Yüksek Tansiyon Nedenleri


Yüksek tansiyon neden olur? Araştırmacılar, normal vücut fonksiyonlarındaki çeşitli değişikliklerin yüksek tansiyona neden olduğunu incelemeye devam etmektedir. Yüksek tansiyonu tetikleyen bazı temel faktörler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Böbrek sıvısı ve tuz dengeleri
  • Renin anjiyotensin aldosteron sistemi
  • Sempatik sinir sistemi aktivitesi
  • Kan damarı yapısı ve fonksiyonu (1)

Böbrek Sıvısı ve Tuz Dengeleri

Böbrekler normalde vücudun tuz dengesini, sodyum ve suyu tutarken potasyumu ortadan kaldırarak düzenlemektedir. Bu böbrek fonksiyonundaki dengesizlikler yüksek kan basıncına neden olabilecek kan hacimlerini artırabilmektedir.

Renin Anjiyotensin Aldosteron Sistemi

Renin anjiyotensin aldosteron sistemi, anjiyotensin ve aldosteron hormonlarını üretmektedir. Anjiyotensin kan damarlarını daraltır ve bu durum kan basıncında artışa neden olabilir. Aldosteron, böbreklerin sıvı ve tuz düzeylerini nasıl dengelediğini kontrol eder. Artmış aldosteron seviyeleri veya aktivitesi ise böbrek fonksiyonlarını değiştirebilir. Sonuç olarak, kan hacminde ve tansiyonda yükselme meydana gelebilmektedir. (2)

Sempatik Sinir Sistemi Aktivitesi

Sempatik sinir sistemi, kalp hızı, kan basıncı ve solunum hızı gibi kan basıncının düzenlenmesinde önemli işlevlere sahiptir. Araştırmacılar, bu sistemdeki dengesizliğin yüksek tansiyona neden olup olmadığını ve etkisinin ne kadar olduğunu hala araştırmaktadır.

Kan Damarı Yapısı ve Fonksiyonu

Küçük ve büyük arterlerin yapısında ve işlevlerinde meydana gelen değişiklikler, yüksek tansiyona katkıda bulunabilir. Anjiyotensin yolu ve bağışıklık sistemi, kan basıncını etkileyebilecek küçük ve büyük arterleri sertleştirebilmektedir. (3)

Genetik Faktörler

Yüksek tansiyonun aile geçmişiyle ilgili olması oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Yıllarca yapılan araştırmalar, yüksek tansiyon ile ilişkili birçok geni ve diğer mutasyonları saptamıştır. Bununla birlikte, bilinen tüm genetik faktörler yalnızca tüm vakaların yüzde 2 ile 3’ünü oluşturmaktadır. Devam eden araştırmalar, doğumdan önce bazı DNA değişikliklerinin yaşamın ilerleyen zamanlarında yüksek tansiyon gelişimine neden olabileceğini de ileri sürmektedir. (4)

Aşırı Kilolu ve Obez Olmak

Yüksek tansiyon üzerine yapılan çalışmalara göre, aşırı kilolu veya obez olmanın, kan damarlarındaki direnci artırabilmektedir. Bu nedenle kalbin daha fazla çalışması ve yüksek tansiyonun oluşabileceği söylenmektedir.

İlaçların Etkisi

Astım veya hormon tedavileri (doğum kontrol hapları ve östrojen de dahil), bazı reçeteli ve reçetesiz ilaçları almak yada ilacı yüksek dozda almak yüksek tansiyona neden olabilir. Bu ilaçlar, vücudunuzun sıvı ve tuz dengelerini kontrol etme biçimini değiştirmekte, kan damarlarının sıkışmasına neden olmakta ve yüksek tansiyona yol açan renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini etkilemektedir.

Diğer Nedenler

Yüksek tansiyonun diğer nedenleri arasında kronik böbrek hastalığı, uyku apnesi, tiroid sorunları veya bazı tümörler gibi tıbbi durumlar bulunmaktadır. Bu koşullar vücuttaki sıvıları, sodyumu ve hormonları kontrol etme şeklini değiştirebilir. Bu da yüksek kan basıncına neden olur. (5)

Hamilelikte Yüksek Tansiyon Nedenleri

Bazı durumlarda, hamilelik sırasında yüksek tansiyon oluşabilir. Hamilelik sırasında yüksek tansiyona neden olabilen risk faktörleri ise şunlardır:

  • Kilolu olmak
  • Hareketsiz olma
  • Sigara ve alkol kullanımı
  • Böbrek sorunları veya hipertansiyon ile ilgili aile öyküsü
  • 40 yaşın üstünde olmak
  • Birden fazla çocuğa hamile olmak (ör, ikiz)
  • İlk kez hamile olmak (6)

