Çölyak Tedavisi


Çölyak nasıl geçer? Hastalığı olan kişi için yaşam boyu glütensiz bir diyet uygulaması çölyak hastalığını yönetmenin tek yoludur. Buğdayın yanı sıra, glüteni içeren gıdalar şunları içerir:

  • Arpa
  • Bulgur
  • Makarna
  • Nişasta
  • Malt
  • Çavdar
  • İrmik
  • Kavuzlu buğday (bir buğday biçimi)
  • Tritikale

Doktorunuz size sağlıklı ve glütensiz bir diyet hazırlamanıza yardımcı olabilecek bir diyetisyene yönlendirir. (1)

Glüteni diyetinizden çıkardıktan sonra, ince bağırsağınızdaki iltihaplanma genellikle birkaç hafta içinde azalmaya başlar, sonraki günlerde daha iyi hissetmeye başlarsınız. Villusların yeniden büyümesi birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir. İnce bağırsakta iyileşme, çocuklarda yetişkinlerden daha hızlı gerçekleşme eğilimindedir.

Eğer yanlışlıkla glüten içeren bir ürün yerseniz, karın ağrısı ve ishal yaşayabilirsiniz. Bazı insanlar, glüten yedikten sonra herhangi bir belirti veya semptom yaşamamaktadır; ancak bu glütenin zararlı olmadığı anlamına gelmez. Tükettiğiniz çok az miktarda glüten bile, belirti veya semptomlar olup olmamasına bakılmaksızın zararlı olabilir. (2)

Gizli glüten içeren gıdalar, ilaçlar ve gıda dışı ürünler de çölyak hastalığını tetikleyicilere dahil olabilir:

  • Değiştirilmiş gıda nişastası, koruyucular ve gıda stabilizatörleri
  • Reçeteyle satılan ve tezgâh üstü ilaçlar
  • Vitamin ve mineral takviyeleri
  • Bitkisel ve besleyici takviyeler
  • Rujlar
  • Diş macunu ve gargaralar
  • Zarf ve mühür tutkalı
  • Oyun hamuru (3)

Vitamin ve Mineral Takviyeleri

Beslenme yetersizlikleri şiddetli ise, doktorunuz veya diyetisyeniniz size vitamin ve mineral takviyelerini almayı önerebilir. Vücudunuzdaki eksik vitamin ve mineralleri desteklemek için şu takviyeler verilebilir:

Vitaminler ve takviyeler genellikle hap olarak alınmaktadır. Sindirim sisteminiz vitaminlerin emilmesini güçleştiriyorsa doktorunuz enjeksiyon yapabilir. Vitaminlerin ve takviyelerin de glütensiz olduğundan emin olmalısınız. (4)

Doktor Kontrolü

Çölyak hastalığınız varsa, glütensiz diyetin belirtilerinizi yatıştığından emin olmak için doktorunuzla irtibat halinde olun. Vücudun tepkisini izlemek için kan testleri uygulanacaktır. Çölyak hastalığını tespit etmenin bir yolu olarak bilinen bu testlerin sonuçları 6 ile 12 ay boyunca glütensiz bir diyet uygulandıysa eğer genellikle negatif olur. Test sonuçları olumlu çıkarsa, doktorunuz sebebini bulmaya çalışabilir. Bunun en yaygın nedeni glüten içeren gıdalar tüketmiş olmanızdır.

Belirtileriniz devam ederse veya belirtileriniz tekrar ederse, iyileşmenin gerçekleştiğinden emin olmak için biyopsi ile takip endoskopisine ihtiyacınız olabilir. Genellikle yetişkinler, takip testlerine daha fazla ihtiyacı duyarlar, ancak çocuklar için de gerekli olabilir. Bazen çölyak hastalığı erken bir yaşta teşhis edildiyse iyileşme genellikle oldukça yavaş ve belirsiz olduğu için doktor tarafından rutin bir biyopsi önerilmektedir.

Ayrıca, sağlıklı, besleyici, glütensiz bir diyete uyum sağlamak için uzman bir diyetisyenle birlikte durumu takip etmek de oldukça yararlı olabilir. (5)

İlaç Tedavisi

Eğer ince bağırsağınız ciddi hasar görürse, doktorunuz inflamasyonu kontrol altına almak için steroid önerebilir. Bağırsak iyileşirken steroidler, çölyak hastalığının ciddi belirtilerini ve semptomlarını hafifletebilir.

