Aft Nedenleri


Aft neden olur? Çoğu aft durumunda, aftın nedeni enfeksiyon değildir. Bu nedenle de, kişiden kişiye geçmemektedir. Afta sahip olan biriyle öpüşmek ya da bardakları veya çatal bıçakları ortak olarak kullanmak, aftın size de geçmesine yol açmaz.

Ağızda meydana gelen ufak hasarlar bile afta neden olabilmektedir. Yemek yediğinizde, yanağınızı yanlışlıkla ısırarak ya da diş fırçasını yanlış kullanarak ağız içinde hasarlara sebebiyet verebilirsiniz.

Tekrarlayan aftların nedeni genellikle bilinmemektedir. Bununla birlikte, bir takım faktörler tekrarlayan aft riskini artırabilmektedir. Aftı tetikleyen faktörler şunlardır: (1)

  • Stres ve anksiyete
  • Ağız travması (örneğin, aşırı diş fırçalama ya da keskin veya sert gıdalar çiğneme)
  • Hormonal değişiklikler

Bazı kadınlar özellikle adet dönemlerinde aft geliştirmektedir. Bu, adet döngüsü sırasında vücudunuzdaki hormon düzeylerinde meydana gelen değişikliklerden kaynaklanmaktadır.

Bazı gıdalar yemek de aft gelişme olasılığını artırabilmektedir. Aft riskini arttırdığı düşünülen bazı gıdalar şunlar olabilmektedir:

Tekrarlayan aft sahip olan kişilerin yaklaşık olarak % 40 kadarında aftı içeren bir aile öyküsü bulunmaktadır. (2)

Sigarayı Bırakmak

Kişi sigarayı bıraktığında, aft geliştirme riski normalden daha fazladır. Bu vücudun normal bir reaksiyonudur. Vücut, sigara geçmişinden kaynaklanan kimyasallardaki değişimlerle mücadele etmektedir.

Sigarayı bıraktıktan sonra aftlarda meydana gelen artış geçici bir durumdur. Bunun sigarayı bırakmanızı engellemesine izin vermemelisiniz. Sigara içmenin uzun vadeli sağlığa olan zararları, aftların yaşattığı kısa süreli rahatsızlıktan çok daha büyüktür. (3)

Altta Yatan Başka Tıbbi Nedenler

Tekrarlayan aftın altında yatan başka bir tıbbi durum mevcut olabilir. Aftın sürekli olarak çıkmasına neden olabilecek tıbbi durumlardan bazıları şunlardır:

Vitamin B12 eksikliği: B12 vitamini, kırmızı kan hücrelerinin yapılmasına yardımcı olmakta ve vücudun sinir sistemini sağlıklı tutmaktadır. Dolayısıyla, B12 vitamini eksikliği yorgunluk, nefes darlığı ve afta neden olabilmektedir.

Demir eksikliği: Demir eksikliği durumunda, kırmızı kan hücreleri yeteri kadar oksijeni taşıyamamaktadır. Bu da daha yorgun ve uyuşuk hissetmeye yol açmaktadır. Baş dönmesine de neden olan demir eksikliği, bazen aftın gelişmesine sebebiyet verebilmektedir. (4)

Çölyak hastalığı: Çölyak hastalığı, buğday, çavdar ve arpa gibi gıdalarda bulunan gluten isimli bir proteine karşı hassasiyete sahip olma durumudur. Durum, ince bağırsağın iltihaplanmasına neden olmaktadır. Aft da çölyak hastalığı olan erişkinlerde yaygın olarak ortaya çıkan bir belirtidir.

Crohn: Crohn hastalığı bağırsak iltihaplanmasına neden olan bir hastalıktır. Ağızda aftlarına gelişmesine yol açabilmektedir.

Reaktif artrit: Reaktif artrit, vücuttaki başka bir enfeksiyona karşı oluşan bir reaksiyondur. Bazen ağza yayılan iltihaplanmaya da neden olarak aftı tetikleyebilmektedir.

Zayıf bir bağışıklık sistemi: Vücudun bağışıklık sistemine saldıran veya bastıran herhangi bir durum aftın gelişmesine neden olabilmektedir. Örneğin, HIV gibi bağışıklık-baskılayıcı bir hastalık durumunda aft ortaya çıkabilmektedir. (5)

İlaca Karşı Reaksiyon

Bazı durumlarda aft, alınan bir ilaca tepki olarak ortaya çıkabilmektedir. Afta neden olabilecek bazı ilaçlar şunlardır:

  • Non steroid antiinflamatuar ilaçlar: İbuprofen ve aspirin gibi ağrı kesici ilaçlar aftı tetikleyebilmektedir. (16 yaşın altındaki çocuklara aspirin verilmemelidir.)
  • Nicorandil: Nicorandil bazen anjin tedavisinde kullanılan bir ilaçtır ve afta neden olabilmektedir.
  • Beta blokerler: Beta blokerler, anjin, kalp yetmezliği, yüksek tansiyon ve anormal kalp ritimleri gibi kalbi ve kan akışını etkileyen çeşitli koşulları tedavi etmek için kullanılmaktadır ve afta neden olabilmektedir.

