Alerjik Astım Tedavisi


Alerjik astım nasıl geçer? Alerjik astımı tamamen iyileştirmek için halen kesin bir tedavi mevcut değildir, ancak uygulanan tedavi yöntemleri, alerjik astım belirtilerini kontrol etmeye yardımcı olabilmektedir, böylece de, kişi sağlıklı, normal ve aktif bir hayat yaşamaya devam edebilmektedir.

Hem yetişkin hem de çocuklar için, astım genellikle bir inhaler (nefes alırken akciğerlerinize ilaç aktaran bir cihaz) ile alınan ilaçlarla kontrol edilebilmektedir. (1)

Alerjik astım için uygulanan tedavi yöntemleri genel anlamda aşağıda sıralanmış olan amaçları hedeflemektedir:

  • Havayollarının şişmesini kontrol altına alma
  • Belirtileri tetikleyen maddelerden uzak durma
  • Kişinin astım belirtileri olmaksızın normal faaliyetlerine devam edebilmesi

Alerjik astımı kontrol altına almak için doktorun önerilerine uymak ve doktorlar beraber çalışmak oldukça önemlidir. Hasta dokturun ilaç almak, astım tetikleyicilerini ortadan kaldırmak ve belirtileri izlemek hakkındaki talimatlarını mutlaka dikkate almalıdır. (2)

Alerjik Astımı Tetikleyen Faktörleri Önleme

Alerjik astımı kontrol altında tutmanın en iyi ve en etkili yöntemi alerjenlere maruz kalmayı engellemeye çalışmaktır. Bu şekilde astım ataklarını sınırlamak mümkün olabilmektedir. Alerjik astımı rahatlatabilmek için faydalı olabilecek bazı tavsiyeler ise şöyle sıralanmaktadır: (3)

  • Polen üretiminin çok fazla olduğu mevsim geçişlerinde, mümkün olabildiğince evde ya da kapalı alanlarda zaman geçirmek en doğrusu olacaktır. Rüzgar aracılığıyla kolayca havada uçuşabilen polenleri eve girmesini engellemek için penceleri kapalı tutmakta fayda vardır.
  • Toz akarları kumaşlarda ve halılarda yaşamaktadır. Bu canlılar gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Bu nedenle, yastık, minder ve kumaş kaplı yatak başlarında bulunabilecekleri için bunları sık sık temizlemek faydalı olacaktır. Çarşaflar ve diğer yatak takımları da haftada bir kez çok sıcak suyla iyice yıkanmalıdır. (4)
  • Halılar, çok katlı perdeler, döşemeli mobilyalar ve giysi yığınları gibi toz tutmaya müsait olan eşyaların düzenli olarak temizlenmesi ya da mümkünse astımı bulunan kişinin bulunduğu ortamlardan bu tür eşyaların kaldırılması faydalı olabilmektedir.
  • Evin nem ya da rutubet tutmaya müsait olan alanlarını tamir ettirmek ve gerekli önlenmleri almak küf mantarı ve ev tozu akarlarının çoğalmasını engellemeye yardımcı olmaktadır. Evde tesisat problemleri ya da akan bir çatı gibi sorunlar varsa, özellikle bu alanları tamir ettirmek en doğrusu olacaktır.
  • Evde evcil bir hayvan varsa, kişinin bu duruma karşı duyarlı olup olmadığını anlamak için bir alerji testi yapılması istenebilmektedir. Evde bakılan kedi ya da köpeğin bir alerjen olması durumunda ise kişinin bu hayvanlardan uzak durması alerjik astımın kontrol altında tutulmasına yardımcı olacaktır. (5)
  • Küflerin oluşmasını önlemek için düzenli olarak mutfağın ve banyonun temizlenmesi ve sonrasında kuru tutulması alerjik astımın kontrol altında tutulması için önemli bir adım olabilmektedir.
  • Alerjik astımı bulunan kişi evden dışarı çıktığı zaman mümkün olabildiğince dikkatli olmalıdır. Polen ya da küf gibi tetikleyici faktörlerle karşılaşması muhtemel olduğu için astımı bulunan kişinin koruyucu maske takmak gibi önlemler alması polenlerin ya da diğer tetikleyicilerin direkt olarak havayollarına girmesini engelleyebilmektedir. (6)

İlaçla Alerjik Astım Tedavisi

Kişinin hangi alerjene karşı alerjik astım geliştiğini yapılan testler sonucu belirlemesi ve sonrasında bu alerjenden uzak durmaya çalışması alerjik astımı kontrol altına almak için çoğu zaman yeterli olabilmektedir. Diğer yandan, doktor tarafından reçete edilen astım ilaçlarıyla da tedaviye devam edilebilmektedir.

