Aft Nedir?


Hemen hemen herkes hayatının bir döneminde ağız içinde çıkan yaralarla problem yaşamaktadır. Aft ismi verilen bu ağız içi yaraları, bir kişinin başına çok nadir gelebilirken, bazılarında sıklıkla ortaya çıkabilmekte ve herhangi bir işaret vermeden geri gelmektedir.  Her iki durumda da, oldukça acı verici olabilen bu ağız içi yaraları, yemek yeme hatta konuşma sırasında rahatsızlık yaratabilmektedir. Aftlar genel olarak ciddi sağlık sorunları olarak görülmemektedir, ancak şiddetli ya da altında yatan başka bir tıbbi durum nedeniyle tetikleniyorsa, tedavi edilmemesi durumunda çok daha sık ve sinir bozucu bir hale gelebilmektedir. (1)

Birkaç farklı aft türü bulunmaktadır. En yaygın biçiminde yaşanan durum, ağız içi kısımlarını kaplayan mukozal zarda meydana gelen hasarlardır. Bu hasar meydana geldiğinde, vücudun doğal yanıtı bir aft oluşturmaktır. Ağız sinirleri yüzeye çok yakın olduğu için, özellikle dokunulduğunda, aftlar ağrıya neden olmaktadır.

Ağız içinde meydana gelen ve afta yol açan bu hasarların, yaralamadan besin yetersizliğine kadar pek çok nedeni bulunmaktadır. Bazı insanların, özellikle de sigara ve alkol bağımlılığı bulunanların aft geliştirmeye daha eğilimli olduğu düşünülmektedir. Diğer yandan, uygunsuz yerleştirilen protezler ya da keskin olan bir dişte aşırı sürtünme nedeniyle afta yol açabilmektedir. Bu nedenle protezlerin ve dolgularının iyice oturduğundan ve rahat olduğundan emin olunması son derece önemlidir. (2)

Aft, bulaşıcı değildir ve genellikle bir ile iki hafta içinde kendi kendine iyileşmektedir. Bununla birlikte, büyük veya aşırı derecede ağrılı bir yara haline gelebilmekte ya da iyileşmeden uzun bir süre rahatsızlık hissi vermeye devam edebilmektedir. Bu durumda bir doktor tavsiyesi almalısınız. (3)

Aft Belirtileri

Aft nasıl anlaşılır? Ağızda oluşan aft başlangıcı ve sonrası belirtileri, nedenine bağlı olarak farklı şekillerde gelişebilmektedir, ancak genel olarak aşağıdakileri içermektedir:

  • Ağızda yuvarlak bir yara veya yaralar
  • Yaralar üzerindeki şişkinlik
  • Hassasiyet
  • Batma nedeniyle çiğneme veya diş fırçalama problemleri
  • Yaraların tuzlu, baharatlı veya ekşi gıdalar nedeniyle tahriş olması
  • İştah kaybı (4)

Aft Belirtileri detayı için bakınız

Aft Nedenleri

Aft neden olur? Aft aşağıda sıralanmış olan nedenler sonucu ortaya çıkabilmektedir:

  • Yanlışlıkla yanak içini ısırmak
  • Bir diş fırçasıyla ağız içini tahriş etmek
  • Hizalanmamış veya keskin dişlere sürekli sürtünme
  • Protezlere sürekli sürtünme
  • Yetersiz ağız bakımı
  • Sıcak yemek sonucu oluşan yanıklar
  • Ağız yıkamak için kullanılan güçlü antiseptikler sonucu oluşan tahriş
  • Ağızda oluşan iltihaplanmalar
  • Herpes simplex viral enfeksiyonu
  • Kemoterapötik tedavi yöntemleri gibi belirli ilaçlara karşı reaksiyon
  • Otoimmün hastalıklar
  • Sifiliz enfeksiyonu (Frengi)
  • El, ayak, ağız sendromu da dahil olmak üzere bir dizi başka enfeksiyon
  • Tüberküloz, AIDS, diyabet ve inflamatuar bağırsak hastalığı gibi bazı hastalıklar
  • Dudak kanseri (5)

Daha fazla Aft Nedenleri için

Aft Tedavisi

Aft nasıl geçer? Aft tedavisinin amacı belirtileri hafifletme üzerine odaklanmaktadır. Tedavi yöntemleri ve tedaviye yardımcı olabilecek bazı tavsiyeler şunlardır:

  • Bilindiği takdirde, aftın altında yatan nedeni tedavi edilmelidir.
  • Ağzı ve dişleri hafifçe temizlemek belirtilerinizi hafifletmeye yardımcı olabilir.
  • Antihistaminikler, antasitler ve kortikosteroidler gibi ilaçlar, aftın yarattığı rahatsızlığı rahatlatmaya yardımcı olabilir.
  • Aft iyileşene kadar sıcak veya baharatlı gıdalardan kaçınmak aftın daha hızlı iyileşmesini sağlayabilmektedir.

Aftların ortaya çıkmasını engellemek çoğu zaman mümkün olmayabilmektedir, çünkü çoğunlukla kontrol edilemeyen nedenlerden kaynaklanmaktadır. (6)

Aft İçin Hangi Doktora Gidilir?

Aft tanısı ve tedavisi için bir kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilirsiniz. Aftlar diş problemleri nedeniyle ortaya çıkıyorsa, bir diş doktorundan da yardım alabilirsiniz. (7)

Aft Tedavisi detaylı bilgi için bakınız

Afta Ne İyi Gelir?