İlacın kullanılmaya başlamasıyla ya da dozaj artırılmasıyla aftlar ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte, bu genellikle geçici bir durumdur. İlaç nedeniyle aft problemi yaşıyorsanız, bu konuda doktorunuzdan tavsiye alabilirsiniz. (6)

Diğer Nedenler

Afta daha az sıklıkla neden olan diğer durumlar şunlar olabilmektedir:

Herpes simpleks enfeksiyonu: Ağızda ve cinsel organlarda yaraların oluşmasına neden olabilen bu virüs, ağızda aftların gelişmesine yol açabilmektedir.

Anemi: Az sayıda kırmızı kan hücresi üretilmesiyle ortaya çıkan anemi, afta neden olabilmektedir.

Bazı cilt koşulları: Liken planus (deride düz, mavi veya mor renkli cilt lezyonlarının bulunması) ve anjina bülloza hemorajika (patlarlarsa ülsere dönüşen kan dolu kabarcıklar) gibi cilt koşulları afta neden olabilmektedir. (7)

Gastrointestinal hastalıklar: İrritabl bağırsak sendromu ve gastroözofageal reflü hastalığı aftı tetikleyebilmektedir.

Farenjit: Boğaz ağrısı ile karakterize olan farenjit, afta yol açabilmektedir.

Suçiçeği: Hafif ama son derece bulaşıcı bir durum olan suçiçeği, kaşıntılı bir döküntü oluşturmaktadır. Sonuç olarak, ağız içindeki aftlar da tetiklenebilmektedir.

El, ayak ve ağız hastalığı: Enterovirüs olarak bilinen bir çeşit virüsün neden olduğu yaygın ve hafif bir hastalıktır. (8)

Aft Nedir?

Ağız ülseri olarak da bilinen aft, ağız içinde ortaya çıkan yaralardır. Ağzınızda veya diş etlerinizin tabanında gelişen küçük ve ağrılı olan bu yaraların oluşması durumunda, yemek yiyebilir, içecek içebilir ve konuşabilirsiniz, ancak tüm bunları yaparken aft size bir rahatsızlık hissi vermektedir. Kadınlar, ergenler ve aile bireylerinde aft geçmişi olan insanlar aft geliştirme açısından daha yüksek bir risk altındadır.

Aft, bulaşıcı değildir ve genellikle bir ile iki hafta içinde kendi kendine iyileşmektedir. Bununla birlikte, büyük veya aşırı derecede ağrılı bir yara haline gelebilmekte ya da iyileşmeden uzun bir süre rahatsızlık hissi vermeye devam edebilmektedir. Bu durumda bir doktor tavsiyesi almalısınız. (9)

Afet Nedir? fazlası için tıklayınız

Aft Belirtileri

Aft nasıl anlaşılır? Ağızda oluşan aft başlangıcı ve sonrası belirtileri, nedenine bağlı olarak farklı şekillerde gelişebilmektedir, ancak genel olarak aşağıdakileri içermektedir:

  • Ağızda yuvarlak bir yara veya yaralar
  • Yaralar üzerindeki şişkinlik
  • Hassasiyet
  • Batma nedeniyle çiğneme veya diş fırçalama problemleri
  • Yaraların tuzlu, baharatlı veya ekşi gıdalar nedeniyle tahriş olması
  • İştah kaybı (10)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Aft Belirtileri 

Aft Tedavisi

Aft nasıl geçer? Aft tedavisinin amacı belirtileri hafifletme üzerine odaklanmaktadır. Tedavi yöntemleri ve tedaviye yardımcı olabilecek bazı tavsiyeler şunlardır:

  • Bilindiği takdirde, aftın altında yatan nedeni tedavi edilmelidir.
  • Ağzı ve dişleri hafifçe temizlemek belirtilerinizi hafifletmeye yardımcı olabilir.
  • Antihistaminikler, antasitler ve kortikosteroidler gibi ilaçlar, aftın yarattığı rahatsızlığı rahatlatmaya yardımcı olabilir.
  • Aft iyileşene kadar sıcak veya baharatlı gıdalardan kaçınmak aftın daha hızlı iyileşmesini sağlayabilmektedir.

Aftların ortaya çıkmasını engellemek çoğu zaman mümkün olmayabilmektedir, çünkü çoğunlukla kontrol edilemeyen nedenlerden kaynaklanmaktadır. (11)

Aft İçin Hangi Doktora Gidilir?

Aft tanısı ve tedavisi için bir kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilirsiniz. Aftlar diş problemleri nedeniyle ortaya çıkıyorsa, bir diş doktorundan da yardım alabilirsiniz. (12)

Aft Tedavisi detayı için bakınız