Farenjit Nedir?


Farenjit, bakteri, virüs veya mantar enfeksiyonuna bağlı olarak ortaya çıkan çok yaygın bir sağlık problemidir. Farenks boğazın arkasında bulunmaktadır. Farenjit ise farenkste oluşan, birçok rahatsızlık ve ağrıya neden olan bir iltihaplanma durumudur. Farenjite neden olabilecek pek çok risk faktörü de bulunmaktadır. Bunlara enfeksiyonlar, soğuk algınlığı, grip, boğaz ağrısı, alerji, sinüs enfeksiyonları, bademcik iltihabı enfeksiyonu, sigara kullanımı dahil olabilmektedir. (1)

Farenjitin en yaygın belirtisi boğazda oluşan sürekli ağrı ve sorunun nedenine bağlı olarak ortaya çıkabilen diğer belirtilerdir. Bunlar öksürük, ağrı, deride kızarıklıklar, hapşırma, burun akıntısı, şişme, lenf nodu enfeksiyonu, yorgunluk, ağrı, yiyecek ve su yutmada zorluk çekme gibi belirtiler olabilmektedir.

Farenjit sorunu yaşamı fazlasıyla etkileyebilecek bir hale getirebilmektedir, bu nedenle tedavisi çok önemlidir. Tedavi edilmediği takdirde, diğer insanlar kolayca geçebilmektedir. Hastanın öksürmesiyle ya da hapşırmasıyla çevreye saçılan damlacıklar ve temas yoluyla hastalık sağlıklı kişilere bulaşabilmektedir. (2)

Farenjit Belirtileri

Farenjit nasıl anlaşılır? Farenjit başlangıcı ve sonrası belirtileri nedenine bağlı olarak değişebilmektedir. En genel farenjit belirtileri ise aşağıdakileri içerebilmektedir:

  • Boğaz ağrısı veya boğazda rahatsızlık hissi
  • Yutma veya konuşma ile kötüleşen boğaz ağrısı
  • Yutma güçlüğü
  • Boyundaki bezlerin şişmesi
  • Şişmiş ve kırmızı bir renk almış olan bademcikler
  • Bademciklerin üzerini kaplayan beyaz lekeler veya irin
  • Kısık veya boğuk ses

Boğaz ağrısına neden olan yaygın enfeksiyonlar, aşağıdakileri de içeren diğer belirtilere de yol açabilmektedir:

  • Ateş
  • Öksürük
  • Burun akması
  • Hapşırma
  • Vücut ağrıları
  • Baş ağrısı
  • Mide bulantısı veya kusma (3)

Farenjit Nedenleri

Farenjit neden olur? Farenjit, bademcikler ve gırtlak arasındaki bölümünün (farenks) şişmesinden kaynaklanmaktadır. Çoğu farenjit vakasına, soğuk algınlığı, grip, koksaki virüsü veya mono (mononükleoz) neden olmaktadır.

Bazı durumlarda farenjit bakteriyel bir enfeksiyon sonucu da oluşabilmektedir. O bakteri türleri şunları içerebilmektedir:

  • Strep boğaz enfeksiyonuna A grubu streptokok neden olmaktadır.
  • Daha az sıklıkla, gonore ve klamidya gibi bakteriyel hastalıklar boğaz ağrısına neden olabilmektedir.

Çoğu farenjit durumu sıklıkla daha soğuk aylarda görülmektedir. Hastalık genellikle aile üyeleri arasında ve sık yakın temaslar nedeniyle yayılmaktadır. (4)

Farenjit Tedavisi

Farenjit nasıl geçer? Çoğu farenjit vakası virüslerden kaynaklanmaktadır. Bu hastalıklardan birkaçı (bazı grip türleri gibi) antiviral ilaçlarla tedavi edilebilmektedir.

Farenjit, strep enfeksiyonu sonucu oluşmuşsa, antibiyotiklerle tedavi edilmelidir. Strep, belirtiler veya tek başına fizik muayene ile tam olarak teşhis edilemez.

Aşağıdaki yöntemler hastanın kendisini daha iyi hissetmesine yardımcı olabilmektedir:

  • Limon çayı veya ballı çay gibi sıcak sıvıları içebilirsiniz.
  • Sıcak tuzlu su ile hazırlanan (1 su bardağı su ve 1 çay kaşığı tuz) gargaraları günde birkaç kez kullanabilirsiniz.
  • Sert şekerlemeler veya boğaz pastillerinden yardım alabilirsiniz. Küçük çocuklara bu tür ürünler verilmemelidir çünkü çocuk için tehlike yaratabilmektedir.
  • Kuru havadan uzaklaşmanızı sağlaması için bir buharlaştırıcı veya nemlendirici kullanabilirsiniz. Bu, kurumuş ve ağrılı olan boğazı nemlendirip yatıştırmaktadır.
  • İhtiyaç duyulduğu takdirde, ağrı kesicilerden yardım alabilirsiniz. (5)

Farenjit Ameliyatı

Kronik farenjitin (uzun süre devam eden ya da sürekli tekrarlanan) tedavisi genellikle daha zordur.  En yaygın nedeni ise bademciklerin sürekli iltihaplanmasıdır. Bu durumda, bademcik ameliyatı bir tedavi seçeneği olabilmektedir. (6)

Farenjit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Farenjit tanısı ve tedavisi için kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilirsiniz. (7)

Farenjite Ne İyi Gelir?

Farenjit Bitkisel Tedavisi

Mürver: Mürver, antibakteriyel ve antiviral etkilere sahiptir. Üst solunum yolu rahatsızlıklarına iyi gelen bir bitki olan mürver, virüs ve bakterilerle mücadele ederek etmektedir. Bu nedenle, farenjit durumunda sıklıkla kullanılmaktadır.

