Amfizem Nedenleri


Amfizem neden olur? Sigara kullanımı, amfizemin geliştiği hastalardan en sık rastlanan sorumludur ve aynı zamanda en önlenebilir amfizem nedenidir. Diğer risk faktörleri arasında ise, alfa-1-antitripsin adı verilen bir enzimin eksikliği gibi genetik faktörler, hava kirliliği, anormal hava yolu koşulları reaksiyonları, cinsiyet faktörü ve yaş bulunmaktadır. (1)

Sigara İçmek

Sigara içmek amfizem için risk oluşturan en birinci nedendir. Sigara dumanı bu hastalığa iki şekilde katkıda bulunmaktadır. Tıkanıklığın nedeni olan akciğer dokusunu yok etmekte ve hastalığın kötüleşmesine neden olabilecek hava yollarının iltihaplanmasına ve tahrişine yol açmaktadır.

Akciğer dokusunun yok edilmesi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilmektedir. İlk olarak, sigara dumanı, mukus ve diğer salgıları temizlemekten sorumlu olan, hava yolundaki hücreleri doğrudan etkilemektedir. Arada sırada sigara içmek bile geçici olarak solunum yollarını tutan cillia adı verilen küçük tüylerin süpürme hareketini bozabilmektedir. Devam etmekte olan sigara kullanımı, küçük tüylere zarar vererek, onların salgıları temizlemek için düzgün şekilde çalışabilmesini engellemektedir.  (2)

Sigara dumanına uzun süre maruz kalmak, hava geçişlerini astarlayan hücrelerden küçük tüylerin tamamen kaybolmasına neden olur. Sonuç olarak da, sabit süpürme hareketi olmadan mukus salgıları alt solunum yollarından temizlenemez.

Diğer yandan, duman, salgıları temizleme özelliği azaldığı zaman mukus salınımının artmasına neden olur. Oluşan mukus birikimi bakteriler için elverişli bir ortam hazırlayarak enfeksiyonların oluşmasına yol açar. (3)

Sigara dumanı, bağışıklık sisteminin oluşan enfeksiyonlarla mücadele etmesine de engel olmaktadır. Bu nedenle, hem bakteriler hem de ciğerlerdeki katran temizlenemez. Sigara içen insanların sıklıkla enfeksiyon yaşamasının nedeni de budur.

Bu süreç zamanla, akciğerlerin elastik olmasından sorumlu olan proteinlerin yok olmasına yol açmaktadır. Buna ek olarak, hava hücrelerini (alveol) birbirinden ayıran doku da yok edilmektedir. Sigara dumanına uzun yıllar maruz kalındığında, hem akciğer elastikiyetinde hem de hava hücrelerinde yaşanan kayıp, akciğer fonksiyonunun yavaş şekilde tahrip edilmesine neden olmaktadır. (4)

Alfa-1-antitripsin Enzimi Eksikliği

Alfa-1-antitripsin karaciğer tarafından üretilen bir enzimdir ve tripsin adı verilen bir enzimin yıkıcı etkilerden akciğerleri korumaktadır. Tripsin, çoğunlukla sindirim sisteminde bulunan, vücudun yiyecekleri sindirmesine yardımcı olmak için kullanılan bir sindirim enzimidir. Bakteri ve diğer zararlı maddeleri yok etme girişiminde bağışıklık hücreleri tarafından salınmaktadır.

Alfa-1 antitripsin eksikliği olan kişi tripsin bir kez akciğerde serbest bırakıldığında, enzimin yıkıcı etkileri ile mücadele edememektedir. Tripsin ile dokunun tahrip edilmesi, sigara içenlerin yaşadığına benzer etkiler yaratmaktadır. Akciğer dokusu yavaşça yok edilmekte, böylece de, akciğerlerin fonksiyonları azalmaktadır. (5)

Hava Kirliliği

Hava kirliliği de tıpkı sigara dumanına benzer şekilde akciğerleri eklemektedir. Havadaki kirleticiler, akciğer dokusunun tahrip edilmesine yol açan solunum yollarında iltihaba neden olmaktadır.