Alerjik astım gibi nazal alerjilerde genellikle en iyi tedavi yöntemleri arasında sedatif olmayan antihistaminler, salin durulamalar, dekonjestan burun spreyleri ve nazal steroid spreyleri bulunmaktadır. Bu yöntemlerin istenilen sonuçları vermemesi durumunda, immünoterapi gibi diğer tedavi yöntemleri uygulanabilmektedir. (7)

Alerjik astımın tedavisinde kullanılan yöntemler daha ayrıntılı olarak şöyle açıklanabilmektedir:

  • Kurtarma İnhalatörleri (Kısa Etkili Bronkodilatörler)

Kurtarma inhalatörleri çok hızlı bir şekilde çalışmaktadır ve astım atağını sakinleştirmek için kullanılmaktadır. Astımı olan herkesin kısa etkili bir bronkodilatör alması gerekmektedir.

Bunlar kişinin kolayca yanında taşıyabileceği küçük inhalasyon cihazlarıdır. Cihazdaki ilacın solunması sonucu akciğerlerdeki hava yollarının açılması ve hastanın nefes almasını sağlanmaktadır. Etkisi 4-6 saat kadar sürmektedir. (8)

  • Solunan Kortikosteroidler

Alerjik astımı bulunan hasta çok sık olarak kurtarma inhaleri kullanıyorsa, bu durumun kontrol altında tutulmadığını işaret etmektedir. İnhale steroid gibi ilaçlar ikinci bir seçenek olabilmektedir. Bu ilaçlar da tıpkı kısa etkili bronkodilatörler gibi taşınabilir cihazlardan solunmaktadır. Akciğerlerde meydana gelen iltihabı önlemeye yardımcı olmaktadır.

Kontrol ilaçları olarak adlandırılan bu ilaçlar uzun süreli olarak astımı kontrol altında tutabilmektedir. Gelecekteki astım krizlerinin daha kolay sakinleştirilmesini de sağlayabilmektedir. (9)

  • Uzun Süreli Bronkodilatörler

Uzun etkili bronkodilatörler de kontrol ilaç türüne girmektedir. Kurtarma inhaleri gibi çalışmakta olan bu ilaçların etkileri genellikle 12 saat daha fazla sürmektedir. Astımı kontrol etmek için tek ilaç olarak kullanılmamaktadır. (10)

  • Anti-Lökotrien İlaçlar

Uzun süreli olarak astımı kontrol altına almaya yardımcı olan bu ilaçlar, hava yolu inflamasyonunu tetikleyen ve lökotrienler olarak adlandırılan moleküllerin etkilerini engellemektedir.

  • Oral Kortikosteroidler

Şiddetli astım atağı geçiren hastaya kurtarma inhalerin yeterince yardımcı olmaması durumunda kullanılan yaygın bir steroiddir. Genellikle de hap olarak alınmaktadır. Ciddi belirtilere neden olan inflamasyonu azaltmaya yardımcı olmaktadır. (11)

  • Antikor Tedavisi

Genellikle şiddetli astımı olan, belirtileri düzelmeyen ve diğer tedavilerle kontrol edilemeyen astımı bulunan kişiler için uygun olan bir tedavi yöntemidir. Vücudun iltihaplanma sürecine olan yatkınlığını ve tetikleyicilere karşı olan hassasiyeti azaltmaya yardımcı olmaktadır. (12)

  • İmmünoterapi

Hafif ile orta dereceli alerjik astımı bulunan bazı kişilerde doktor bu tedavi yöntemini uygulamayı tercih edebilmektedir. Aşılama uygulanan bu tedavi yönteminde, az miktarda alerjen hastaya verilmektedir. Böylece vücudun bu maddeyi yavaş yavaş tanıması ve alışmaya çalışması sağlanmaktadır. Zamanla alerjenlere karşı daha az tepki göstermeye başlayan hastanın astım belirtileri de hafiflemeye başlamaktadır. (13)

Alerjik Astım İçin Hangi Doktora Gidilir?

