Uykusuzluk Belirtileri


Uykusuzluk belirtilerin süresine bağlı olarak üç sınıfa ayrılabilir.

  • Geçici uykusuzluk: Bir hafta veya daha kısa sürmektedir. Geçici uykusuzluk olarak adlandırılabilir
  • Kısa süreli uykusuzluk: Bir haftadan fazla sürer, ancak üç haftadan kısa sürede düzelme eğilimi göstermektedir.
  • Kronik uykusuzluk: Uzun süreli veya kronik uykusuzluk üç haftadan fazla sürer. (1)

Uykusuzluk daha da kategorize edilebilir:

Uykusuzluk başlangıcı: Bu evrede yorgun hissetmenize rağmen uykuya dalmakta güçlük yaşarsınız. Uykusuzluk yaşamayan kişi uykuya dalmadan önce 15 ile 20 dakikada uyku moduna geçer, ancak uykusuzluk başlangıcı varsa, uykuya dalmadan önce saatlerce yatakta dönüp durabilirsiniz.

Uykuya dalma sonrası uykusuzluk: Gece kısa süre uyanmak normal olsa da, uykusuzluk problemi yaşamayan kişiler genellikle bunu hatırlamamaktadır. Ancak uykusuzluk problemi varsa, uykudan uyanıp gece yarısı uyanık kalabilirsiniz veya sabah çok erken kalkabilirsiniz. Sonuç olarak, tamamen tazelenmeden yataktan çıkmak zorunda kalırsınız. (2)

Uykusuzluk nasıl anlaşılır? Uykusuzluk problemi yaşayan insanlar aşağıdaki belirtilerden birine veya daha fazlasına sahiptir:

  • Uykuya dalmakta zorluk çekme
  • Uykuda kalma güçlüğü (gece boyunca uyanma ve uyumak için sorun yaşama)
  • Sabah çok erken uyanma
  • Kişiyi tazelemeyen uyku (onarıcı olmayan uyku da denir)
  • Yorulma veya enerji düşüklüğü
  • Bilişsel bozukluk, örneğin konsantrasyon zorluğu
  • Sinirlilik gibi duygudurum rahatsızlığı
  • Davranış sorunları, örneğin dürtüsel veya agresif hisler gibi
  • İşyerinde veya okulda zorluk çekme
  • Aile, arkadaşlar ve bakıcılar da dâhil olmak üzere kişisel ilişkilerde zorluk yaşama (3)

Uykusuzluğun süresi oldukça önemlidir. Üç hafta veya daha uzun süre boyunca yaşanan uykusuzluk kronik uykusuzluk olarak adlandırılmaktadır. Bu noktada, uykusuzluk bir durumun sonucu olabilir (örneğin, gece rutinleri vücudunuzu uyku için uyarmaz veya uyku zamanlamanız biyolojik saatinizle senkronize değildir) veya bir duruma uykusuzluk eşlik edebilir, yani uykusuzluğun bağlantılı olduğu bir durum söz konusudur.

Nedeni ne olursa olsun, uykusuzluk düzenli bir olay haline gelirse, doktorunuzla tedavi hakkında konuşmak iyi bir fikir olabilir. (4)

Doktora Başvurmanız Gereken Belirtiler

  • Belirgin bir sebep olmadan bir aydan fazla uykusuzluk problemi yaşıyorsanız, asla yeterli uyku çekemiyorsanız veya gün boyunca fark etmeden uykuya dalıyorsanız doktora başvurmanız size yardımcı olabilir. Uyku düzeninizi izlemek ve altta yatan bir uyku bozukluğunu test etmek için bir uyku bozukluğu uzmanına sevk gerektirebilir.
  • Gece uykusuzlukla beraber nefes almada da zorluk çekme problemi yaşıyorsanız, yani nefes alma sorunlarınız uykusuzluğa neden oluyorsa uyku apnesi gibi bir sağlık durumunuz olabilir. Bu durumda bir doktora başvurun.
  • Uykusuzluk problemi işinizi ve ilişkilerinizi kaybetmenize neden oluyorsa, doktora başvurmanın size yardımı olabilir.
  • Uyku ilacınız artık etkili değilse ve üst üste birkaç gün uykusuzluk yaşamaya devam ediyorsanız yine bir doktora başvurabilirsiniz. (5)

Uykusuzluk Nedir?

