Alerjik Astım Nedenleri


Alerjik astım neden olur? Bağışıklık sisteminin alerjenler olarak tanımlanan zararsız maddelere karşı gösterdiği aşırı tepkiler nedeniyle, kişi alerji geliştirmektedir. Alerjenlerin solunması sonucu bazı insanlar solunum yolu problemleri yaşayabilmektedir. Bu duruma da alerjik astım denmektedir. Alerjik reaksiyonların bir neticesi olarak hava yolları şişmektedir ve alerjik astım oluşmaktadır. (1)

Genel anlamda, sadece alerjenlerin solunması alerjik astımın gelişmesi için yeterli olabilmektedir. Solunması sonucu alerjik astıma yol açan alerjenler ise şunlar olabilmektedir:

  • Rüzgâr aracılığıyla ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan gelen polenler
  • Mantar ya da küf mantarı sporları ve bunları parçacıkları
  • Hayvan kürkü, tüyler, deri kalıntıları, tükürük veya idrar
  • Ev tozu akarı dışkıları (2)

Alerjenlerden korunmayı öğrenmek, alerjik astımı kontrol altında tutmak için oldukça doğru bir adım olacaktır. En sık görülen alerjenleri ayrıntılı olarak şöyle açıklamak mümkündür:

Hamamböcekleri

Hamamböcekleri, tropikal bölgelerden en soğuk iklimli bölgelere kadar, dünyanın her yerinde yaşayabilen bir böceklerdir. Yapılan çalışmalara göre, bu böcekler şehirde bulunan evlere kolayca ulaşabilmektedir. Hamamböceklerinin dışkı, tükürük ve vücutlarından kalan parçacıkların insanlarda alerjik reaksiyonlara yol açabileceği düşünülmektedir. (3)

Toz Akarları

Çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olan örümcek benzeri bu canlılar, insan derisi kalıntılarıyla beslenmektedir. Bu canlıların vücut kalıntıları ve dışkıları kişi için bir alerjen olabilmektedir. Akarlar özellikle yataklar, yastıklar, halılar, döşemeli mobilyalar, yatak örtüleri, giysiler, doldurulmuş oyuncaklar ve kumaşlarda bulunmaktadır. (4)

Küf Mantarı Sporları

Küf, nemli olan her alanda büyüyebilmektedir. Açık havada, özellikle toprakta ya da yapraklarda, ağaçlarda ve diğer bitkilerin dökülen parçacıklarında yaşamaktadır. Kapalı alanlarda ise, nemli bodrumlarda, akıtan musluklarda, tesisat borularının çevrelerinde, ıslak duş kabinlerinde ya da küvetlerde bulunabilmektedir. Çoğalmak için tohum benzeri küçük sporlar üretmektedir. Bu sporlar ise kolayca havada uçabilmekte ve kişide alerjik astımın tetiklenmesine neden olabilmektedir. (5)

Evcil Hayvanlar

Hayvanın idrarı, dışkısı, tükürüğü, tüyü veya cilt kalıntıları bir alerjen olabilmektedir. Ancak, evde bir evcil hayvanın olması veya alerjenlere maruz kalmak için sadece hayvanların tutulduğu yerleri ziyaret etmek bir kıstas değildir. Hayvan alerjenleri, hayvanların yaşamadığı yerlerde de sıklıkla tespit edilebilmektedir. Hayvan sahibi olan kişiler veya hayvanlarla temas içinde olan kişiler de alerjenleri üzerlerinde taşıyabilmektedir. (6)

Polenler

Alerjik astımında en sık görülen tetikleyicilerinden bir ise polenlerdir. Ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan gelen polenler sıklıkla kişilerde alerjik astıma yol açabilmektedir. Rüzgâr aracılığıyla havada uçuşan bu polenler, özellikle yılın bazı mevsimlerinde daha fazla görülmektedir. Diğer yandan, yılın geri kalan dönemlerinde de evlere sızabilmektedir. (7)

Bir alerjen nedeniyle cilt üzerinde kızarıklık ve kaşıntı yaşıyorsanız ya da alerjene maruz kalmak gözlerde kızarıklık ve kaşıntıya neden oluyorsa, bu durum nadiren de olsa, hayati tehlike yaratan anafilaktik şoka ya da şiddetli astım krizine yol açabilmektedir. (8)

Anafilaktik Şok: Anafilaksi, ağız ve boğazın şişmesi, kurdeşen dökme ve şiddetli bir korku hissi ile karakterize edilen, potansiyel olarak da, yaşamı tehdit eden ciddi bir alerjik reaksiyondur.

Alerjik reaksiyona yol açan alerjene maruz kalınması sonucu aniden başlamakta ve hızlı bir şekilde kötüleşmektedir. Diğer yandan, bazı kişilerde belirtiler birkaç saat sonrasında ortaya çıkabilmektedir.

