Hiperglisemi (Yüksek Kan Şekeri) Belirtileri


Hiperglisemi veya yüksek kan şekeri, özellikle durum uzun vadede devam ettiği takdirde, yani kronik hiperglisemi halini aldığında, çeşitli belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Bununla birlikte, çoğu akut veya geçici hiperglisemi ya da hiperglisemi başlangıcı vakalarında belirtiler yaşanmamaktadır. (1)

Hiperglisemi durumunda yüksek olan kan şekeri seviyesi şu şekilde tanımlanmaktadır:

  • Yemek yemeden önce 130 mg / dL’den (miligram / desilitre) daha yüksek
  • Yemek yedikten iki saat sonra eşit veya 180 mg / dL’den (miligram / desilitre) daha yüksek

Normal olan kan şekeri, şeker hastalığınızın türüne ve çocuk ya da yetişkin olup olmadığınıza ve bazı durumlara bağlı olarak değişmektedir. (2)

Hiperglisemi nasıl anlaşılır? Akut ve kronik hiperglisemi ile ilişkili olan üç ana belirtiyi şöyle açıklamak mümkündür:

  1. Polifaji: Polifaji, açlığın artması ya da aşırı açlık olarak tanımlanmaktadır. Bunun nedeni, diyabet ilaçların alınması sonucu ortaya çıkan düşük kan şekeridir. Bir yemekten sonra olan bir doz insülin eksikliği ve çok fazla fiziksel aktivite, kan şekerinin düşük olmasına ve açlığın artmasına neden olan diğer faktörlerdir.
  2. Polidipsi: Aşırı susuzluğu ifade etmektedir ve genellikle şiddetli ağız kuruluğuna yol açmaktadır.
  3. Poliüri: Poliüri, aşırı ve anormal derecede fazla miktarda idrarın geçişi anlamına gelmektedir. (3)

Diğer hiperglisemi belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Bulanık görme
  • Yaraların yavaş iyileşmesi
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Düzenli olarak idrar yolu enfeksiyonları yaşama
  • Mantar enfeksiyonlarına yatkınlık

Çok yüksek kan şekeri seviyeleri, aşağıdaki gibi daha şiddetli belirtilere neden olabilmektedir:

  • Sıvı kaybı
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Bilinç kaybı
  • Koma (4)

Eğer hiperglisemi tedavi edilmiyorsa, keton olarak adlandırılan toksik asitlerin, kan ve idrarda (ketoasidoz) birikmesine neden olabilmektedir. Bu durumun belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Meyve kokulu nefes
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Nefes darlığı
  • Ağız kuruluğu
  • Zayıflık
  • Karışıklık
  • Koma
  • Karın ağrısı (5)

Diyabet Belirtileri

Diyabet belirtileri kan şekerinizin ne kadar yükseldiğine bağlı olarak değişmektedir. Bazı insanlar, özellikle de pre-diyabetik veya tip 2 diyabet olanlar, diyabet başlangıcında belirti yaşamayabilir. Tip 1 diyabet de ise belirtiler hızlı bir şekilde ortaya çıkma eğilimi göstermektedir ve daha şiddetli olmaktadır.

Tip 1 ve tip 2 diyabetin bazı belirtileri şunlardır:

  • Susuzluk yaşama
  • Sık idrara çıkma
  • Aşırı açlık
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • İdrarda keton varlığı (ketonlar, yeterli insülin olmadığında ortaya çıkan kas ve yağ parçalanmasının bir yan ürünüdür)
  • Yorgunluk
  • Sinirlilik
  • Bulanık görme
  • Yavaş iyileşen yaralar
  • Dişeti veya cilt enfeksiyonları ve vajinal enfeksiyonlar gibi enfeksiyonların sık yaşanması (6)

Tip 1 diyabet her yaşta gelişebilmesine rağmen, genel olarak, çocukluk ya da ergenlik döneminde ortaya çıkmaktadır. Tip 2 diyabet ise, daha yaygın olarak her yaşta ortaya çıkabilmekte, ancak 40 yaşından büyük kişilerde daha sık görülmektedir. (7)

Hiperglisemi (Yüksek Kan Şekeri) Nedir?