Hava Yolu Reaksiyonları

Bronşiyal astım gibi anormal hava yolu reaksiyonlarının da, amfizemin gelişimi için bir risk faktörü olduğu düşünülmektedir. (7)

Cinsiyet Faktörü

Son yıllarda yapılan araştırmalar gösteriyor ki, KOAH hastalığı kadınlarda daha fazla gelişmektedir. Tıpkı bu örnekte olduğu gibi, amfizem de özellikle erkeklerde gelişme eğilimi göstermektedir.

Yaş Faktörü

Yaşlılık, amfizem için bir risk faktörüdür. Akciğer fonksiyonu doğal olarak, yaşla birlikte azalmaktadır. Dolayısıyla da, yaşlı kişinin amfizemi üretmek için yeterli akciğer dokusunun imhasına sahip olma olasılığı artmaktadır. (8)

Amfizem Nedir?

Amfizem, alveol olarak adlandırılan akciğerlerin doğal hava boşluklarının büyüdüğü, ancak, aynı zamanda, sayılarının da azaldığı kronik bir akciğer durumudur. Alveolleri çevreleyen doku, elastikiyetini kaybetmektedir. Bu nedenle de, hava boşlukları normalde olduğu gibi genişleyememekte ve küçülememektedir. Bu durum, akciğerler tarafından kan dolaşımına aktarılan oksijen miktarını azaltmakta ve nefes almanızı zorlaştırmaktadır.

Amfizem genellikle sigara gibi toksinlere maruz kalmanın yanı sıra hava kirliliği, toz, kimyasal dumanlar ve tahriş edicilerden kaynaklanmaktadır. Yaşlı yetişkinlerin amfizemden etkilenme olasılığı daha yüksektir. Diğer yandan, amfizeme sahip olan birçok insan bu rahatsızlığa sahip olduğunun bile farkında değildir. (9)

Amfizem Nedir? detaylı bilgi için bakınız

Amfizem Belirtileri

Amfizem belirtileri altta yatan akciğer hastalığının ne kadar şiddetli olduğuna bağlıdır. Amfizemi başlangıcı olan insanlar sıklıkla nefes darlığı yaşamaktadır. Bu durum genellikle de, dinlenme sırasında şiddetli olarak ortaya çıkmaktadır.

Amfizem nasıl anlaşılır? Diğer amfizem belirtileri şunlardır:

  • Sürekli öksürük
  • Balgam üretimi
  • Hırıltılı solunum
  • Ayakların ve bacakların şişmesi (kalp sorunlarının bir işareti olabilir)

Amfizeminiz varsa, nefes darlığının dönemlerinin daha da sıklaştığını ve oturduğunuzda veya yatarken bile sürekli nefesinizin kesildiğini hissedebilirsiniz. (10)

Amfizem Belirtileri detaylarını inceleyiniz

Amfizem Tedavisi

Amfizem nasıl geçer? Amfizem tedavisinin amacı, belirtileri hafifletmek, daha kolay nefes almanıza ve genel sağlığınızı geliştirmeye odaklanmaktadır. Tedavi her kişi için farklı olabilmektedir ve belirtilerin hafif, orta ve şiddetli olmasına dayanmaktadır. Tedavi seçenekleri arasında ilaçlar, pulmoner rehabilitasyon veya amfizem ameliyatı olabilmektedir. Amfizemi tamamen iyileştirecek bir tedavi seçeneği olmasa da, erken tedavi, hastalığın ilerlemesinin yavaşlamasına yardımcı olabilir.

Amfizem tedavisinin hedefleri şöyledir:

  • Belirtilerin herhangi bir yan etki olmadan en aza indirilmesi
  • Hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak
  • Egzersiz toleransını geliştirmek (aktif kalma beceriniz)
  • Komplikasyonları ve ani başlangıç problemlerini önleme ve tedavi etme
  • Genel sağlığın iyileştirilmesi (11)

Amfizem İçin Hangi Doktora Gidilir?

Amfizem tanısı ve tedavisi için bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (12)

Amfizem Tedavisi daha fazla bilgi için