Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Nedir?


İnsan vücudunun üçte ikisi sudan oluşmaktadır. Bu suyun neredeyse % 70’i vücudun hücrelerinde, % 20’si hücreleri çevreleyen alanda, % 10’dan biraz azı ise kan dolaşımında bulunmaktadır. İnsan vücudundaki su, vücudun sağlıklı tutulması için son derece gereklidir.

Alınan su miktarını eşit miktarda dışarı atarsanız, vücudun su seviyesi dengede olacaktır. Sağlıklıysanız ve aşırı terleme gibi bir durumunuz yoksa su dengesini korumak ve böbrek taşlarının gelişimi gibi komplikasyonları önlemek için günde en az 2 ile 3 litre sıvı (yaklaşık 8 bardak su) tüketmenizde fayda vardır. (1)

Vücudun suyun arzında eksiklik olması durumunda sıvı kaybı ortaya çıkmaktadır. Beyin ve böbrekler düzgün bir şekilde çalışıyorsa, vücut su alımındaki ufak değişiklikleri idare edebilecektir. Genellikle, düzenli olarak su içerek bu durumu telafi etmek mümkündür. Bununla birlikte, kusma, şiddetli ishal veya ateş gibi sorunlar yaşıyorsanız, yeterli miktarda su içmek zor olabilir.

Dehidratasyon, yaşlılar, bebekler ve çocuklar arasında daha yaygındır. Yaşı insanlarda yaş arttıkça susama hissi azalmaktadır, bu nedenle, susuz kaldıklarını ve yeterli miktarda sıvı almayacağını fark edemeyebilirler. Bebekler ve küçük çocuklar, büyük çocuklara ve yetişkinlere oranla ishal veya kusmaya göre orantılı olarak daha fazla sıvı kaybederler.

Bazı dehidratasyon vakaları nispeten hafiftir. Bununla birlikte, vücuttaki sıvıların ciddi şekilde kaybedilmesi potansiyel olarak hayati tehlike oluşturabilmektedir. Vücudun sıvı miktarı belli bir miktarın altına düştüğünde, hipovolemik şok şeklinde bir durum ortaya çıkabilmektedir. (2)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Belirtileri

Dehidratasyon nasıl anlaşılır? Eğer dehidratasyon başlangıcı ya da orta derecede dehidratasyon yaşıyorsanız, belirtileri şunlar olabilir:

  • Susamak
  • Ağız kuruluğu (dudaklar ve dil de dâhil)
  • Baş ağrısı
  • Koyu renkli idrar
  • Baş dönmesi ya da hafif bir sersemlemiş hissi (özellikle ayakta durunca)

Ağır dehidratasyon durumunuz varsa, belirtileriniz şunlar olabilir:

  • Son derece susuz kalmak
  • Çok fazla ağız kuruluğu
  • Hızlı nefes alma
  • Hızlı kalp atış hızı ve düşük kan basıncı
  • Ateş
  • Az idrara çıkma ya da hiç çıkamama
  • Sinirli, uykulu veya şaşkın olma (3)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Nedenleri

Dehidratasyon neden olur? Dehidratasyon nedenleri şöyle sıralanmaktadır:

  • Özellikle, sıcak havalarda ya da ortamlarda yapılan yorucu egzersizler
  • Şiddetli kusma veya ishal
  • Ateş
  • Çok fazla alkol tüketme
  • Diüretik özellikli ilaçlar kullanma
  • Diyabet
  • Yeterince su içmeme

Herkes susuz kalabilmektedir, ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlı yetişkinler ve uzun süreli hastalıkları olan kişiler daha fazla risk altındadır. (4)

Dehidratasyon  nedenleri detayı için bakınız

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Tedavisi

Dehidratasyon nasıl geçer? Dehidratasyonu tedavi etmek için:

  • Bol miktarda su içmeye özen gösterin
  • Meyve suları ya da elektrolit içeren içecekleri deneyin
  • Aşırı tuz tüketmeyin çünkü bu durum ciddi bir komplikasyona neden olabilir
  • İshaliniz varsa ishale iyi gelen yiyecekleri tüketmeye çalışın

Daha ciddi dehidratasyon veya ateş olması durumunda acil tıbbi yardım istenmelidir. Neticesinde hastanede kalmanız ve damar yoluyla sıvı almanız gerekebilir. Sağlık uzmanınız dehidratasyonun sebebini de değerlendirecektir.

Bir mide virüsünün neden olduğu dehidratasyon birkaç gün sonra kendi kendine düzelmelidir. (5)

Dehidratasyon İçin Hangi Doktora Gidilir?

Dehidratasyon teşhisi ve tedavisi için aile hekimlerine, çocuk sağlığı uzmanlarına, iç hastalıkları uzmanlarına başvurabilirsiniz. (6)

Daha fazla dehidratasyon tedavisi için

Dehidratasyona (Sıvı Kaybına) Ne İyi Gelir?

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Bitkisel Tedavisi

Meyve ve sebze: Meyve ve sebzeler, vücudunuzdaki sıvının artırılmasında önemli rol oynamaktadır. Her gün yapabileceğiniz ve dehidratasyonu kolaylıkla tedavi edebileceğiniz oldukça basit bir yöntemdir. Su açısından zengin sebze ve meyveler dehidratasyon probleminiz için ilk tercihler olmalıdır, çünkü bu meyvelerde şekerler, mineraller ve vücudunuz için iyi olan tuzlar bulunmaktadır.

