Hashimoto Hastalığı Nedenleri


Hashimoto hastalığı tiroid bezi yetersizliğine neden olan iltihaplı bir hastalıktır. Tiroid bezi yetmezliğinin de başlıca nedenlerinden biridir.

Hashimoto hastalığı neden olur? Hashimoto hastalığının otoimmün yani bir bağışıklık sistemi hastalığı olduğu düşünülmektedir. Normalde hastalık yapan bakteri ve virüsler gibi yabancı maddelere karşı vücudu savunan bağışıklık sistemi hücreleri yanlışlıkla tiroid bezine saldırmaktadır. Bu durum ayrıca, Hashimoto tiroiditi, kronik lenfositik tiroidit veya otoimmün tiroidit olarak da adlandırılmaktadır. (1)

Sızıntılı Bağırsak Sendromu

Hashimoto bilindiği üzere bağışıklık sisteminin yanlışlıkla tiroid bezine saldırması sonucu oluşmaktadır. Bağışıklık sisteminin % 80’inden fazlası ise bağırsak sistemine odaklanmaktadır. Bu nedenle, sindirim sağlığı oldukça öncelikli bir hal almaktadır.

Stres, yüksek şekerli bir diyetle beslenme, çok fazla alkol veya kafein tüketme, alerjik yiyeceklere maruz kalma ve bir dizi diğer faktör, kötü bağırsak bakterilerinin oluşumuna neden olabilmektedir. Sonuç olarak da, bağırsak sağlığını etkileyen bu durum bağırsak sızıntılarına yol açabilmektedir. Bağırsak sızıntısı, Hashimoto hastalığının gelişiminde bir faktör olarak değerlendirilmektedir.

Sindirilmemiş gıda parçacıkları, bakteriler, virüsler olduğunda bağırsak sızıntı yapabilmektedir. Sızıntı yapan bağırsak iltihaplanma reaksiyonunu tetikleyerek Hashimoto hastalığına neden olabilmektedir. (2)

Gluten

Buğday, çavdar, arpa ve diğer tahıllarda bulunan bir grup protein olan gluten, tiroid bezinin bağışıklık sisteminde önemli bir rol oynamaktadır. Gliadin (Çölyak hastalığının oluşumunda rol oynayan bir proteindir) proteini tiroid dokusuna çok benzemektedir ve bağışıklık sistemi gliadin proteinine saldırmaya karar verdiğinde yanlışlıkla tiroid bezinize de saldırmaktadır.

Endişe verici derecede sızıntı yapan bağırsaklar, yalnızca Çölyak hastalığı gibi sindirim koşullarına sahip olanlarda değil, tamamen sağlıklı bireylerde de görülebilmektedir. (3)

Besin Yetersizliği

Besin eksikliği günümüzde çok sık yaşanmaktadır. Selenyum tiroid sağlığı için önemli olan bir mineraldir ve T4 hormonunu T3’e dönüştürmektedir. Selenyumun düşük seviyeleri genellikle tiroid fonksiyon bozukluğu olan kişilerde yaşanmaktadır. Selenyum tiroid için koruyucudur ve eksikliği durumunda Hashimoto Hastalığı ile mücadele gücünü kırabilmektedir. Demir, magnezyum, D vitamini ve CoQ10 gibi diğer besinler de tiroid sağlığı için önemlidir. (4)

Florür

Tiroid hormonları, halojen kimyasal ailesinin bir üyesi olan iyottan yapılmaktadır. Diğer yandan, flüorür ve bromür gibi diğer halojen kimyasalları iyota bağlanarak tiroide zarar verebilmektedir. Musluk suyunda bulunan florür, tiroid fonksiyonunu zayıflatmada oldukça etkili olabilen bir nedendir.

İyot Eksikliği

Tiroid sağlığını iyileştirmek isteyen kişiler için en yaygın önerilerden biri de iyot tüketimini artırmaktır. Bir kişinin ortalama iyot alımı günde kişi başına 138-353 mcg arasındadır. İyot eksikliği tiroid sağlığını olumsuz etkilemektedir, ancak, fazla iyot alımı da aynı şekilde tiroid bezi üzerinde istenmeyen sonuçlara yol açabilmektedir. Çalışmalar, iyot tüketiminin Hashimoto hastalığı gelişimi üzerinde bir rol oynayabileceğini söylemektedir. (5)

Yaş

Tiroid fonksiyon bozukluğu riski yaşla birlikte artmaktadır. Özellikle, 60 yaş üstündeki kadınlar Hashimoto hastalığı geliştirme açısından daha fazla riski altındadır, bu nedenle yaşlandıkça tiroid sağlığına daha fazla özen göstermek oldukça önemlidir. (6)

Hashimoto Hastalığı Risk Faktörleri

Bu faktörler, Hashimoto hastalığı geliştirme riskini artırabilmektedir:

Cinsiyet: Kadınların Hashimoto hastalığına yakalanma olasılığı daha yüksektir.

Yaş: Hashimoto hastalığı her yaşta ortaya çıkabilmektedir, ancak özellikle orta yaşlarda daha sık ortaya çıkmaktadır.