Uykusuzluk veya uyku bozukluğu oldukça yaygın bir durumdur. Yetişkinlerin % 30 – 40’ı hayatlarının herhangi bir döneminde uykusuzluk problemi yaşamaktadır. Uykusuzluk bir belirtidir ve kendi içinde tıbbi bir durum değildir. Aksine, vücudunuzun bir şeylerin doğru bir şekilde çalışmadığını size anlatma şekli olarak da değerlendirebilir.

Uykusuzluğun farklı türleri bulunmaktadır. Bazıları uykuya dalmakta güçlük çekerken diğerleri uykuda kalma veya çok erken kalkma konusunda sorun yaşarlar. Ayrıca, uyku sorunları birkaç gün ya da haftalarca süren kısa süreli ya da birkaç ay ya da daha uzun süre devam eden kronik uykusuzluk şeklinde olabilir. (6)

Uykusuzluk Nedenleri

Uykusuzluk neden olur? Akut uykusuzluk nedenleri şunları içerir:

  • Stres (işi kaybetme veya değiştirme, sevilen birinin ölümü, boşanma, başka eve taşınmak gibi).
  • Hastalık
  • Duygusal veya fiziksel rahatsızlık
  • Gürültüye, ışığa ya da aşırı sıcaklığa (sıcak veya soğuk) karşı hassas olma (uyku moduna müdahale eden çevresel faktörler)
  • Bazı ilaçlar (örneğin soğuk algınlığı, alerji, depresyon, yüksek tansiyon ve astımı tedavi etmek için kullanılan ilaçlar) uyku modunda etkileşime girebilir
  • Normal uyku alışkanlıklarınıza (jet lag veya bir günden gece vardiyasına geçiş gibi) müdahaleler

Kronik uykusuzluğun nedenleri şunları içerir:

  • Depresyon veya kaygı
  • Kronik stres
  • Geceleri ağrı ya da rahatsızlık (7)

Uykusuzluk Tedavisi

Uykusuzluk nasıl geçer? Akut uykusuzluk için tedavi gerekmemektedir. Hafif uykusuzluk genellikle iyi uyku alışkanlıkları uygulayarak önlenebilir veya tedavi edilebilir. Uykusuzluk için reçetesiz uyku haplarını kullanmaktan kaçının, çünkü istenmeyen yan etkilere sahip olabilirler.

Kronik uykusuzluk tedavisi öncelikle uykusuzluğa neden olan altta yatan durumları veya sağlık sorunlarını tedavi etmeyi içerir. Uykusuzluk devam ediyorsa, sağlık uzmanınız davranış terapisi önerebilir. Davranışsal yaklaşımlar uykusuzluğunuzu kötüleştirebilecek davranışları değiştirmenize ve uykuyu teşvik etmek için yeni davranışlar öğrenmenize yardımcı olur. Gevşeme egzersizleri, uyku kısıtlama terapisi ve yenileme gibi teknikler de yararlı olabilir. (8)

Uykusuzluk Ameliyatı: Uykusuzluk için cerrahi prosedürler, yalnızca anatomik bir sorun olduğunda ele alınmaktadır. (9)

Uykusuzluk İçin Hangi Doktora Gidilir?

Doktorunuz uykusuzluğun teşhis ve tedavisinde size yardımcı olabilir. Sağlık geçmişi ve belirtilerinize bağlı olarak, sizi bir uzmana yönlendirebilir. Örneğin, sizi nörolog, psikolog, psikiyatr veya alternatif tıp uygulayıcısına sevk edebilir. (10)