Karpuz, domates, kabak, ıspanak, turp, marul, kereviz, papaya, üzüm, salatalık, çilek, portakal ve greyfurt yiyebilirsiniz. Bu meyve ve sebzeleri her gün birkaç kez atıştırmalık olarak tüketebilirsiniz. (7)

Hindistancevizi suyu: Vücudunuzdaki suyu arttırabilmek için, özellikle yaz günlerinde hindistancevizi suyundan yararlanabilirsiniz. Bir bardak hindistancevizi suyunun içilmesi dehidratasyonu başarılı bir şekilde tedavi etmenize yardımcı olacaktır.

Bu sağlıklı içeceğin içeriği şeker ve kalori açısından daha az olduğundan, vücut sağlığına faydası oldukça yüksektir. Eğer dehidratasyon geçiriyorsanız, tatlı su ile birlikte Hindistan cevizi suyu içebilirsiniz. (8)

Muz: Dehidratasyon, vücudunuzdaki potasyum düzeylerini emebilir. Potasyum açısından zengin gıdalarla onları tekrar geri yüklemelisiniz. Muz yemek bunun için yeterli olabilmektedir.

Muz, potasyum düzeylerini düzeltmesinin yanı sıra, vücudunuzdaki su seviyesinin yenilenmesine yardımcı olur, böylece daha uzun süre sulu kalırsınız. Çok fazla muz midenizi etkileme eğilimi gösterse de dehidratasyonla mücadele için gün boyunca 2-3 adet muz tercih edebilirsiniz. (9)

Papatya çayı: Papatya çayının dehidratasyona iyi gelmesi az bilinen bir bilgi olabilir. Vücudunuzdaki kayıp sıvı seviyelerinin yenilenmesine ek olarak, papatya çayı doğal bir ağrı kesicidir ve dehidratasyon geçirildiğinde karşılaşılan mide kramplarını etkili bir şekilde azaltmaktadır. Böylece kişi kendini daha iyi hissedebilmektedir. Vücudun tekrar eskisi gibi sağlıklı sıvı seviyelerine sahip olduğunu hissedene kadar günde bir bardak papatya çayı içebilirsiniz. (10)

Limon suyu: Dehidratasyon için diğer mükemmel bir çözüm limon suyudur. Bu yatıştırıcı içecek, vücuda enerji verici ve yenilenmiş bir etki sunarak kişinin daha iyi hissetmesini sağlamaya yardımcı olmaktadır. (11)

Arpa suyu: Arpa suyu, vücudunuzu nemli tutmak için iyi bir çözümdür. Arpada bulunan besinler dehidratasyonla kaybedilen mineralleri yenilemektedir. Kolayca sindirildiği ve vücudu serin tuttuğu için, arpa suyu dehidratasyon belirtilerinde hızlı bir rahatlama sağlayabilir. (12)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Evde Tedavi Yöntemleri

Oral rehidrasyon çözeltisi: Kaybolan sıvıların ve minerallerin hızlı bir şekilde yenilenmesi dehidratasyon yaşadıktan sonra oldukça önemlidir. Bunu başarmanın kolay bir yolu ev yapımı oral rehidrasyon çözeltisi hazırlamaktır.

  • 4 fincan içme suyuna ½ çay kaşığı tuz ve 6 çay kaşığı şeker (veya kahverengi şeker) ekleyin.
  • Tuz ve şeker tamamen çözülene kadar iyice karıştırın.
  • Tamamen iyileşene kadar bu ev yapımı çözeltiyi günde birkaç kez için. (13)

Yoğurt: İshal veya kusma nedeniyle oluşan dehidratasyon için yoğurt oldukça etkili bir çözüm olabilmektedir. Elektrolitler açısından oldukça iyi bir kaynaktır. Buna ek olarak mideyi rahatlatmakta ve sindirimi kolaylaştırmaktadır.

  • Günde birkaç kez bir bardak sade yoğurt yiyin. İçine küçük bir miktar süzme peynir de ekleyebilirsiniz.
  • Başka bir seçenek de, yoğurt ve biraz tuzla haşlanmış pirinci yemek olabilir. (14)

Yayık altı suyu: Yayık altı suyu, dehidratasyon sırasında vücudunuzu tatmin edebilecek faydalı mineraller içermektedir. Dehidratasyon durumunda vücut için daha hayati mineraller sağlamaktadır. Yayık altı suyunun kullanılması için bu içecekten her gün birkaç kez içmek yeterli olacaktır. Alternatif olarak, kuru zencefilleri yayık altı suyu ile karıştırıp her gün içebilirsiniz. (15)

Çorba: Sağlığa birçok açıdan faydası olan et suyu çorba ve diğer çorbalar dehidratasyonun iyileştirilmesinde de size oldukça yardımcı olacaklardır. Çorbalar çok sayıda meyve ve sebzeyle hazırlanabilmektedir, bu nedenle, mineraller, sıvılar ve diğer besin değerleri açısından son derece zengindirler. Dahası, çorbayı yemek her zaman daha kolaydır. Hem yetişkinler hem de çocuklar için gerçekten faydalı olabilmektedir. Daha fazla sıvı almak için her gün bir kase çorba veya kemik ya da et suyu içebilirsiniz. (16)