Ekinezya: Ekinezya, soğuk algınlığı gibi solunum yolu hastalıkları için oldukça faydalı bir bitkidir. Bağışıklık sistemini güçlendirme yeteneğine sahip olan ekinezya, aynı zamanda, bakteri ve virüslerle mücadele ederek farenjitin daha iyi hızlı iyileşmesini sağlamaktadır. (8)

Arnavut biberi: Arnavut biberi, farenjit için etkili olabilecek yöntemlerden biridir. Antiinflamatuar, antiviral ve antibakteriyel özelliklere sahip bir bileşen olan kapsaisin içermektedir. Bu doğal madde ağrıyı ve şişmeyi azaltmaktadır. Hatta enfeksiyonla mücadeleye bile yardımcı olabilmektedir. (9)

Meyan kökü: Meyan kökü farenjit durumunda faydalı olabilecek bitkilerden biridir. Boğaz ağrısı tedavisinde binlerce yıldır kullanılmaktadır. Bağışıklık uyarıcı özelliklere sahip olan meyan kökü, farenjitin hızlıca iyileşmesini sağlayabilmektedir. (10)

Zencefil: Zencefil, farenksin şişmesini azaltmaya ve ağrıyı hafifletmeye yardımcı olan antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Diğer yandan, antibakteriyel özellikleri virüsü ve bakterileri öldürerek enfeksiyonun tedavisine yardımcı olmaktadır.

Zerdeçal: Zerdeçal, farenjit için etkili olabilecek güçlü bitkilerden biridir. Sahip olduğu antiseptik ve antiinflamatuar özellikler sayesinde farenjitin hızla iyileşmesine destek olmaktadır. (11)

Hatmi çiçeği kökü: Hatmi çiçeği kökü geleneksel olarak boğaz ağrısı ve farenjit belirtilerinin tedavisinde kullanılmaktadır. Yatıştırıcı özellikleri sayesinde boğazdaki tahrişi gidererek boğazı yatıştırır.

Not: Bu bitkisel tedavi yöntemi hamile veya emziren kadınlar ya da diyabetik kişiler için uygun değildir.

Sarımsak: Antiinflamatuar, antiviral, antibakteriyel ve antifungal özelliklerinden dolayı, sarımsak farenjit için mükemmel bir bitkisel tedavi yöntemi olabilmektedir. İçerdiği aktif bileşen olan allicin, bakterileri öldürmede oldukça etkilidir. (12)

Nane yağı: Nane yağı, boğaz ağrısı için mükemmel bir uçucu yağdır. Boğazdaki şişmeyi azaltabildiği için solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisinde sıklıkla kullanılmaktadır. Nane yağının mentol içerdiği vücutta soğutma etkisi yaratmakta ve vücudu sakinleştirmektedir.

Limon yağı: Limon yağı antibakteriyel özelliklere sahiptir ve toksinlerin vücuttan temizlenmesine yardımcı olmaktadır. Limon yağının antibiyotiğe dirençli bakterilerin büyümesini önleyebildiği düşünülmektedir.

Kekik yağı: Kekik yağı bağışıklık ve solunum sistemlerini destekleyerek farenjit ve strep boğaz enfeksiyonu gibi durumlara yardımcı olmaktadır. (13)

Farenjit Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su: Sıcak tuzlu su ile yapılan gargaralar ağrısı tedavisinde etkili bir yoldur. Tuz, farenjiti oluşturan bakterileri veya virüsü öldürmeye bile yardımcı olabilmektedir.

  • Üç çay kaşığı tuzu (tercihen deniz tuzu) iki fincan ılık suyla karıştırın.
  • Bu su ile gargara yapın, ancak, suyu yutmayın. Çalkalandıktan sonra suyu tükürün.
  • Bunu bir ile iki gün boyunca günde birkaç kez yapabilirsiniz. (14)

Elma sirkesi: Elma sirkesi, farenjit tedavisinde yardımcı olabilecek, antiviral, antibakteriyel ve antifungal özelliklere sahiptir. Ayrıca bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olan ve vücudun pH seviyesini dengeleyen birçok besini ve vitamini içermektedir. (15)

Bal: Bal, farenjit için en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Balın üst solunum yolu enfeksiyonlarında oldukça etkili olduğu bilinmektedir. Antiviral, antibakteriyel ve antifungal özelliklerinden dolayı bal, enfeksiyonla savaşabilmekte ve iyileşme sürecini hızlandırabilmektedir. (16)

C vitamini: Bağışıklık sistemini güçlendirmek, boğazdaki doku hasarını onarmak ve geniş bir hastalık yelpazesi riskini azaltmak için C vitamin oldukça faydalı olabilmektedir. Düzenli olarak c vitamini almak, yaklaşan enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olabilmektedir. Farenjit yaşıyorsanız ve C vitamini almak istiyorsanız, portakal, lahana, çilek, greyfurt ve kivi gibi C vitamini açısından zengin gıdaları tüketebilirsiniz.

D vitamini: D vitamini eksikliği ile solunum yolu enfeksiyonları arasındaki bağlantı yıllardır araştırılmaktadır. Bilimsel kanıtlar, antimikrobiyal savunmaları nedeniyle bağışıklık sisteminde, D vitamininin önemli bir rolü olduğunu göstermektedir. Bir grup strep bakterisinin neden olduğu solunum sıkıntılarının D vitamini eksikliği ile bağlantılı olduğunu düşünülmektedir. (17)