Hiperglisemi yani yüksek kan şekeri diyabet hastalarını etkileyen bir durumdur. Diyabet hastalarında, gıda ve fiziksel aktivite seçimleri, hastalıklar, diyabet dışı ilaçlar kullanmak veya yeterli miktarda kan şekeri düşürücü ilaç kullanmamak gibi birçok faktör hiperglisemiye yol açabilmektedir.

Hiperglisemi tedavisi oldukça önemlidir çünkü tedavi edilmediği takdirde, hiperglisemi şiddetli bir hale gelebilmekte ve ciddi komplikasyonlara neden olabilmektedir. Uzun vadede, şiddetli olmasa da, kalıcı hiperglisemi, gözleri, böbrekleri, sinirleri ve kalbi etkileyen komplikasyonlara sebebiyet verebilmektedir. (8)

Hiperglisemi (Yüksek Kan Şekeri) Nedenleri

Hiperglisemi neden olur? Hiperglisemi ya da yüksek kan şekeri sadece diabetes mellitus yani diyabeti olan kişilerde görülmektedir. Diyabet hastası olan kişi yeterli insülin üretilememekte ya da üretilen insülin kullanılamamaktadır. Bu nedenle de, glikoz yani şeker kanda kalmaktadır. Kandaki fazla glikoz pek çok belirtiye yol açmaktadır. (9)

Hiperglisemi durumunu tetikleyen pek çok faktör bulunmaktadır. Hiperglisemiye yol açan bu durumları şöyle açıklamak mümkündür:

  • Çok fazla yemek
  • Çok az egzersiz veya fiziksel aktivite
  • Diyabet haplarını veya insülin tedavisini atlamak ya da yetersiz uygulamak
  • Stres, hastalık, enfeksiyon, yaralanma veya ameliyat (10)

Hiperglisemi (Yüksek Kan Şekeri) Tedavisi

Hiperglisemi nasıl geçer? Diyabet teşhisi konan kişi hiperglisemi belirtileri yaşıyorsa, doktor uygun tedaviyi belirlemeye yardımcı olacaktır.

Uygulanabilecek bazı tedavi yöntemleri şunlardır:

  • Diyet değişiklikleri: Örnek vermek gerekirse, kek, pasta, tatlı veya şekerli içecekler gibi kan şekeri düzeylerinin yükselmesine neden olan gıdalardan kaçınılmalıdır.
  • Bol sıvı tüketimi: Diyabet nedeniyle susuzluk hissi daha da artmaktadır. Diğer yandan, bol sıvı tüketimi her açıdan vücut için sağlıklıdır.
  • Düzenli fiziksel aktivite: Yürüyüş gibi hafif ve düzenli egzersiz özellikle de kilo vermenize yardımcı olması halinde kan şekeri seviyenizi düşürebilmektedir.
  • İnsülin dozunun doğru ayarlanması: Doktorunuz uygun insülin dozu hakkında sizi bilgilendirecektir.

Ayrıca, kan şekeri seviyelerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve idrarda keton denilen maddelerin (diyabetik ketoasidoz ile bağlantılı olarak) olup olmadığının test edilmesi önerilmektedir. (11)

Hiperglisemi Ameliyatı

Tip 2 diyabetin tedavisi için herhangi bir ameliyat bulunmamaktadır, ancak tetikleyici faktörleri kontrol altına almak için diğer tıbbi koşullara ameliyat uygulanabilmektedir. Örneğin, obezite problemi varsa mide cerrahisinden (bariatrik cerrahi) yararlanılmaktadır. (12)

Hiperglisemi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Hiperglisemi teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı), çocuk doktoru, endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) ve diyetisyenden yardım alabilirsiniz. (13)