Gıda Zehirlenmesi Nedir?


Gıda kaynaklı hastalık olarak da adlandırılan gıda zehirlenmesi, kirlenmiş olan yiyeceklerin tüketilmesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Bakteri, virüs ve parazitler gibi bulaşıcı organizmalar veya bunların toksinleri, gıda zehirlenmesinin en yaygın nedenleri olarak bilinmektedir. (1)

Enfeksiyöz organizmalar veya toksinler, herhangi bir işleme veya üretim noktasında gıdayı kirletebilmektedir. Eve kadar gelen bu yiyecekler pişirilmeden yendiğinde ya da yanlış tüketildiğinde zarar verici hale gelebilmektedir.

Kirlenmiş yiyecekleri yiyen kişinin belirtileri saatler içinde başlayabilmektedir. Gıda zehirlenmesi belirtileri, genellikle bulantı, kusma veya ishali içermektedir. Çoğu zaman, gıda zehirlenmesi hafif geçmektedir ve tedavi edilmeden kendi kendine iyileşmektedir. Bununla birlikte, bazı insanlarda durum daha ciddi olabilmekte ve hastanede tedavi gerektirmektedir. (2)

Gıda Zehirlenmesi Belirtileri

Gıda zehirlenmesi başlangıcı belirtileri saatler ya da günler içinde başlayabilir. Zamanlama gıda zehirlenmesine bağlı olarak değişmektedir. Ayrıca, tüketilen yiyecek veya içecek miktarına bağlı da olacaktır. Gıda zehirlenmesi nasıl anlaşılır? Gıda zehirlenmesi belirtileri aşağıdakileri içerebilmektedir:

  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Ateş
  • İştah kaybı
  • Bulantı
  • Kusma
  • Zayıflık ve yorgunluk

Diğer yandan, gıda zehirlenmesi belirtileri kişinin ne kadar mikrop veya toksin tükettiğine de bağlıdır. Ayrıca, bir kişinin mikrop veya toksine karşı olan hassasiyeti diğer bir kişiden farklı olabilmektedir. (3)

Gıda Zehirlenmesi Nedenleri

Gıda zehirlenmesi neden olur? Gıdalar, üretim, işleme veya pişirme sırasında, herhangi bir aşamada kirlenebilmektedir. Bakteriler, virüsler ya da parazitlerle kirlenmiş olan bu gıdalar gıda zehirlenmesine sebebiyet verir. Aşağıdaki durumlar gıda zehirlenmesi riskini artırmaktadır:

  • Gıdaları yeterince iyi pişirmemek (özellikle de et)
  • 5C’nin altında soğutularak saklanması gereken yiyecekleri düzgün bir şekilde saklamamak
  • İshal geçiren ya da hasta olan birinin temas ettiği yiyecekleri yemek
  • çapraz bulaşma ya da çapraz kirlenme(gıda, yüzey ve ekipman arasında zararlı bakterilerin bulunduğu yerler) (4)

Gıda Zehirlenmesi Risk Faktörleri

Kirlenmiş yiyecekleri yedikten sonra hasta olup olmamanız ya da gıda zehirlenmesi yaşayıp yaşamamanız maruz kaldığınız organizma miktarına, yaşınıza ve sağlığınıza bağlı olarak değişebilmektedir. Yüksek risk grubuna dâhil olan kişiler ise şunlardır:

  • Yaşlı yetişkinler
  • Hamile kadınlar
  • Bebekler ve küçük çocuklar
  • Kronik hastalığı olan insanlar (5)

Gıda Zehirlenmesi Tedavisi

Gıda zehirlenmesi nasıl geçer? Gıda zehirlenmesi yaşayan çoğu kişide, genellikle özel bir tıbbi yardıma ihtiyaç duyulmamaktadır. Belirtileri çok şiddetli değildir ve uzun sürmemektedir. Ancak, diğer yandan yüksek risk grubuna dâhil olan kişilerde sıvı kaybı gibi bir sorunun önceden önlenmesi için doktor tarafından muayene edilmesinde fayda vardır.

Gıda zehirlenmesi hafif ise bol sıvı tüketerek, kaybedilen elektrolitleri yenilemeye çalışarak (eczanelerden temin edilebilen oral hidrasyon solüsyonları yardımcı olabilir) ve dinlenerek kendinizi iyileştirebilirsiniz. Kendinizi hazır hissettiğinizde normal diyetinize ve rutine dönmeyi deneyebilirsiniz. Bazı gıda zehirlenmesi vakalarında, bu durumun sorumlusu bakteriler olabilmektedir. Bakteri yok etmek için antibiyotik tedavisi uygulanabilmektedir, ancak genellikle buna ihtiyaç duyulmamaktadır. (6)

Gıda Zehirlenmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Gıda zehirlenmesi tanısı ve tedavisi için aile hekimine ve iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Belirtilerin sürekli ve şiddetli olması durumunda ise bir sindirim sistemi hastalıkları uzmanına (gastroenterolog) sevk edilebilirsiniz. (7)

Gıda Zehirlenmesine Ne İyi Gelir?

Gıda Zehirlenmesi Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil, antibakteriyel, antiviral, antiinflamatuar ve antioksidan özelliklerinden dolayı gıda zehirlenmesi tedavisinde çok etkili olabilmektedir. Enfeksiyonu önleyebilir ve tedavi edebilir. Diğer yandan, sulu dışkılar, mide bulantısı, kusma ve karın krampları gibi belirtilerin de sıklığını azaltır.

