Cilt Mantarı Nedir?


Cilt mantarları genellikle ayak parmakları arası, genital bölge ve göğüslerin altı gibi vücudun cildin nemli alanlarında ortaya çıkmaktadır. Yaygın cilt mantarı enfeksiyonlarına maya (Candida veya Malassezia furfur gibi) veya Epidermophyton, Microsporum ve Trichophyton gibi dermatofitler neden olmaktadır. Bu tür mantarların çoğu sadece epidermisin (stratum corneum) en üst tabakasında yaşamaktadır ve cildin daha derinlerine nüfuz etmemektedir. (1)

Aşırı kilo problemi yaşayan ya da obez olan kişilerde bu enfeksiyonların oluşma olasılığı daha yüksektir, çünkü bu koşullar cildi de genişletmektedir. Özellikle de, genişlemesi sonucu oluşan cilt kıvrımında tahrişler oluşmakta ve parçalanmaktadır. Bu da cilt mantarı için elverişli bir ortam hazırlamaktadır. Diyabetli insanlar da mantar enfeksiyonlarına daha duyarlı olma eğilimindedir.

Vücudun bir kısmında meydana gelen mantar enfeksiyonları, enfekte olmayan vücudun diğer kısımlarında döküntülere neden olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, ayak üzerinde oluşan bir mantar enfeksiyonu, parmakların üzerinde de kaşıntıya ve döküntüye neden olabilmektedir. Bu döküntüler (dermatofitler veya kimlik veya id reaksiyonları) mantarlara karşı gelişen alerjik reaksiyonlardır. Enfekte bölgeye dokunmaktan kaynaklanmamaktadır. (2)

Cilt mantarı, temas yoluyla bir kişiden başka bir kişiye geçebilen, oldukça bulaşıcı bir cilt enfeksiyonudur. Etkilenen bölgeyi tedavi etmek oldukça önemlidir çünkü tüm mantarın tüm vücuda yayılma ve diğer komplikasyonlara yol açma riski bulunmaktadır. Farklı türlerde cilt mantarları mantarı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları solucan mantarı, atlet ayağı, jock kaşıntısı, vajinal mantar ve diğerleri gibi cilt enfeksiyonlarını içermektedir. (3)

Cilt Mantarı Belirtileri

Cilt mantarı başlangıcında genellikle enfekte olmuş olan cilt alanında bir kızarıklık meydana gelmektedir. Mantarın geliştiği alan cildin normal olan alanlarına oranla pul pul dökülmeye başlamaktadır. Farklı mantar enfeksiyonu türleri genellikle farklı döküntülere neden olmaktadır. Bazıları pul pul olurken bazı tıpkı cildi inceltmiş gibi gözükmektedir.

Cilt mantarı nasıl anlaşılır? Diğer yaygın cilt mantarı belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Kaşıntı
  • Ciltte soyulma
  • Cildin çatlaması
  • Enfekte olmuş alanda (kulak, ayak, tırnak, kafa derisi gibi) oluşan ağrı
  • Enfekte saçların kırılması ve kaybı (saçkıran, kılkıran)
  • Parmak ve ayak tırnaklarının ufalanması ve renk değişikliği (ayak mantarı) (4)

Cilt Mantarı Nedenleri

Cilt mantarı neden olur? Cilt mantarı, cilt üzerinde çoğalmak ve gelişmek için uygun ortamı bulan mantar çeşitleri sonucu oluşan bir cilt enfeksiyonudur. Cilt mantarı geliştirme riski artırabilen bazı faktörler ise şunlar olabilmektedir:

  • Aşırı kilolu ya da obez olmak
  • Banyo veya duştan sonra cildin tamamen kurutulmaması
  • Cilt mantarı enfeksiyonu olan bir kişi veya hayvanla temas etmek
  • Giysiler, havlular ve yatak örtüleri gibi mantarlarla enfekte olabilen eşyalara temas etmek
  • Duş ve havuz alanlarında çıplak ayakla yürümek
  • Terledikten sonra terin kurumasına izin vermeyen sıkı kıyafetler giymek
  • Şeker hastası (diyabet) olmak
  • Yakın zamanda antibiyotik tedavisi görmek
  • Hamile olmak
  • HIV / AIDS gibi bağışıklık sistemini zayıflatan sağlık koşullarına sahip olmak
  • Zayıf beslenme ve bağışıklık sisteminin zayıflaması (5)

Cilt Mantarı Tedavisi

Cilt mantarı nasıl geçer? Cilt mantarında uygulanan iki temel yöntem antifungal ilaçları kullanmayı ve nem önlemek için alınan tedbirleri kapsamaktadır. Mantar enfeksiyonları tipik olarak antifungal ilaçlarla tedavi edilmektedir. Genellikle etkilenen bölgelere topikal ilaçlar olan antifungal ilaçların uygulanması mantarı tedavi etmek için yeterli olabilmektedir. Topikal ilaçlar krem, jel, losyon, solüsyon veya şampuanı içerebilmektedir. Diğer yandan, bazı antifungal ilaçlar ağız yoluyla da alınabilmektedir.

İlaç tedavisine ek olarak, mantar oluşan cilt alanının kuru kalmasını sağlamak oldukça önemlidir. Duştan sonra ayrı bir havluyla enfekte alanı iyice kurutmak ya da mantar ayaklarda oluştuysa mümkünse bir süre açık ayakkabılar giymek faydalı olabilmektedir.