Dermatitis Herpetiformis

Doktorunuz bazen çölyak hastalığına eşlik eden bu kaşıntılı, kabarcıklı deri döküntüsünü yaşamanız durumunda, glütensiz diyetle birlikte deri ilacı da önerebilir. (6)

Refrakter Çölyak Hastalığı Tedavisi

Nadir olarak yaşansa da glütensiz diyete rağmen refrakter çölyak hastalığınız varsa, şiddetli belirtilere devam edebilirsiniz veya belirtileriniz azalabilir, sonra nüksedebilir. Her iki durumda da, ince bağırsağınız iyileşmez. Böyle bir durumda, bu alanda uzman bir merkezde değerlendirme yapmanız gerekir. Refrakter çölyak hastalığı oldukça ciddi olabilir ve şu anda kanıtlanmış bir tedavisi yoktur.

Refrakter çölyak hastalığı olan insanlar uzmanlar tarafından tedavi edilmelidir. Bu durum için çeşitli nedenler olabilir. Doktorlar sıklıkla steroid tedavisini kullanır. Bazen diğer koşulları tedavi etmek için kullanılan ilaçları da kullanılabilir. (7)

Çölyak için hangi doktora gidilir: Yetişkinlerde veya çocuklarda çölyak hastalığının belirtilerini değerlendirebilecek sağlık profesyonelleri şunları içerir:

  • Aile hekimleri
  • Pediatristler
  • İç Hastalıkları Uzmanı

Teşhisi ince bağırsak biyopsisi ile doğrulamak için sindirim sistemi problemlerinde (gastroenterolog) uzmanlaşmış bir doktora danışılmalıdır. Buna ek olarak, diyetisyen glütensiz bir diyet için plan yapmanıza yardımcı olabilir.  (8)

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığı sindirim ve otoimmün bir hastalıktır. Otoimmün bozukluğu ise bağışıklık sisteminin antikorları vücuda saldırmaya yönlendirdiği ve hastalığın ortaya çıktığı bir durumdur. Çölyak hastalığının antikoru, tahıllarda bulunan bir protein olan glütene karşı yönlenmektedir. Çölyak hastalığının belirtileri kişiden kişiye göre değişir ve bunlar sindirim sorunları, anemi, deri döküntüleri, eklem ve kemik ağrısını içerebilir. Çölyak hastalığınız varsa, glüten içeren gıdalar tüketmemelisiniz (buğday, çavdar, arpa ve yulaf da dâhil). (9)

Çölyak hastalığı nedir detayı için bakınız

Çölyak Belirtileri

Çocuklarda çölyak başlangıcı belirtileri yetişkinlere göre daha rahatsız edici olabilir ve genelde glüten tükettikten sonra ortaya çıkar. Yetişkinlerde ise belirtiler belirgin ya da belirgin olmaksızın ciddi olabilir.

Çölyak nasıl anlaşılır? Çölyak hastalığının belirtileri aşağıdakilerin bazılarını veya tümünü içerebilir:

  • Kilo kaybı
  • Hazımsızlık, karın ağrısı, şişkinlik ve sinirlilik (bu genel olabilir veya belirli gıdaların sindirimiyle ilişkili olabilir)
  • Kötü kokulu gastrointestinal değişiklikler
  • İshal veya kabızlık
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Anemi (genellikle demir eksikliğinden kaynaklanır)
  • Folik asit ve vitamin B12 eksiklikleri
  • Yorgunluk ve genel zayıflık
  • Düşük kalsiyum seviyelerine bağlı kas krampları
  • Kabarık, kaşıntılı veya ağrılı döküntü (özellikle dizler, dirsekler, kalça ve sırtta (dermatitis herpetiformis)) (9)

Çölyak belirtileri detaylarını inceleyiniz

Çölyak Nedenleri

Normal olarak, vücudun bağışıklık sistemi onu yabancı istilacılardan korumak için tasarlanmıştır. Çölyak neden olur? Çölyak hastalığı olan insanlar glüteni içeren gıdaları tükettiklerinde, bağışıklık sistemi glüten antikorları oluşturur ve sonuç olarak bağırsağın astarına saldırır. Bu bağırsaklarda iltihaplanmaya (şişme) neden olur ve ince bağırsağın astarı üzerindeki saç benzeri yapılar olan villusları tahrip eder. Yiyeceklerden alınan besinler villus tarafından absorbe edilir; villus hasar görürse, ne kadar çok yerse de besleyici maddeleri ememez ve yetersiz beslenir.

Çölyak hastalığının diğer nedenleri şunları içerir:

  • Kalıtım (çölyak hastalığı olan yakın akraba)
  • Ameliyat, hamilelik veya doğum gibi tıbbi işlemler
  • Viral enfeksiyonlar gibi hastalıklar (11)

Çölyak nedenleri daha fazla bilgi için