Alerjik Astım Nedir?


Astım, solunum yollarında meydana gelen inflamasyon ve tekrarlayan solunum sıkıntılarını içeren bir solunum bozukluğudur. Bazen astım atakları, iltihaplı solunum yollarının tahrişiyle tetiklenmektedir. Alerjik astımda ise alerjenler olarak bilinen maddelere karşı vücut alerjik reaksiyon göstermektedir. Bağışıklık sistemi bu alerjenleri vücut için bir tehdit olarak algılamakta ve aşırı bir tepki ile karşı koymaktadır. En yaygın alerjenler arasında polen, toz, hayvan tüyleri ve küf bulunmaktadır. Alerjenlere karşı koyan bağışıklık sistemi vücutta pek çok belirtiye yol açmaktadır.

Astımın ayırt edici özelliği aşırı bronşiyal duyarlılıktır, bu da solunum yollarının özellikle tahriş edici maddelere karşı hassas olduğu ve aşırı tepki verdiği anlamına gelmektedir. Aşırı duyarlılık nedeniyle alerjik astımı bulunan kişilerin astım atakları fiziksel aktivite, solunum yolu enfeksiyonları veya tütün dumanına maruz kalma gibi alerjenler dışındaki tahriş edici maddeler tarafından da tetiklenebilmektedir. (1)

Alerjik astımı bulunan kişi astım atağı geçirdiğinde, solunum yollarında bulunan kaslar daralmakta bu da nefes almayı zorlaştırmaktadır. Diğer yandan, bağışıklık reaksiyonu hava yollarının şişmesine ve mukusun aşırı üretilmesine yol açabilmektedir. Astım atağı sırasında, göğüste sıkışma, hırıltılı bir solunum, nefes darlığı ve öksürük gibi belirtiler yaşanmaktadır.

Alerjik astımı bulunan hastaların aynı zamanda saman nezlesi (alerjik rinit) veya gıda alerjileri gibi başka alerjik bozukluklara sahip olma riski de yüksektir. Astım bazen atopik dermatit olarak adlandırılan bir dizi alerjik bozukluğun bir parçası olarak ortaya çıkabilmektedir. (2)

Alerjik Astım Belirtileri

Alerjik astım nasıl anlaşılır? Alerjik astım başlangıcı ve sonrası, düzenli astım belirtilerine benzer belirtilere yol açmaktadır ve aşağıdakileri içermektedir:

  • Hırıltılı solunum
  • Öksürme
  • Göğüste sıkışma
  • Hızlı solunum
  • Nefes darlığı

Saman nezlesi veya cilt alerjisine sahip olunması durumunda, aşağıda sıralanmış olan belirtilerin yaşanması da söz konusu olabilmektedir:

  • Cilt kaşıntısı
  • İsilik
  • Pul pul olmuş bir cilt
  • Burun akıntısı
  • Gözlerde kaşıntı
  • Gözlerin sulanması
  • Tıkanıklık

Vücudun tepki vermesine neden olan alerjenin yutulması söz konusu olduğunda ise aşağıda sıralanmış olan belirtiler yaşanabilmektedir:

  • Kurdeşen dökme
  • Yüzün ya da dilin şişmesi
  • Ağız içinde hissedilen yanma
  • Anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) (3)

Alerjik Astım Nedenleri

Alerjik astım neden olur? Alerjik astım bağışıklık sisteminin bazı alerjenlere karşı aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Havayolları aracılığıyla akciğerlere çekilen ve vücudun aşırı tepki vermesine neden olabilen alerjenler şunları içermektedir:

  • Rüzgar aracılığıyla ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan gelen polen
  • Küf mantarı sporları ve parçaları
  • Hayvan kılları (saç, deri veya tüylerden), idrarı ve tükürüğü
  • Toz akarı dışkısı
  • Hamamböceği dışkısı (4)

Alerjenler alerjik astımı kötüleştiren tek faktör olarak görülmemektedir. Bazı tahriş edici maddeler de alerjik reaksiyona neden olmamasına rağmen astım atağını tetikleyebilmektedir. Alerjik astımı tetikleyebilecek diğer tahriş ediciler ise şunlardır:

  • Tütün, şömine, mum, tütsü veya havai fişek dumanı
  • Hava kirliliği
  • Soğuk hava
  • Soğuk havada egzersiz yapmak
  • Güçlü kimyasal kokular veya dumanlar
  • Parfümler, oda spreyleri veya diğer kokulu ürünler
  • Tozlu odalar (5)

Alerjik Astım Tedavisi

Alerjik astım, alerjik reaksiyonları azaltabilen antiinflamatuar veya oral ilaçlar yardımıyla tedavi edilebilmektedir. Doktorunuz astım belirtilerini önleyecek olan ve günlük olarak kullanılan inhaler ilaçları reçete edecektir.

Alerjik astım nasıl geçer? Alerjik astım tedavisi, belirtilerin şiddetine bağlı olarak değişebilmektedir. Duruma göre antihistaminikler de tedavinin bir parçası haline gelebilmektedir. Belirtiler şiddetli ise, doktor ayrıca hastaya immünoterapisi de uygulayabilmektedir.

Alerjen immünoterapisi, alerji çekimi olarak da bilinmektedir. Bu yöntem birçok insan için belirtileri azaltan uzun süreli tedavi şeklidir. Alerji çekimleri, alerjenlere karşı duyarlılığı azaltmakta ve çoğu zaman tedavi durdurulduktan sonra bile alerji belirtilerinin uzun süreli rahatlamasını sağlamaktadır. (6)

Alerjik Astım İçin Hangi Doktora Gidilir?