Bazı enfeksiyonlarda oluşan inflamasyonu ve kaşıntıyı hafifletmek için doktor tarafından kortikosteroidler reçete edilebilmektedir. (6)

Cilt Mantarı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Cilt mantarı tanısı ve tedavisi için dermatoloji bölümüne başvurulmaktadır. (7)

Cilt Mantarına Ne İyi Gelir?

Cilt Mantarı Bitkisel Tedavisi

Sarımsak: Sarımsak oldukça güçlü bir antifungal olarak bilinmektedir ve dolayısıyla her türlü mantar enfeksiyonu için çok etkili olabilmektedir. Ayrıca iyileşme sürecinde önemli bir rol oynayan antibakteriyel ve antibiyotik özelliklere sahiptir. (8)

Zerdeçal: Zerdeçal, doğal antiseptik, antibiyotik ve antifungal olabilen bir bitkidir. Aynı zamanda, iyileştirici özellikleri iyileşme sürecini hızlandırmaktadır ve enfeksiyonun tekrar oluşmasını önlemektedir. (9)

Kızılcık: Kızılcık suyu mantar enfeksiyonları gibi cilt enfeksiyonlarıyla mücadele etmeye yardımcı olabilmektedir. Bakterilerin mukoza zarlarına yapışmasını engelleyen bir madde içermektedir. Ayrıca, mantarın büyümesini önlemeye yardımcı olan idrardaki pH seviyelerinin düzeltilmesini de sağlamaktadır. (10)

Çay ağacı yağı: Çay ağacı yağı, mantar enfeksiyonlarına neden olan mantarları öldürmeye yardımcı olan doğal bir antifungal olarak çalışmaktadır. Aynı zamanda, antiseptik özelliklere sahip olması nedeniyle enfeksiyonun vücudun diğer bölgelerine yayılmasını da önlemektedir. (11)

Hindistan cevizi yağı: Hindistan cevizi yağı, orta zincirli yağ asitlerini içeren doğal bir yağdır. Bu nedenle de, her türlü mantar enfeksiyonu için oldukça etkili bir tedavi yöntemi olarak çalışabilmektedir. Bu yağ asitleri, enfeksiyondan sorumlu mantarları öldürebilen güçlü mantar öldürücüler olarak görev görmektedir. (12)

Çay: Çayda bulunan tanenler mantar enfeksiyonlarından sorumlu mantarları öldürmeye yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda, yanma hissi, şişme ve cilt tahrişi gibi mantar enfeksiyonlarının belirtilerini hafifletebilen, antibiyotik ve büzücü özelliklere de sahiptir. (13)

Kekik yağı: Kekik yağı, mantar enfeksiyonlarından sorumlu mantarlarla mücadele eden antifungal özelliklere sahip bir yağdır. Diğer yandan, antimikrobiyal da olan bu yağ, mantar enfeksiyonlarını önlemede de oldukça etkili olabilmektedir. (14)

Zeytin yaprağı: Zeytin yaprağı cilt mantarını öldürmeye yardımcı antifungal ve antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Aynı zamanda, bağışıklık sistemini de güçlendirmektedir, böylece de iyileşme sürecinin hızlanmasını sağlamaktadır. (15)

Cilt Mantarı Evde Tedavi Yöntemi

Elma sirkesi: Elma sirkesi, her türlü mantar enfeksiyonu için kullanılabilen güçlü bir tedavi yöntemidir. Antimikrobiyal özellikler içermesi nedeniyle, elma sirkesi mantar enfeksiyonuyla mücadele edebilmektedir Ayrıca, hafif asidik bir yapısı olduğu için enfeksiyonun yayılmasını önlemeye yardımcı olmakta ve iyileşme sürecini hızlandırmaktadır.

  • Bir bardak ılık suya iki yemek kaşığı elma suyu sirkesini karıştırın ve günde iki kez bu suyu için.
  • Diğer bir seçenek olarak ise, elma sirkesini eşit miktarda su ile seyreltin ve daha sonra etkilenen cilt üzerine topikal olarak uygulayın. 30 dakika kadar bekletin. Enfekte cilt bölgesini bu solüsyonda 30 dakika bekletebilirsiniz. Bittiğinde, alanı bir havlu veya kurutucu ile iyice kurutun. (16)

Yoğurt: Bir mantar enfeksiyonunu tedavi etmek için canlı, aktif kültürleri içeren sade ve şekersiz yoğurt kullanabilirsiniz. Sade yoğurtta bulunan probiyotikler, laktik asit üreterek mantarların büyümesini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilmektedir.

  • Pamuğu yoğurda batırın ve enfekte alanlara uygulayın. 30 dakika kadar bekletin ve sonra ılık su ile durulayın ve kurulayın. Enfeksiyon temizlenene kadar bu ilacı günde 2 kez uygulayabilirsiniz.
  • Vajinal enfeksiyon durumunda, yoğursa bir tampon daldırın ve iki saat boyunca vajinaya yerleştirin. Bunu günde iki kez yapın.
  • Ayrıca, sade yoğurdu günlük olarak tüketmeye çalışın. Enfeksiyon tamamen gidinceye kadar günde iki ya da üç bardak sade yoğurt yiyebilirsiniz. (17)