Alerjik Astım Belirtileri


Alerjik astımın gelişmesi söz konusu olduğunda, solunum yolları alerjenlere karşı çok daha hassas bir hale gelmektedir. Alerjenler solunum yollarına girdiği zaman ise bağışıklık sistemi normalden çok daha fazla bir tepki vermektedir. Sonrasında bronkospazm olarak da adlandırılan bir etki devam etmekte ve solunum yollarında bulunan kaslar sıkışmaya başlamaktadır. Sonuç olarak, havayolları iltihaplanmakta ve kalın bir mukus üretmektedir. (1)

Alerjik astım nasıl anlaşılır? Alerjik astım belirtileri kişinin alerjene maruz kalması sonucu ortaya çıkmaktadır ve sıklıkla aşağıdakileri içermektedir:

  • Özellikle geceleri oluşan öksürük
  • Hırıltılı solunum
  • Nefes darlığı
  • Göğüste hissedilen sıkışıklık, ağrı veya baskı (2)

Alerjik olan astım ile alerjik olmayan astım belirtileri genel olarak benzerlik göstermektedir. Diğer yandan, astım sahibi olan her insan benzer belirtiler yaşamayabilmektedir. Bütün astım belirtilerinin görülmemesi gibi farklı zamanlarda farklı belirtiler de görülebilmektedir. Astım atağı sırasında ortaya çıkan belirtiler diğer astım ataklarında yaşananlar ile farklılık gösterebilmektedir. Bazı durumlarda hafif belirtiler ortaya çıkarken bazı durumlarda belirtiler şiddetlenebilmektedir.

Alerjik astımı olan kişinin belirtileri ne sıklıkla yaşadığı alerjene ne kadar süreyle maruz kaldığına bağlı olarak değişebilmektedir. Kişi alerjenlere maruz kaldığında belirtiler ortaya çıkmaktadır. Alerjik olmayan astımı bulunan diğer insanlar ise egzersiz sırasında ya da viral bir enfeksiyon gelişmesi gibi durumlarda da astım belirtileri yaşayabilmektedir. (3)

Alerjik Astım Başlangıcı Belirtileri

Alerjik astım başlangıcı belirtileri ya da diğer adıyla erken uyarı işaretleri, astım atağının öncesinde veya başlangıcında ortaya çıkan değişikliklerdir. Yaşanan bu değişiklikler genelikle başlangıçta tahmin edilebilir rutin belirtilerdir ve giderek de kötüleşmektedir.

Astım başlangıcında ortaya çıkan belirtiler çoğu zaman kişinin günlük faaliyetlerine devam etmesine imkan verebilen hafif bir seviyededir. Astımı olan kişi başlangıç belirtilerini dikkate aldığı zaman, astım atağını durdurabilmekte ya da giderek kötüleşmesini engelleyebilmektedir. Erken uyarı işaretleri şunları içerebilmektedir: (4)

  • Özellikle geceleri yaşanan öksürük
  • Nefessiz kalma ya da nefes darlığı
  • Egzersiz yaparken çabuk yorulmak ve ya güçsüz hissetmek
  • Egzersiz sırasında hırıltılı bir solunum ve sonrasında gelişen ökrüsük
  • Soğuk algınlığı, üst solunum yolu enfeksiyonu veya alerjinin belirtileri (hapşırma, burun akıntısı, öksürük, tıkanıklık, boğaz ağrısı ve baş ağrısı)
  • Uyku problemleri (5)

Kötüleşen Alerjik Astım Belirtileri

Astım başlangıcı belirtileri dikkate alınmadığında ve gereken tedavi uygulanmadığında, astım kötüleşebilmekte ve belirtileri kişiyi rahatsız eden bir hale gelebilmektedir. Belirtilerin kötüleşmesi söz konusu olduğunda, kişi günlük faaliyetlerini yerine getirmekte zorlanmakta hatta geceleri uyumak da bile güçlük çekebilmektedir. Kötüşelen astım belirtileri ise şunları içermektedir:

  • Hem gündüz hem de gece devam eden ve gitmeyen öksürük
  • Hırıltılı solunum
  • Göğüste sıkışıklık hissi
  • Nefes darlığı
  • Hızlı rahatlama sağlayan ve inhale edilen ilaçların (bronkodilatörler) sonuç vermemesi (6)

İlerlemiş Alerjik Astım Belirtileri

Astım belirtileri şiddetli bir hal aldığı zaman, günlük faaliyetleri yerine getirmek pek mümkün olamamaktadır. Hemen tedavi uygulanmadığı takdirde ise oluşan bu belirtiler yaşamı tehdit edebilen boyutlara varabilmektedir.