Alerjik astım tanısı ve tedavisi için bir alerji ve immünoloji uzmanına, iç hastalıkları uzmanına ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (7)

Alerjik Astıma Ne İyi Gelir?

Alerjik Astım Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil, alerjik astım da dâhil olmak üzere pek çok hastalık için faydalı olduğu bilinen doğal bir tedavi yöntemidir. Yapılan çalışmalara göre, zencefil havayollarında meydana gelen inflamasyonu azaltmaya ve havayollarında bulunan kasların kasılmasını önlemeye yardımcı olabilmektedir. (8)

İncir: Oldukça besleyici bir meyve olan incirin sahip olduğu iyileştirici özellikleri solunum sağlığını geliştirmeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca, oluşan mukusu çözebilen incir, böylece solunum yollarında meydana gelen zorlukları hafifletebilmektedir. (9)

Sarımsak: Sarımsak özü, astımın erken aşamalarında akciğerlerdeki tıkanıklığın ortadan kaldırılmaya yardımcı olabilmektedir. (10)

Kahve: Kahvede bulunan kafein, bir bronkodilatatör görevi görmesi nedeniyle astım ataklarını kontrol etmeye yardımcı olabilmektedir. Sıcak kahve, hava yollarını rahatlatmakta ve temizlemektedir. Kahve ne kadar güçlü olursa, sonuç da o kadar iyi olmaktadır.

Okaliptüs: Saf okaliptüs yağı, dekonjestan özelliklere sahip olması nedeniyle astım belirtileri için etkili bir tedavi yöntemi olabilmektedir. Araştırmalara göre, okaliptüs mukusun parçalanmasına yardımcı olabilecek maddeler içermektedir. (11)

Soğan: Soğanların antienflamatuar özelliklere sahip oldukları bilinmektedir. Havayollarının temizlenmesinde yararlı oldukları kanıtlanmış olan soğan, astım ataklarının kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir.

Meyve: Çilek, yaban mersini, papaya ve portakal gibi meyveler, astım belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilecek besleyici ve iyileştirici özellikler içermektedir. (12)

Bal: Bal, solunum problemleri için faydalı olduğu bilinen en eski ve en doğal tedavi yollarından biridir. Astım nedeniyle oluşan mukusun boğazdan atılmasına yardımcı olabilmekte, böylece de, öksürük nedeniyle uyku problemi çeken hastanın daha iyi bir uyku çekmesini sağlamaktadır. (13)

Zerdeçal: Zerdeçal bitkisinin ana bileşenleri arasında kurkumin isimli oldukça güçlü ve etkili bir madde bulunmaktadır. Bu fitokimyasal, astımı hafifletmek için son derece faydalı olabilmektedir. Antiinflamatuar olan zerdeçal, astım nedeniyle havayollarında oluşan inflamasyonun kontrol altına alınmasını sağlamaktadır. (14)

Lavanta yağı: Oldukça rahatlatıcı ve gevşetici bir yağ olan lavanta yağı havayollarında meydana gelen iltihaplanmanın önlenmesine yardımcı olmaktadır. Ayrıca, astım nedeniyle oluşan mukusun kontrol altına alınmasını da sağlayabilmektedir. Hava geçitlerini rahatlatmakta ve bağışıklık sistemini de güçlendirmektedir. (15)

Hardal yağı: Astım atağı geçiren kişiye hardal yağı ile masaj yapmak solunum yollarının temizlemenize yardımcı olabilmekte ve normal solunumun tekrar geri gelmesini sağlayabilmektedir. (16)

Alerjik Astım Evde Tedavi Yöntemleri

Masaj: Masaj, astım nedeniyle tıkanmış olan hava yollarını açabilmekte ve nefes almayı zorlaştıran tüm mukusu çözmeye yardımcı olabilmektedir.

  • Biraz hardal yağı ya da açık tereyağı alın. Macun haline gelmesini sağlamak için içine kaya tuzu ekleyin. Astım atağı geçirdiğinizde bu karışımla göğsünüzü ovabilirsiniz.
  • Hardal yağına biraz kâfur ekleyin. Göğsünüze bu yağla masaj yapın. Mukusun gevşetilmesine ve pürüzsüz nefes almanıza yardımcı olabilmektedir.
  • Susam yağını ısıtın ve bu yağı tuz ile karıştırın. Mukusun gevşemesine yardımcı olmak için göğsünüze bu sıcak tuzlu susam yağı ile masaj yapın. Buhar teneffüs ettikten sonra bunu yaparsanız, sizin için daha faydalı olacaktır. (17)

Buhar: Doktorun da onay vermesi durumunda, buhar teneffüsü, astım nedeniyle göğüste oluşan tıkanıklığı açmaya ve nefes almayı kolaylaştırmaya yardımcı olabilmektedir. Doğal maddeleri teneffüs için sıcak suya karıştırdığınızda, daha fazla yararlanabilirsiniz. Buhar teneffüsü için bazı seçenekler şunlar olabilmektedir:

  • Frenk kimyonu tohumlarını sıcak suyla iyice karıştırın. Sonrasında göğüs tıkanıklığından kurtulmak için suyun buharını teneffüs edin.
  • Sıcak suya birkaç damla ardıç yağı damlatın. Astım belirtilerinden kurtulmak için buharı teneffüs edin.
  • Tencerede suyu kaynatın. Bu suya birkaç damla nane yağı ekleyin. Buharı teneffüs edin. (18)