Genetik faktörler: Ailenizdeki diğer kişilerde tiroid veya diğer otoimmün hastalıklar geçmişi bulunması, Hashimoto hastalığı geliştirme riski artırmaktadır.

Diğer otoimmün hastalıklar: Romatoid artrit, tip 1 diyabet veya lupus gibi başka bir otoimmün hastalığa sahip olmak Hashimoto hastalığı geliştirme riskini artırmaktadır.

Radyasyona maruz kalma: Aşırı derecede çevresel radyasyona maruz kalan insanlar Hashimoto hastalığına daha yatkındır. (7)

Hashimoto Hastalığı Nedir?

Hashimoto hastalığı, bağışıklık sisteminin bir tehdit olarak algılayıp tiroid bezine saldırması sonucu ortaya çıkmaktadır. Tiroid, Adem elması altında bulunan küçük kelebek şeklinde bir bezdir. Tiroid bezi, vücudun işlevlerinin birçoğunu koordine eden hormonlar üreten endokrin sisteminin oldukça önemli bir parçasıdır.

Hashimoto hastalığı nedeniyle oluşan iltihaplanma, aynı zamanda kronik lenfositik tiroidit olarak da bilinmektedir ve genellikle hipotiroidizm yani tiroid yetmezliğine yol açmaktadır. Hashimoto hastalığı, hipotiroidinin en yaygın nedenidir. Her yaştan ve her cinsiyetten insanı etkileyebilen bu hastalık, öncelikli olarak orta yaşlı kadınlar arasında daha sık görülmektedir.

Hashimoto hastalığını teşhis etmek için tiroid fonksiyonları test edilmektedir. Hashimoto hastalığının tiroid hormon replasmanı (yapay tiroid hormonu) ile tedavisi genellikle basit ve etkili olabilmektedir. (8)

Hashimoto Hastalığı Nedir? fazlası için tıklayınız

Hashimoto Hastalığı Belirtileri

Hashimoto hastalığı yavaş yavaş ilerleyen bir hastalıktır. Hastalık ilerlemeye başladıkça belirtileri ortaya çıkmakta ve tiroid yetmezliğine yol açan T4 ve T3 üretimi azalmaktadır.

Hashimoto hastalığı nasıl anlaşılır? En sık görülen Hashimoto hastalığı başlangıcı ve ilerleyişi belirtileri, tiroid bezinin hareketsizliğiyle ilişkilidir ve şunları içerebilmektedir:

  • Açıklanamayan kilo artışı
  • Yorgunluk
  • Saç dökülmesi
  • Depresyon
  • Kas ağrısı veya sertliği
  • Eklem ağrısı
  • Cilt kuruluğu ve kırılgan tırnaklar
  • Kabızlık
  • Menstrüel kanamanın artması (9)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Hashimoto Hastalığı Belirtileri 

Hashimoto Hastalığı Tedavisi

Hashimoto hastalığı nasıl geçer? Hashimoto herkeste hipotiroidi geliştirmeye yol açmamaktadır. Tiroid hormon eksikliği yaşanıp yaşanmadığı doktor tarafından test edilmektedir. Eksiklik yaşanması durumunda ise tiroid hormon replasman tedavisi uygulanmaktadır. En etkili tedavi, Levotiroksin adı verilen sentetik bir T4 ilacıdır.

Levotiroksin vücudunuzun ürettiği T4 ile aynıdır. Bu nedenle, tiroid işlevini normalleştirebilmektedir. Kişi bu ilacı hayatı boyunca almaya devam etmektedir. Tiroid ilaçlarıyla kalsiyum takviyeleri veya antiasit ilaçlarının alınmaması gerekmektedir. (10)

Tedavi aynı dozda yıllarca sürmektedir. Ancak, TSH düzeyleri bazen, özellikle gebelik sırasında, kalp rahatsızlığı varsa veya menopozal hormon tedavisi alınması durumunda değişebilmektedir. Doktor gerekli doz ayarlamasını yapacaktır. (11)

Hashimoto Hastalığı Ameliyatı

Tiroid problemleri nedeniyle tüm tiroid bezi çıkarılırsa, tiroid yetmezliği gelişmektedir. Hayatın geri kalanında tiroid ilaçlarını kullanmak birincil tedavi yöntemidir.

Bezin yalnızca bir kısmı alınırsa, tiroid yine de kendi başına yeterli miktarda hormon üretebilmektedir. Kan testleri, hastanın ihtiyacı olan tiroit ilacının miktarını belirlemesine yardımcı olmaktadır. (12)

Hashimoto Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Hashimoto hastalığı için başlangıç olarak aile hekimine başvurabilirsiniz. Sonrasında belirtilerin ve tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi için gastroenterolog, jinekolog veya psikiyatrist gibi bir uzman tarafından muayene edilebilirsiniz. Karmaşık veya olağandışı Hashimoto vakalarına bir endokrinolog (endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı) yardımcı olabilmektedir. (13)

Hashimoto Hastalığı Tedavisi detayı için bakınız