Alerjik astım tanısı ve tedavisi için bir alerji ve immünoloji uzmanına, iç hastalıkları uzmanına ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (14)

Alerjik Astım Nedir?

Alerjiler bağışıklık sistemiyle ilgili olarak oluşan sağlık sorunlarıdır. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi vücudu bakteriler ve virüsler gibi mikroplara karşı korumaktadır. Ancak, alerjinin gelişmesi söz konusu olduğunda, bağışıklık sistemi vücudu alerjen olarak adlandırılan ve normalde zararsız olan maddelere karşı korumaya çalışmakta ve reaksiyon göstermektedir.

Alerjiyi tetikleyen yani alerjen olarak adlandırılan maddeye maruz kalındığında, vücut IgE antikorları olarak bilinen molekülleri devreye sokmaktadır. Bu durumda ise, şişlik, burun akıntısı ve hapşırma gibi bir dizi belirtiyle birlikte vücut tepki vermeye başlamaktadır. (15)

Kişi alerjik astım geliştirmişse, solunum yolları belirli alerjenlere karşı daha duyarlı bir hale gelmektedir. Bu alerjenlerin vücuda girmesi söz konusu olduğunda ise bağışıklık sistemi aşırı bir reaksiyon göstermektedir. Alerjik astımı bulunan kişinin havayollarında bulunan kaslar sıkılaşmaya başlamaktadır. Sonuç olarak da, havayolları iltihaplanmakta ve zamanla da mukus üretmektedir. (16)

Alerjik Astım Belirtileri

Alerjik astım nasıl anlaşılır? Alerjik astım başlangıcı ve sonrası, düzenli astım belirtilerine benzer belirtilere yol açmaktadır ve aşağıdakileri içermektedir:

  • Hırıltılı solunum
  • Öksürme
  • Göğüste sıkışma
  • Hızlı solunum
  • Nefes darlığı

Saman nezlesi veya cilt alerjisine sahip olunması durumunda, aşağıda sıralanmış olan belirtilerin yaşanması da söz konusu olabilmektedir:

  • Cilt kaşıntısı
  • İsilik
  • Pul pul olmuş bir cilt
  • Burun akıntısı
  • Gözlerde kaşıntı
  • Gözlerin sulanması
  • Tıkanıklık

Vücudun tepki vermesine neden olan alerjenin yutulması söz konusu olduğunda ise aşağıda sıralanmış olan belirtiler yaşanabilmektedir:

  • Kurdeşen dökme
  • Yüzün ya da dilin şişmesi
  • Ağız içinde hissedilen yanma
  • Anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) (17)

Alerjik Astım Nedenleri

Alerjik astım neden olur? Alerjik astım bağışıklık sisteminin bazı alerjenlere karşı aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Havayolları aracılığıyla akciğerlere çekilen ve vücudun aşırı tepki vermesine neden olabilen alerjenler şunları içermektedir:

  • Rüzgar aracılığıyla ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan gelen polen
  • Küf mantarı sporları ve parçaları
  • Hayvan kılları (saç, deri veya tüylerden), idrarı ve tükürüğü
  • Toz akarı dışkısı
  • Hamamböceği dışkısı (18)

Alerjenler alerjik astımı kötüleştiren tek faktör olarak görülmemektedir. Bazı tahriş edici maddeler de alerjik reaksiyona neden olmamasına rağmen astım atağını tetikleyebilmektedir. Alerjik astımı tetikleyebilecek diğer tahriş ediciler ise şunlardır:

  • Tütün, şömine, mum, tütsü veya havai fişek dumanı
  • Hava kirliliği
  • Soğuk hava
  • Soğuk havada egzersiz yapmak
  • Güçlü kimyasal kokular veya dumanlar
  • Parfümler, oda spreyleri veya diğer kokulu ürünler
  • Tozlu odalar (19)