Artrit Nedenleri


Artrit neden olur? Artrit yani eklem iltihabının pek çok tipi ve pek çok nedeni bulunmaktadır, bu nedenle, artriti tek bir nedene bağlamak mümkün değildir. Artritin nedeni artrit tipine göre değişmektedir. Diğer yandan, en yaygın ve kabul gören artrit nedenleri şunlar olabilmektedir:

  • Yaralanma, dejeneratif artrite yol açabilmektedir.
  • Anormal bir metabolizma, gut ve psödoguta (yalancı gut) yol açabilmektedir.
  • Osteoartrit gibi kalıtımsal bir faktör sonucu oluşabilmektedir.
  • Lyme hastalığı gibi artrite yol açtığı bilinen enfeksiyonlar bulunmaktadır.
  • Lupus ve romatoid artrit gibi bağışıklık sistemi disfonksiyonu sonucu artrit oluşabilmektedir. (1)

Çoğu artrit tipi bir dizi faktörün bir kombinasyonu olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer yandan, bazen nedeni tam olarak belirtmek oldukça zordur ve ortaya çıkması önceden tahmin edilememektedir.

Bazı insanların genetik faktörler nedeniyle artrite diğer insanlardan daha fazla eğilimli olduğu düşünülmektedir. Riskli bir gen yapısına sahip olmak ve yaralanma, enfeksiyon, sigara içme ve fiziksel olarak zorlayıcı meslekler gibi ek faktörlere maruz kalmak, artritin gelişme riskini artırabilmektedir. (2)

Beslenme alışkanlıkları ve gıda seçimi artrit gelişme riskini yükseltebilmektedir. Bu bazı gıdaların artrite neden olduğu anlamına gelmemektedir. Gıda hassasiyetleri veya toleranssızlıklar artrite yol açabilmektedir, ancak bunun nedeni tam olarak açıklanamamaktadır. (3)

Vücuttaki enflamasyonu artırdığı bilinen bazı gıdalar bulunmaktadır. Özellikle hayvansal gıdalar ve rafine edilmiş şekeri yüksek gıdalar artrit belirtilerini daha da kötüleştirebilmektedir. Bazı kişilerde bağışıklık sistemi bu tip gıdalara karşı reaksiyon gösterebilmektedir.

Gut, çoğu zaman beslenme alışkanlıkları ve tercih edilen gıdalar nedeniyle ortaya çıkan bir artrit çeşitidir. Pürin açısından yüksek içerikli gıdaların tüketimi vücuttaki ürik asidi artırarak artritin oluşmasına yol açabilmektedir. (4)

Artrit Tipleri

Artritin en yaygın biçimleri osteoartrit ve romatoid artrit olarak bilinmektedir. Bununla birlikte, aşağıdakileri de içeren çeşitli artrit tipleri bulunmaktadır:

Osteoartrit: Osteoartrit, eklemlerin normal yaşlanmasıyla ilgili bir eklem rahatsızlığıdır. Eklemleri ve çevre dokuları (bağlar, kıkırdak, kemik ve astar) etkilemektedir. Osteoartrit hastalığında doku parçalanmasından sorumlu moleküler mekanizmalar tam olarak açıklanamamaktadır.

Romatoid artrit: Romatoid artrit, vücudun iltihaplanmaya neden olan eklemlerin astarını (sinovyal membran) saldırdığı ve yok ettiği otoimmün bir hastalıktır. Kıkırdak ve kemik dâhil çevresindeki diğer dokular da zaman içinde aşınabilmektedir. (5)

Gut: Gut, dokularda ürik asit kristali oluşumuna neden olan bir metabolik bozukluğudur. Eklemler ve ilgili dokularda oluşan iltihaplanma ve artrit ağrısına neden olabilmektedir.

Fibromiyalji: Fibromiyalji, kas ve iskelet sistemi ağrısı, yorgunluk ve uyku bozukluğu gibi diğer belirtilere neden olan bir durumdur. Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemektedir. (6)

Artrit Risk Faktörleri

Bazı risk faktörleri artrit gelişimi riskini artırabilmektedir. Artrite yol açan risk faktörleri şunlardır:

Yaş: İlerleyen yaşla birlikte artritin gelişme riski de artmaktadır.