  • Çok ilerlemiş olan ya da diğer bir ifadeyle geç astım belirtileri şunları içermektedir:
  • Şiddetli hırıltılı solunum (nefes alırken ve verirken)
  • Durmadan devam eden öksürük
  • Çok hızlı solunum
  • Nefessiz kalmak
  • Göğüs ağrısı veya basıncı
  • Konuşmada zorluk çekmek
  • Tamamen nefes alamama
  • Kaygı veya panik duyguları
  • Ten renginin solması ve yüzün terlemesi
  • Dudakların ve tırnakların morarması (7)

Alerjik Astım Nedir?

Alerjiler bağışıklık sistemiyle ilgili olarak oluşan sağlık sorunlarıdır. Sağlıklı bir bağışıklık sistemi vücudu bakteriler ve virüsler gibi mikroplara karşı korumaktadır. Ancak, alerjinin gelişmesi söz konusu olduğunda, bağışıklık sistemi vücudu alerjen olarak adlandırılan ve normalde zararsız olan maddelere karşı korumaya çalışmakta ve reaksiyon göstermektedir.

Alerjiyi tetikleyen yani alerjen olarak adlandırılan maddeye maruz kalındığında, vücut IgE antikorları olarak bilinen molekülleri devreye sokmaktadır. Bu durumda ise, şişlik, burun akıntısı ve hapşırma gibi bir dizi belirtiyle birlikte vücut tepki vermeye başlamaktadır. (8)

Kişi alerjik astım geliştirmişse, solunum yolları belirli alerjenlere karşı daha duyarlı bir hale gelmektedir. Bu alerjenlerin vücuda girmesi söz konusu olduğunda ise bağışıklık sistemi aşırı bir reaksiyon göstermektedir. Alerjik astımı bulunan kişinin havayollarında bulunan kaslar sıkılaşmaya başlamaktadır. Sonuç olarak da, havayolları iltihaplanmakta ve zamanla da mukus üretmektedir. (9)

Alerjik Astım Nedenleri

Alerjik astım neden olur? Alerjik astım bağışıklık sisteminin bazı alerjenlere karşı aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Havayolları aracılığıyla akciğerlere çekilen ve vücudun aşırı tepki vermesine neden olabilen alerjenler şunları içermektedir:

  • Rüzgar aracılığıyla ağaçlardan, otlardan ve yabani otlardan gelen polen
  • Küf mantarı sporları ve parçaları
  • Hayvan kılları (saç, deri veya tüylerden), idrarı ve tükürüğü
  • Toz akarı dışkısı
  • Hamamböceği dışkısı (10)

Alerjenler alerjik astımı kötüleştiren tek faktör olarak görülmemektedir. Bazı tahriş edici maddeler de alerjik reaksiyona neden olmamasına rağmen astım atağını tetikleyebilmektedir. Alerjik astımı tetikleyebilecek diğer tahriş ediciler ise şunlardır:

  • Tütün, şömine, mum, tütsü veya havai fişek dumanı
  • Hava kirliliği
  • Soğuk hava
  • Soğuk havada egzersiz yapmak
  • Güçlü kimyasal kokular veya dumanlar
  • Parfümler, oda spreyleri veya diğer kokulu ürünler
  • Tozlu odalar (11)

Alerjik Astım Tedavisi

Alerjik astım, alerjik reaksiyonları azaltabilen antiinflamatuar veya oral ilaçlar yardımıyla tedavi edilebilmektedir. Doktorunuz astım belirtilerini önleyecek olan ve günlük olarak kullanılan inhaler ilaçları reçete edecektir.

Alerjik astım nasıl geçer? Alerjik astım tedavisi, belirtilerin şiddetine bağlı olarak değişebilmektedir. Duruma göre antihistaminikler de tedavinin bir parçası haline gelebilmektedir. Belirtiler şiddetli ise, doktor ayrıca hastaya immünoterapisi de uygulayabilmektedir.

Alerjen immünoterapisi, alerji çekimi olarak da bilinmektedir. Bu yöntem birçok insan için belirtileri azaltan uzun süreli tedavi şeklidir. Alerji çekimleri, alerjenlere karşı duyarlılığı azaltmakta ve çoğu zaman tedavi durdurulduktan sonra bile alerji belirtilerinin uzun süreli rahatlamasını sağlamaktadır. (12)

Alerjik Astım İçin Hangi Doktora Gidilir?

Alerjik astım tanısı ve tedavisi için bir alerji ve immünoloji uzmanına, iç hastalıkları uzmanına ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (13)