Genellikle, tiroid hormonlarının üretimini yavaşlatmak için antitiroid ilaçları ve radyoaktif iyot kullanılmaktadır. Bu tedavilerin yeterli olmadığı noktada ise ameliyat bir seçenek olabilmektedir. (3)

Hipertiroidi Belirtileri

Hipertiroidi nasıl anlaşılır? Hipertiroidi belirtileri kişiden kişiye göre değişebilmektedir, ancak genel olarak aşağıdakileri içermektedir:

  • Sinirlilik veya gerginlik
  • Yorgunluk veya kas güçsüzlüğü
  • Sıcaklığa karşı rahatsız hissetme
  • Uyku problemi
  • Ellerin titremesi
  • Hızlı ve düzensiz kalp atışı
  • Sık oluşan bağırsak hareketi veya diyare
  • Kilo kaybı
  • Ruh hali değişiklikleri
  • Guatr

60 yaş üstü kişilerde, hipertiroidi bazen depresyon veya bunama ile karıştırılmaktadır. Yaşlı yetişkinler, hipertiroidi olan genç erişkinlerden farklı olarak, iştah kaybı veya insanlardan çekilme gibi farklı belirtiler de yaşayabilmektedir.

Hipertiroidi başlangıcı belirtileri yaşadığınızı düşünüyorsanız, bir doktora başvurmanızda fayda vardır. (4)

Hipertiroidi Belirtileri detayı için bakınız

Hipertiroidi Nedenleri

Tiroid bezi, endokrin sistemi için oldukça önemli bir organıdır. Boynun ön kısmında bulunmaktadır. Tiroid bezi, vücudun her hücresinin enerjiyi kullanmasını kontrol eden hormonları üretmektedir. Bu işleme de metabolizma denmektedir. Tiroid bezinin vücudun ihtiyacı olan hormonlardan daha fazlasını üretmesi, vücudun metabolizmasını etkilemektedir. Bu durumda da, hipertiroidi gelişmektedir.

Hipertiroidi neden olur? Hipertiroidi nedenleri şunlardır:

  • Graves hastalığı (hipertiroidi gelişimin en yaygın nedenidir)
  • Viral enfeksiyonlar
  • Bazı ilaçlar
  • Hamilelikten sonra tiroidin iltihaplanması (tiroiditi)
  • Çok fazla tiroid hormonu almak
  • Tiroid bezinin veya hipofiz bezinin kanserli olmayan büyümeleri
  • Testisler veya yumurtalıklarda oluşan bazı tümörler
  • İyot içeren gıdaları çok fazla yemek (5)

Daha fazla Hipertiroidi Nedenleri için

Hipertiroidi Tedavisi

Hipertiroidi nasıl geçer? Hipertiroidi için uygulanan tedavi, durumun nedeni ve ciddiyetine bağlı olarak belirlenmektedir. Hipertiroidi genellikle aşağıdakilerden biri veya daha fazlasıyla tedavi edilmektedir:

  • Antitiroid ilaçlar
  • Radyoaktif iyot (tiroid bezini yok etmek ve aşırı hormon üretimini durdurmak için)
  • Hipertiroidi ameliyatı

Tiroidiniz cerrahi müdehale ile çıkarılırsa veya radyoaktif iyotla yok edilirse, ömrünüzün geri kalanında tiroid hormonu replasman hapları almanız gerekecektir.

Hipertiroidi kontrol altına alınana kadar, hızlı kalp atışı, titreme, terleme ve kaygı gibi belirtileri tedavi etmek için beta-bloker ilaçlar reçete edilebilir. (6)

Hipertiroidi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Hipertiroidi tanısı ve tedavisi için ilk adım olarak bir iç hastalıkları (dâhiliye) uzmanına başvurabilirsiniz. Sonrasında gerekli görülmesi durumunda, bir endokrinolog (endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları), bir cerrah ya da bir göz doktoru tedaviye yardımcı olabilmektedir. (7)

Hipertiroidi Tedavisi detaylı bilgi için bakınız

Hipertiroidi’ye Ne İyi Gelir?

Hipertiroidi Bitkisel Tedavisi

Mayasıl otu: Mayasıl otu, tiroid bezi tarafından üretilen hormon miktarını azaltabildiği için hafif hipertiroidi tedavisinde yardımcı olabilmektedir. T4 seviyelerinin düşürülmesini sağlamakta ve T4’ün T3’e dönüşümünü engellemektedir. (8)

Melisa: Melisa olarak da bilinen limon otu, tiroid hormonu düzeylerini düşürerek aşırı aktif bir tiroidin normalleşmesine yardımcı olabilmektedir. Ayrıca içerdiği flavonoidler, fenolik asitler ve tiroid düzenleyen diğer yararlı bileşikler de oldukça faydalıdır. (9)

Brokoli: Brokoli, tiroidin fazla miktarda hormon üretmesine engel olan maddeleri içeren bir sebzedir. Bu nedenle de, hipertiroidi belirtileriyle mücadele eden kişiler, brokoliden faydalanabilmektedir. (10)