Cinsiyet: Artrit türleri kadınlarda daha sık görülmektedir. Artrite sahip olan kişilerin neredeyse yüzde 60’ı kadındır. Gut hastalığı ise kadınlara oranla erkeklerden daha yaygındır.

Genetik faktörler: Bazı belirli genler romatoid artrit, sistemik lupus eritematosus (SLE) ve ankilozan spondilit gibi bazı artrit tipleri için daha yüksek bir risk oluşturabilmektedir. (7)

Aşırı kilo ve obezite: Fazla kilo diz osteoartriti başlangıcına ve ilerlemesine yol açabilmektedir.

Eklem yaralanmaları: Bir eklemin hasar alması o eklemde osteoartriti gelişmesine neden olabilmektedir.

Enfeksiyon: Birçok mikrobiyal ajan eklemleri enfekte edebilmekte ve çeşitli artrit türlerinin gelişimini tetikleyebilmektedir.

Meslek: Sürekli olarak diz eğme ve çömelme ile ilgili hareketleri içeren bazı meslekler osteoartrit ile ilişkilidir. (8)

Artrit Nedir?

Artrit, bir veya daha fazla eklemi etkileyen eklem iltihabı durumudur. Artritin ana belirtileri genellikle yaşla birlikte artan eklem ağrısı ve sertliktir. En sık rastlanan eklem iltihabı tipleri ise osteoartrit ve romatoid artrit olarak bilinmektedir.

Osteoartrit, kemiklerin uçlarını örten sert, kaygan doku olan kıkırdağın tahrip olmasına neden olmaktadır. Romatoid artrit ise öncelikle eklemlerin astarını hedef alan bir otoimmün bozukluktur.

Ürik asit kristalleri, enfeksiyonlar veya sedef hastalığı ya da lupus gibi altta yatan diğer hastalıklar hastalık, diğer artrit tiplerine yol açabilmektedir.

Artritin tedavisi artrit tipine bağlı olarak değişmektedir. Uygulanan tedavilerin hedefi ise eklem iltihabı belirtilerinin hafifletmek ve yaşam kalitesini artırma üzerinedir. (9)

Artrit Nedir? fazlası için tıklayınız

Artrit Belirtileri

Artrit nasıl anlaşılır? Artrit belirtileri artritin tipine göre çeşitlilik gösterebilmektedir. Artrit başlangıcı ve ilerleyişinin en ortak belirtisi eklemlerde meydana gelen şişme ve ağrıdır. Diğer artrit belirtileri ise şunlardır:

  • Sabahın erken saatlerinde yaşanan eklem sertliği
  • Yorgunluk
  • Genel olarak iyi hissetmeme
  • Kilo kaybı
  • Hafif ateşler veya gece terlemesi
  • Ciltte döküntüler

Diğer yandan, bu belirtiler pek çok başka hastalığın belirtileri de olabilmektedir. Bu nedenle, ortaya çıkan belirtilerin artrit kaynaklı olduğundan emin olmakta fayda vardır. (10)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Artrit Belirtileri 

Artrit Tedavisi

Artrit nasıl geçer? Artrit tedavisi artritin tipine, oluştuğu bölgeye, şiddetine, devamlılığına ve altta yatan tıbbi durumlarının kökenine bağlı olarak değişmektedir.

Uygulanan her artrit tedavisi kişiye özel olarak şekillendirilmektedir. Tedavi yöntemleri arasında ise evde tedavi yöntemleri, reçetesiz ve reçeteli ilaçlar, ortak enjeksiyonlar ve cerrahi işlemler yani artrit ameliyatı bulunmaktadır.

Diğer tedavi problemleri arasında ise kilo verme ve eklem üzerinde aşırı stres yaratan aktiviteleri önleme bulunmaktadır. Artrit tedavisinin amacı, eklem ağrısı ve iltihabı azaltmak, oluşabilecek hasarı önlemek, eklem fonksiyonunu iyileştirmek ve korumaktır. (11)

Artrit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Artrit tanısı ve tedavisi için bir Romatoloji uzmanına (romatizmal hastalıklar uzmanı, romatolog) başvurabilirsiniz. Ameliyatın gerekli görülmesi durumunda ise ortopedik cerrahi uzmanına sevk edilebilirsiniz. (12)

Artrit Tedavisi detayı için bakınız