Şiddetli anafilaksi vakaları anafilaktik şoka yol açabilmektedir. Bu durumda kişi zor nefes almakta, nabzı zayıf fakat hızlı olmakta ve kan basıncında ani bir düşüş yaşanmaktadır. Anafilaktik şok hemen tedavi edilmediği takdirde, bilinç kaybı, koma ve nihayetinde ölümle sonuçlanabilmektedir. (9)

Diğer yandan, alerjik astımı kötüleştiren tek şeyin alerjenler olduğunu söylemek de mümkün olamamaktadır. Tahriş edici maddeler alerjik bir reaksiyona yol açmasalar bile, alerjik astım atağını tetikleyebilmektedir. Bahsi geçen tahriş ediciler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Tütün dumanı
  • Şömine, mum, tütsü veya havai fişek dumanı
  • Hava kirliliği
  • Soğuk hava, özellikle soğuk havada yapılan kuvvetli egzersiz
  • Güçlü kimyasal kokular veya dumanlar
  • Parfümler, hava spreyi veya diğer kokulu ürünler
  • Tozlu işyerleri (10)

Alerjik Astım Nedir?

Alerjiler bağışıklık sistemiyle ilgili olarak oluşan sağlık sorunlarıdır. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi vücudu bakteriler ve virüsler gibi mikroplara karşı korumaktadır. Ancak, alerjinin gelişmesi söz konusu olduğunda, bağışıklık sistemi vücudu alerjen olarak adlandırılan ve normalde zararsız olan maddelere karşı korumaya çalışmakta ve reaksiyon göstermektedir.

Alerjiyi tetikleyen yani alerjen olarak adlandırılan maddeye maruz kalındığında, vücut IgE antikorları olarak bilinen molekülleri devreye sokmaktadır. Bu durumda ise, şişlik, burun akıntısı ve hapşırma gibi bir dizi belirtiyle birlikte vücut tepki vermeye başlamaktadır. (11)

Kişi alerjik astım geliştirmişse, solunum yolları belirli alerjenlere karşı daha duyarlı bir hale gelmektedir. Bu alerjenlerin vücuda girmesi söz konusu olduğunda ise bağışıklık sistemi aşırı bir reaksiyon göstermektedir. Alerjik astımı bulunan kişinin havayollarında bulunan kaslar sıkılaşmaya başlamaktadır. Sonuç olarak da, havayolları iltihaplanmakta ve zamanla da mukus üretmektedir. (12)

Alerjik Astım Belirtileri

Alerjik astım nasıl anlaşılır? Alerjik astım başlangıcı ve sonrası, düzenli astım belirtilerine benzer belirtilere yol açmaktadır ve aşağıdakileri içermektedir:

  • Hırıltılı solunum
  • Öksürme
  • Göğüste sıkışma
  • Hızlı solunum
  • Nefes darlığı

Saman nezlesi veya cilt alerjisine sahip olunması durumunda, aşağıda sıralanmış olan belirtilerin yaşanması da söz konusu olabilmektedir:

  • Cilt kaşıntısı
  • İsilik
  • Pul pul olmuş bir cilt
  • Burun akıntısı
  • Gözlerde kaşıntı
  • Gözlerin sulanması
  • Tıkanıklık

Vücudun tepki vermesine neden olan alerjenin yutulması söz konusu olduğunda ise aşağıda sıralanmış olan belirtiler yaşanabilmektedir:

  • Kurdeşen dökme
  • Yüzün ya da dilin şişmesi
  • Ağız içinde hissedilen yanma
  • Anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) (13)

Alerjik Astım Tedavisi

Alerjik astım, alerjik reaksiyonları azaltabilen antiinflamatuar veya oral ilaçlar yardımıyla tedavi edilebilmektedir. Doktorunuz astım belirtilerini önleyecek olan ve günlük olarak kullanılan inhaler ilaçları reçete edecektir.

Alerjik astım nasıl geçer? Alerjik astım tedavisi, belirtilerin şiddetine bağlı olarak değişebilmektedir. Duruma göre antihistaminikler de tedavinin bir parçası haline gelebilmektedir. Belirtiler şiddetli ise, doktor ayrıca hastaya immünoterapisi de uygulayabilmektedir.

Alerjen immünoterapisi, alerji çekimi olarak da bilinmektedir. Bu yöntem birçok insan için belirtileri azaltan uzun süreli tedavi şeklidir. Alerji çekimleri, alerjenlere karşı duyarlılığı azaltmakta ve çoğu zaman tedavi durdurulduktan sonra bile alerji belirtilerinin uzun süreli rahatlamasını sağlamaktadır. (14)

Alerjik Astım İçin Hangi Doktora Gidilir?

Alerjik astım tanısı ve tedavisi için bir alerji ve immünoloji uzmanına, iç hastalıkları uzmanına ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (15)