Aft Bitkisel Tedavisi

Aloe vera: Aloe vera bitkisi antiseptik, antibakteriyel, antifungal ve antiviral özelliklere sahiptir. Bu nedenle de, aft, ağız ülseri, pamukçuk, diş eti iltihabı ve liken planus gibi ağız sağlığı sorunlarının tedavisinde oldukça faydalı olmaktadır. (8)

Kereviz: Kereviz, analjezik ve antiinflamatuar özelliklere sahip olması nedeniyle aft gibi ağız problemlerinde rahatlatma sağlamada oldukça etkili olabilmektedir. Ek olarak, iyileşmeyi hızlandıracak folik asit ve B1, B2, B6, C vitaminleri de içermektedir. (9)

Fesleğen: Fesleğen hem antibakteriyel hem antifungal hem de antiviral özelliklere sahip olan oldukça güçlü bir bitkidir. Bu nedenle de, aft yaralarının tedavisine katkıda bulunmakta ve iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. (10)

Meyan kökü: Meyan kökü aftı iyileştirmeye yardımcı olabilen yatıştırıcı bir bitkidir. Ayrıca tahrişe dirençli mukoza zarlarında koruyucu bir kaplama oluşturmaktadır. Antiinflamatuar ve antimikrobiyal özelliklere sahip olan meyan kökü aft için mükemmel bir tedavi yöntemidir. (11)

Kişniş tohumları: Kişniş tohumlarının ekstraksiyonu, önemli bir rahatlama sağlayabilen ve iltihaplanmayı azaltabilen etkili bir yöntemdir. (12)

Domates: Likopenin alınmasının ağızdaki aftlardan kurtulmaya yardımcı olduğunu kanıtlamıştır. Domates ise önemli miktarda likopen içermektedir. Aft için domates yiyebilir ya da suyunu içebilirsiniz. (13)

Haşhaş: Haşhaş tohumları, ağızdaki aft yaralarında özel bir soğutma etkisi sunmaktadır. Haşhaş tohumlarının tüketilmesi, vücudunuzdaki aşırı ısı nedeniyle çıkardığınız ağız ülseri oluşumunu da azaltabilmektedir. (14)

Hindistancevizi: Hindistancevizi sütü aft ağrısını rahatlatmada son derece yararlıdır. Aftı tedavi etmek için, ağzınızı taze hindistancevizi sütü ile durulayabilir veya etkilenen bölgeye hindistancevizi yağıyla masaj yapabilirsiniz. (15)

Zerdeçal: Zerdeçal, hem topikal olarak hem de dâhili olarak enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılan güçlü bir antiseptiktir. Antiinflamatuar ve antimikrobiyal özelliklere sahip olduğu için aft yaralarında hızlı bir rahatlama sağlayabilmektedir.

Sarımsak: Sarımsak mikroorganizmalara karşı güçlü antimikrobiyal etkinliği sahip olması nedeniyle enfeksiyonları tedavi etmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Sarımsakta bulunan allicin isimli madde, aft durumunda iyileşmenin hızlandırılmasına yardımcı olabilmektedir. (16)

Aft Evde Tedavi Yöntemleri

Bal: Bal doğal bir antibakteriyel olduğu için aft tedavisinde kullanılabilmektedir. Bir çay kaşığı balın içerisine ¼ çay kaşığı zerdeçal tozu karıştırın ve bir macun elde edin. Sonrasında, aft yaralarının üzerine uygulayın. Onlardan hızlı şekilde kurtulmak için aftların üzerine bal ve hindistancevizi yağı karışımı da uygulayabilirsiniz.

Yoğurt: Hızlı bir rahatlama sağlamak için aft yaralarına sade yoğurt uygulayın. Alternatif olarak, ağız ülserlerinin tedavisinde günlük olarak yoğurt tüketebilirsiniz. Yoğurt, bakteriyel enfeksiyonları önleyen lactobacillus adlı bir bakteri içerir. Ayran da içebilirsiniz. Ağız ülseri için iyi bir tedavi yöntemidir. (17)

Karbonat: Bir macun oluşturmak için su ve karbonatı karıştırın. Parmaklarınızı kullanarak aftlara uygulayın. Birkaç dakika kurumasını bekleyin. Ağzınıza suyla gargara yapın. Gün boyunca bu üç kere tekrarlayabilirsiniz.

Genellikle, sodyum bikarbonat olarak da bilinen karbonat, aft yaraları için mükemmel bir evde tedavi yöntemidir. Ağrıyı hafifletir ve aft asitlerini nötralize ederek iyileşme sürecini hızlandırır. Antibakteriyel etkisi ağız hijyenini korumanıza da yardımcı olacaktır. (18)

Elma sirkesi: Elma sirkesini suya karıştırın ve bu çözeltiyle yaklaşık bir dakika kadar ağzınızı çalkalayın. Sonrasında ise ağzınızı su ile durulayın. Aft iyileşene kadar her sabah ve akşam tekrarlayabilirsiniz. Elma sirkesinin asitliği, ağız ülserlerine neden olan bakterileri öldürerek iyileşmesini sağlamaktadır.

Tuzlu su: Tuzu suya karıştırın ve iyice gargara yapın. Ekstra tuzluluğu kaldırmak için ağzınızı sade su ile yıkayın. Gün boyunca birkaç kez tuzlu su gargarası yapabilirsiniz. Tuzlu su aft üzerinde rahatlatıcı bir etkiye sahiptir. Ayrıca, antiseptik özelliklere sahiptir ve aftın daha hızlı iyileştirmeye yardımcı olabilmektedir. (19)

Buz: Buz, ağızdaki aft ağrılarını uyuşturmak için etkili bir evde tedavi yöntemi olabilmektedir. Aftlar yara halini almadan önce, karıncalanma ve yanma hissi gibi belirtiler görür görmez etkilenen bölgeye buzu uyguladığınızda özellikle yararlı olabilmektedir. (19)