Yüksek Tansiyon Riskini Artıran Faktörler

Bazı insanların sahip oldukları faktörler nedeniyle yüksek tansiyon yaşama riski daha fazladır. Bu faktörler şöyle sıralanmaktadır:

  • Yaşlandıkça yüksek tansiyon geliştirme riski de artar
  • Ailenin yüksek tansiyon öyküsü
  • Afrikalı veya Karayip kökenli olma
  • Yemeklerde yüksek miktarda tuz kullanma
  • Egzersiz eksikliği
  • Kilolu veya obez olmak
  • Düzenli olarak alkollü içki içmek
  • Sigara içmek
  • Uzun süreli uyku yoksunluğu

Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri yapmak, kan basıncınızı normal seviyede tutmanıza yardımcı olabilir. (7)

Yüksek Tansiyon Hastalığı Nedir?

Kan basıncı, kanı atardamar duvarlarına iten kuvvettir. Kalp her attığında, arterlere kan pompalamaktadır. Kalp attığında kan basıncı yükselir ve kan pompalanır. Buna sistolik basınç denmektedir. Kalp dinlendiğinde, atımlar arasındaki kan basıncı düşmektedir. Buna da diyastolik basınç ismi verilmektedir. Tansiyon ölçümünde bu ikisi kullanılmaktadır. 119/79 veya daha düşük, normal kan basıncı olarak, 140/90 veya daha yüksek ise yüksek tansiyon olarak değerlendirilmektedir.

Yüksek tansiyon genellikle belirti göstermez, ancak felç, kalp yetmezliği, kalp krizi ve böbrek yetmezliği gibi ciddi sorunlara da neden olabilmektedir.

Yüksek tansiyon, egzersiz ve uygun diyet programını uygulamak gibi sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarıyla ve gerekirse ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilmektedir. (8)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Yüksek tansiyon hastalığı nedir?

Yüksek Tansiyon Belirtileri

Yüksek tansiyon başlangıcında ve ilerleyen durumlarında çoğu zaman herhangi bir belirti yaşanmamaktadır. Çoğu hastada, yüksek tansiyon, bir sağlık uzmanını ziyaret ettikten veya herhangi bir yerde ölçtürdükten sonra ortaya çıkmaktadır.

Hiçbir belirtisi olmadığından, insanlar yüksek tansiyonları olduğunu bilmeden kalp hastalığı ve böbrek sorunları geliştirebilmektedirler. (9)

Yüksek tansiyon nasıl anlaşılır? Tansiyonun yüksek olması durumunda oluşabilecek bazı belirtiler şöyle sıralanmaktadır.

  • Şiddetli baş ağrısı
  • Yorulma veya karışıklık
  • Görme sorunları
  • Göğüs ağrısı
  • Nefes darlığı
  • Düzensiz kalp atışı (10)

Daha fazla yüksek tansiyon belirtileri için

Yüksek Tansiyon Tedavisi

Yüksek tansiyon nasıl geçer? Yaşam tarzı değişiklikleri, yüksek tansiyonun engellenmesine ve düşürülmesine yardımcı olabilmektedir:

  • Yediğiniz tuz miktarını azaltmak ve genel olarak sağlıklı bir diyet uygulamak
  • Alkollü içecekleri tercih etmemek
  • Kilolu iseniz kilo vermek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Kafeini kesmek
  • Sigara içmeyi bırakmak
  • Gece en az altı saat uyku çekmek

Yüksek tansiyona sahip olan bazı kişiler kan basıncını düşürmek için ilaç tedavisinden yardım alabilmektedir.

Yüksek tansiyon hastasıysanız, doktorunuz bu durumu kontrol altında tutmak için bir veya daha fazla ilaç almayı önerebilir. Bu ilaçların genellikle günde bir kez alınması yetmektedir. Sizin için önerilen ilaç, kan basıncınızın ne kadar yüksek olduğuna ve yaşınıza bağlı olarak değişmektedir. (11)

Yüksek tansiyon için hangi doktora gidilir: Tansiyonunuzu eczanede ya da gittiğiniz bir klinikte kontrol ettirebilirsiniz. Yüksek tansiyon tanısı ve teşhisi için iç hastalıkları uzmanı (dâhiliye uzmanı), kardiyolog, aşırı durumlarda ise böbrek hastalıkları uzmanına (nefrolog) başvurmalısınız. (12)

Yüksek tansiyon tedavisi detaylı bilgi için bakınız