Uçuk Nedenleri


Uçuk neden olur? Uçuklar, herpes simplex virüsü nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Bu virüsün iki tipi bulunmaktadır:

  • Herpes Simpleks Tip 1 (HSV-1)
  • Herpes Simplex Tip 2 (HSV-2)

HSV-1, uçuğa neden olan ve nüfusun neredeyse % 80’inden fazlası tarafından taşınan herpes simplex virüs tipidir. HSV-2 virüsü de uçukların oluşmasına neden olabilir, ancak bu çok nadir görülmektedir. Bu tip herpes simplex virüsü ağırlıklı olarak genital herpes ile ilişkilidir.

Bir kişi HSV-1 ile ilk kez temasa girdiğinde bu durum birincil enfeksiyon ya da primer enfeksiyon olarak bilinir. İlk temas genellikle çocuklukta veya gençliğin başlarında sıklıkla olur. Buna rağmen herhangi bir belirti oluşturmaya eğilimli değildir. (1)

Birincil enfeksiyonda, HSV-1 vücutta olduğu halde uyumaktadır veya inaktif bir haldedir, ancak sinir hücrelerinde veya yakınında bulunma alışkanlığına sahiptir. Uçuk virüsü yıllarca hatta on yıllar boyunca bu durumda olabilir ve bir tetikleyici ile karşılaştığında aktif hale gelir.

Virüs tekrar aktif bir hale geldiğinde bu enfeksiyon için ikincil enfeksiyon terimi kullanılmaktadır. Dolayısıyla, tüm uçuklar ikincil enfeksiyonlardır. Virüs, sinirlere yakın durumdayken inflamasyona neden olduğundan, en belirgin uçuk belirtilerinden biri, uçuk ağrısının dışında yüze de vuran ağrıdır. (2)

Tetikleyiciler

Uçuk virüsünün yeniden etkinleştirilmesine neden olduğu bilinen birçok tetikleyici faktör bulunmaktadır. Uçuğu tetikleyen faktörler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Duygusal veya psikolojik stres
  • Yorgunluk veya bitkinlik
  • Regl dönemi
  • Güneş ışığına veya ultraviyole lambalara maruz kalma
  • Soğuk algınlığına veya gribe neden olan viral enfeksiyonlar
  • Diğer akut (ani) veya kronik hastalık türleri
  • Yüz veya dişçilikle ilgili işlemler
  • Geçmişteki uçuk yaralarından etkilenen bir bölgenin yaralanması veya hafif yaralanması (örneğin tıraş, kesik veya çiziklerden kaynaklanan hafif hasar veya yaralanma)
  • Kişinin kendisini iyi hissetmemesi
  • Çatlamış veya kuru dudaklar

Bu tetikleyicilerin çoğunun ortak bir özelliği bulunmaktadır. Hepsi zayıf bağışıklık sisteminin belirtileridir. Vücudun doğal savunma mekanizması zayıf olduğunda virüslerin vücutta yaşama ve tekrar faaliyete geçme riski de artmaktadır. (3)

Uçuk içinde toplanan sıvı çok fazla sayıda virüsü barındırmaktadır, bu nedenle virüs içeren sıvı ile doğrudan temasa girerseniz virüs size de bulaşmış olabilir. Bu kabarcıklara elle dokunmak da uçuğun kolayca yayılmasına neden olmaktadır. Ayrıca, diş fırçaları, bardaklar, çatal-bıçak takımı, yüz bezleri, havlular, rujlar veya kabarcıklardan akan sıvı ile kirlenmiş diğer kişisel eşyaların paylaşılması yoluyla da uçuk virüsü kolayca yayılabilir. Kabarcıklardan akan sıvı durduğunda veya uçuk kabuk tutmaya başladıktan sonra artık bulaşıcı değildir. (4)

Uçuk Nedir?

Uçuklar, ağız kenarlarında veya yüzün diğer bölgelerinde oluşan kırmızı, sıvı dolu kabarcıklardır. Nadiren de olsa, parmaklarınız, burnunuz veya ağız içinde oluşabilir. Uçuklar, genellikle küçük kabarcıklar halinde bir araya toplanmaktadır. Bu rahatsız edici yaralar iki hafta veya daha uzun sürebilir.

Herpes simpleks adı verilen yaygın bir virüs uçuklara neden olmaktadır. Bu uçuklar öpüşme gibi yakın temas yoluyla kişiden kişiye yayılabilir. Uçuklar görünür olmadığında bile bulaşıcıdır.

Uçuk yaraları için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Diğer yandan, uçuklar herhangi bir uyarılma olmadan geri dönebilir. Bazı ilaçlar yaraları iyileştirmek ve geri gelmelerini önlemek için kullanılabilir. (5)

Uçuk Belirtileri

Uçuk nasıl anlaşılır? Uçuk virüsü ile enfekte bazı insanlarda (özellikle çocuklar), uçuk başlangıcı yani birincil enfeksiyon belirtilerine neden olabilir. Bunlar arasında şunlar olabilir:

  • Ateş
  • Yorgunluk
  • Kabarcıklar (lezyonlar), ağızda ve çevresinde
  • Şişme
  • Ağızda ve dişetlerinde ağrı
  • Boğaz ağrısı
  • Şişmiş boyun bezleri

Belirtiler 14 gün sürebilir ve özellikle küçük çocuklarda dehidrasyona neden olabilir, çünkü uçuklar varken yutkunmak oldukça zor bir hale gelebilir. Bebeklerde, atopik dermatiti olan insanlarda (genellikle egzama olarak adlandırılır) ve bağışıklık sistemi baskılanmış insanlarda birincil enfeksiyonlar daha şiddetlidir. (6)

Uçuk Tedavisi

Uçuk nasıl geçer? Uçuklar genellikle 7 ile 10 gün içinde tedavi olmadan iyileşir. Antiviral tabletler veya kremler belirtileri hafifletmek ve iyileşme süresini hızlandırmak için kullanılabilir.

Eğer uçuk sorunu yaşıyorsanız aşağıdaki tavsiyeleri izleyebilirsiniz:

  • Dehidrasyonu önlemek için bol miktarda sıvı için
  • Asitli veya tuzlu yiyeceklerden kaçının ve serin, yumuşak yiyecekleri tercih edin
  • Dişlerinizi fırçalamak ağrı veriyorsa, antiseptik bir gargara kullanın
  • Kremleri uçuğun üzerine sürtmek yerine yaralara hafifçe vurun
  • Uçuk kremleri uygulamadan önce ve sonra sabun ve su kullanarak ellerinizi yıkayın
  • Krem uygulamanın yanı sıra, uçuklarınıza dokunmaktan kaçının ve uçuk kreminizi başkalarıyla paylaşmayın (7)

Uçuk İçin Hangi Doktora Gidilir?

Uçuk teşhisi ve tedavisi için bir dermatoloğa yani cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (8)