Lahana: Lahana, hipertiroidi tedavisinde kullanılabilecek en yararlı gıdalardan biridir. Lahana, tiroid hormonu üretimini azaltmaya yardımcı olan maddeleri fazlasıyla içermektedir. (11)

Kırmızı meyveler: Kırmızı meyveler tiroid bezinin iltihaplanmasını azaltmaya yardımcı olan vitaminler ve çeşitli antioksidan özellikleri bakımından zengindir. Yaban mersini, böğürtlen, çilek, kiraz gibi kırmızı meyveleri tüketebilirsiniz. (12)

Çarkıfelek çiçeği: Çarkıfelek çiçeği, kasları rahatlatabilmekte, ağrıyı azaltabilmekte, kalp atış hızını yavaşlatabilmekte ve uykuya yardımcı olabilmektedir. Bu nedenle de, hem zihinsel hem de fiziksel olarak hipertiroidi belirtilerini hafifletmek için kullanılmaktadır. (13)

Valerian: Valerian ya da diğer adıyla kediotu, özellikle güçlü bir kas gevşetici ve uyku yardımcısıdır. Uykusuzluk hipertiroidi belirtilerinden biridir. Bu nedenle, uykusuzlukla mücadele edilmesi durumunda kediotunun sakinleştirici etkilerinden faydalanılabilmektedir. (14)

Aslankuyruğu: Nane ailesine ait olan aslankuyruğu bitkisi, beta bloker rolü oynayabilmektedir. Ayrıca, antitiroid aktivitesi sayesinde, hipertiroidi sorunları olan insanlar için çok etkili olabilmektedir.

Amla: Amla olarak da bilinen Bektaşi üzümü, hipertiroidi ile olan mücadeleye yardımcı olabilmektedir. Aşırı tiroid hormonlarının üretimi üzerinde bir etkisi bulunmaktadır. Bu nedenle, hipertiroidi geliştirme riskini de azaltabilmektedir. (15)

Hipertiroidi Evde Tedavi Yöntemleri

Omega-3: Vücutta yeterli miktarda omega-3 yağ asidi olmadığında, tiroit hormonları da dâhil olmak üzere bazı hormonal dengesizlik meydana gelebilmektedir. Bu yağ asitleri, bağışıklık fonksiyonunu ve hücre büyümesini kontrol eden hormonların yapı taşlarıdır ve aynı zamanda tiroit hormonlarına tepki verme becerisini geliştirmeye yardımcı olmaktadır.

Daha fazla balık, çimle beslenen hayvansal ürünler, keten tohumları ve ceviz yiyerek vücudunuzdaki omega-3 yağ asitlerinin miktarını artırabilirsiniz. (16)

Kalsiyum ve D vitamini: Hipertiroidi, kemik sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olabilmektedir. Bu durum, kemiklerin incelmesi gibi istenmeyen durumlara yol açabilir. Kemiklerinin osteoporoz riskinden korunması için günlük olarak ekstra dozda kalsiyum ve D vitamini almak çok önemlidir. (17)

Magnezyum: Magnezyum, özellikle vücut için kritik olan iyot metabolizmasında ve tiroid sağlığının korunmasında son derece önemlidir. Hipertiroidi hastalarının kalsiyum, magnezyum ve çinko seviyelerinde yetersizlikler olabilmektedir.

Yeşil yapraklı sebzeler, kabuklu kuruyemişler ve tohumlar gibi magnezyum bakımından zengin gıdaların diyete dâhil edilmesi, vücuttaki eksikliği telafi etmeye büyük ölçüde yardımcı olabilmektedir. (18)

Antioksidanlar: Antioksidan bakımından zengin bir diyetle beslenmek hipertiroidi tedavisi için faydalı olabilmektedir. Hipertiroidi nedeniyle artan tiroid hormonu seviyesi, vücuttaki serbest radikalin hasarı ve oksidatif stres ile bağlantılıdır.

Antioksidanlar oksidatif stresin azaltılması için yararlıdır. Diyete C vitamini, E vitamini, beta karoten, selenyum ve magnezyum bakımından zengin yiyecekler eklenmelidir. Bu besin maddelerini elde etmek için diyetinize çilek, üzüm, domates, kabak ve biber gibi taze meyve ve sebzeleri ekleyin. (19)

Protein: Diyetinize protein açısından zengin olan gıdaları eklemek de faydalı olabilmektedir. Aşırı aktif olan tiroid bezi, kaslarının daha kolay zayıflamasına neden olabilmektedir. Protein bu durumu engellemeye yardımcı olabilmektedir. Özellikle peynir altı suyu proteini, kas kütlesi ve kuvvetini arttırabilmektedir. (20)

B12 Vitamini: Hipertiroidi rahatsız edici belirtilere neden olabilmektedir. Bu belirtilerle mücadele edebilmek için B12 vitamininden faydalanılabilmektedir, çünkü B12 vitamini aşırı aktif tiroid bezinin işlevi için etkilidir.

B12 vitamini eksikliği, hipertiroidizm de dâhil olmak üzere tiroid problemlerine yol açabilmektedir. Bu nedenle, düzenli olarak B12 vitamini alımının hipertiroidi belirtilerine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. (21)