Fesleğen: Antispazmodik özelliklere sahip olan ve gastrik spazmları önleyebilen fesleğen, gıda zehirlenmesi için iyi bir çözümdür. Midenizi daha güçlü hale getirebilir ve birçok gıda zehirlenmesi belirtilerini önlemeye yardımcı olabilir. (8)

Elma sirkesi: Elma sirkesi de birçok gıda zehirlenmesi belirtilerinin hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir. Mide için uygun olan pH seviyesini yükseltecek ve zararlı toksinleri vücuttan çıkaracaktır. Ayrıca, pektin açısından yüksek olması nedeniyle, tahriş olmuş mideyi yatıştırır, mide ağrısını, bulantıyı, kusmayı ve gazı hafifletir. (9)

Muz: Muz, gıda zehirlenmesi sırasında alınabilecek en iyi besindir. Bakteriyel enfeksiyonun etkisini azaltacak ve böylelikle zehirlenme belirtilerini hafifletecektir. Düzenli aralıklarla muz yenmesi ağrıyı azaltmaya ve bakterileri yok etmeye yardımcı olmaktadır. (10)

Bal: Bal, hazımsızlık ve diğer gıda zehirlenmesi belirtilerinin tedavisinde etkili olabilecek antifungal ve antibakteriyel özelliklere sahiptir. Doğal bir çare olarak bal, saf biçimde alınabilir veya çaya eklenebilir. (11)

Papatya çayı: Papatya, antiinflamatuar ve antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Ayrıca hafif bir sakinleştirici olarak çalışmakta ve kişiyi rahatlatmaktadır. Bu nedenle, aşırıya kaçmadıkça ve alerji olmadıkça gıda zehirlenmesi için mideyi rahatlatmada kullanılmaktadır.

Nane: Nane mide rahatsızlığını tedavi etmek için yüzyıllardır kullanılmaktadır. Alternatif olarak, nane ailesine ait olan melisa ya da limon balsamı gibi bitkileri de kullanabilirsiniz. Nane, antimikrobiyal özelliklere sahiptir, bu nedenle hastayı rahatlatabilir. Ayrıca antispazmodiktir ve hafif sakinleştiricidir. (12)

Limon: Limon suyu ishale neden olan patojenleri yok edebilmektedir. Vücudunuzun mide gribine karşı daha etkili bir şekilde savaşabilmesi için bağışıklığınızı artırmaya yardımcı olacak C vitamini bakımından da son derece zengindir.

Zerdeçal: Zerdeçal, antibakteriyel ve iyileştirici özellikleri nedeniyle gıda zehirlenmesi için kullanılabilmektedir. Çorbanıza veya pirinç suyunuza bir parça zerdeçal ekleyebilirsiniz, böylece gıda zehirlenmesine neden olan toksinleri yok etmeye yardımcı olabilirsiniz. (13)

Sarımsak: Sarımsak antibakteriyel ve antimikrobiyal özellikleri nedeniyle gıda zehirlenmesi için etkili olabilmektedir. Mide ve bağırsaklarınızı yatıştırmakta ve kalıcı kramplarda rahatlama sağlamaktadır. (14)

Yaban mersini: Yaban mersini yüksek oranda lif ve antioksidan barındırır. Aynı zamanda, çeşitli mide enfeksiyonlarına neden olduğu bilinen E. coli bakterilerini öldüren antosiyanosit adlı bir bileşiği de içermektedir. Yaban mersini ayrıca, ishalin sıklığını azaltmak için suyun tutulmasına ve dışkının normale dönmesine de yardımcı olur. (15)

Gıda Zehirlenmesi Evde Tedavi Yöntemleri

Tuz: Tuz, kusma ve ishale bağlı olarak oluşan su kaybını önlemek için gerekli olan elektrolit olan sodyumu içermektedir. Ayrıca, tuz enfeksiyonla mücadeleye ve sindirim sisteminin pH seviyesini korumaya yardımcı olmaktadır.

  • 1 çay kaşığı tuzu 1 litreye veya 4 fincan suya ekleyin.
  • 2 çorba kaşığı şeker ekleyin ve iyice karıştırın.
  • Bu çözümü gün boyunca kısa aralıklarla içebilirsiniz.

Elektrolitleri dengelemek ve dehidratasyonu önlemek için piyasada bulunan elektrolit içeren içecekleri de deneyebilirsiniz. (16)

Karbonat: Doğal bir antasit olan karbonat midenizdeki asidi nötralize edebilir. Böylece karın ve mide ekşimesi gibi gıda zehirlenmesi belirtilerini azaltmaya yardımcı olur. Karbonat ayrıca kusma ve ishali azaltmak için de kullanılabilmektedir. (17)

Probiyotik: Sindirim kanalındaki kötü bakterilerden kurtulmak ve sindirim sistemi için gerekli olan faydalı bakterileri artırmak için probiyotiklerle başlayabilirsiniz. Probiyotikler, sindirim sisteminizi çok hızlı bir şekilde onarabilmektedir ve mide bulantısı, kusma ve diyare gibi belirtilerden kurtulmanızı sağlayabilmektedir.

  • Probiyotikler içeren yoğurt ve kefir gibi yiyecekleri yiyin. Yapay olarak şekerlendirilmiş yoğurt ve kefirden kaçının.
  • Ayrıca, doktorunuza danıştıktan sonra probiyotik takviyeleri de alabilirsiniz. (18)

Sıcak kompres: Sıcak kompres, gıda zehirlenmesi belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Biraz sıcak suyu alıp sıcak su torbasına doldurun. Ağrı ve kramp durumunda rahatlama sağlamak için bu sıcak su torbasını karnınıza doğrudan uygulayın. (19)





Kaynaklar ▾