Tip 1 Diyabet Nedenleri


Tip 1 diyabet neden olur? Tip 1 diyabet, otoimmün hastalıklar olarak bilinen bir grup duruma aittir. Otoimmün hastalıklar, vücudun kendi yararlı hücrelerini yanlışlıkla saldırgan bir organizma olarak tanımlamasıdır. Tip 1 diyabette, vücudun bağışıklık sistemi tarafından oluşturulan spesifik antikorlarla yanlış şekilde hedeflenmiş ve öldürülen insülin üreten pankreastaki beta hücreleridir. Araştırmacılar bağışıklık sisteminin bu şekilde davranmasına neden olan şeyleri hala araştırmaktadır ancak bugüne kadar araştırmacıların bulduğu somut bir kanıt yoktur. (1)

İnsülinin Rolü

Bir sürü islet hücresi tahrip edildikten sonra, insülin üretmez veya çok az üretirsiniz. İnsülin pankreastan gelen, midenin arkasında ve altında bulunan bir bezden gelen bir hormondur.

  • Pankreas insülini kan dolaşımına sallar.
  • İnsülin dolaşır, şekerin hücrelerinize girmesini sağlar.
  • İnsülin kan dolaşımınızdaki şeker miktarını düşürür.
  • Kan şeker seviyeniz düştükçe pankreasınızdan insülinin salgılanması da azalır. (2)

Glikozun Rolü

Glikoz (bir şeker) kaslar ve diğer dokuları oluşturan hücreler için ana enerji kaynağıdır.

  • Glikoz yemek ve karaciğer olmak üzere iki ana kaynaktan gelir.
  • Şeker insülin yardımı ile kan dolaşımına emilir.
  • Karaciğeriniz glikozu glikojen olarak depolar.

Bir süre (yemek yemediğiniz zamanlar gibi) glikoz seviyeleri düşük olduğunda, karaciğer depolanan glikojeni glikoz seviyesine çevirerek glikoz seviyenizi normal aralıkta tutmaya çalışır.

Tip 1 diyabette, hücrelere glikoz girmesine izin verecek bir insülin bulunmadığından şeker kan dolaşımınıza yerleşir ve hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilir. (3)

Genetik Faktörler

Tip 1 diyabetle yakından ilgili olan bir dizi genetik faktör bulunmaktadır. Bunların her biri IDDM1 olarak adlandırılmıştır. En az 18 farklı bölge keşfedilmiş olan bu genetik faktör, romatoid artrit ve çölyak hastalığı gibi diğer otoimmün hastalıklara olan eğilimi de artırmaktadır.

Genetik, bazı kişilerin neden tip 1 diyabet hastalığına karşı daha duyarlı olduğu konusunda ipucu sunarken, bu genlere sahip olduğu halde tip 1 diyabet geliştirmeyen pek çok insan da bulunmaktadır.

Örneğin, tip 1 diyabet ile özdeş ikiz olması size istatistiksel olarak daha yüksek bir risk verir, ancak mutlaka durumu geliştireceğiniz anlamına gelmez. Genetik, insanların neden farklı yaşlarda tip 1 diyabet geliştirdiğini açıklayamamaktadır. Tip 1 diyabet en sık 10-14 yaş aralığında teşhis edilir ancak herhangi bir yaşta da teşhis edilebilir. (4)

Tetikleyiciler

Araştırmacılar, bazı insanlar tip 1 diyabet için genetik yatkınlığa sahipken, tip 1 diyabetin başlangıçtaki gelişimini tetikleyen çevresel bir faktörün olmasının da muhtemel olduğunu öne sürmektedir. Önerilen olası tetikleyicilerin bazıları şunları içerir:

  • Viral enfeksiyon
  • Aşılar
  • Düşük D vitamini seviyeleri
  • İnek sütü
  • İnsülin talebinde artış (5)

Viral Enfeksiyonlar

Tip 1 diyabet ve bir takım farklı virüsler arasında bir bağlantı olduğu bulunmuştur. Özellikle enterovirüsler odak nokta olmuştur. Çalışmalar, enterovirüs antikorlarının,  hamile olan annelerin hamileliklerinde daha yüksek seviyelerde tip 1 diyabet gelişimi yarattığını söylemektedir. Enterovirüs enfeksiyonlarına maruz kalan çocukların kardeşleri tip 1 diyabet geliştirmese bile bu çocukların yine de tip 1 diyabet geliştirdiği de görülmektedir. (6)

Aşılar

Bir başka teori, çocukluk aşılarının tip 1 diyabet geliştirme şansını artırabileceği yönündedir. Araştırmalar, tip 1 diyabet ile çiçek, tüberküloz ve Hemofilus influenza tip B (hib) aşıları gibi çocukluk aşıları arasında bir bağlantı olabileceğini söylemektedir. (7)

Tip 1 Diyabet Hastalığı Nedir?

Tip 1 diyabet, insülin ile ilgilidir ve insülin hormonu eksikliğini tanımlamaktadır. Tip 1 diyabetiniz varsa, vücudunuz vücudundaki glikozu işleyecek kadar insülin üretemez. Glikoz, vücudunuzun anlık enerji için kullandığı bir şekerdir, ancak vücudunuzun bunu düzgün bir şekilde yapabilmesi için insülin kullanması gerekir.

Vücudunuzda çok fazla glikoz olması ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Bunu önlemek için, tip 1 diyabetliler, vücutlarının glikozu etkin bir şekilde kullanmalarına yardımcı olması için insülin kullanmalıdır.  Tip diyabet çocuk diyabeti olarak da adlandırılmaktadır, çünkü çoğu tip 1 diyabet hastasının çocukları da bu hastalığı geliştirmektedir. (8)

Daha fazla tip 1 diyabet hastalığı nedir için

Tip 1 Diyabet Belirtileri

Tip 1 diyabet nasıl anlaşılır? Tip 1 diyabet başlangıcı belirtileri hızlı bir şekilde ortaya çıkabilir ve aşağıdakileri içerebilir:

  • Artan su isteği
  • Sık idrara çıkma
  • Yatağı daha önce ıslatmayan çocuklarda gece yatağı ıslatmaya başlama
  • Aşırı açlık
  • İstenmeyen kilo kaybı
  • Sinirlilik ve diğer ruh halleri değişiklikleri
  • Yorulma ve zayıflık
  • Bulanık görme
  • Kadınlarda vajinal mantar enfeksiyonu

Kendinizde veya çocuğunuzda yukarıdaki belirtilerden herhangi birini fark ederseniz mutlaka bir doktora başvurun. (9)

Tip 1 diyabet belirtileri detaylı bilgi için bakınız

Tip 1 Diyabet Tedavisi

Tip 1 diyabet nasıl geçer? Tip 1 diyabet hızlı bir şekilde başlayabildiğinden ve belirtileri ağır olabildiğinden, yeni teşhis konmuş kişilerin hastanede kalmaları gerekebilir.

Tip 1 diyabetiniz yeni teşhis edildiyse, kan şekeri üzerinde iyi kontrol sahibi oluncaya kadar her hafta bir kontrol ettirmeniz gerekebilir. Doktorunuz, evdeki kan şekeri izleme ve idrar test sonuçlarını gözden geçirecektir. Doktorunuz yemekler, atıştırmalıklar ve insülin enjeksiyonları günlüğüne de bakacaktır. İnsülin dozlarının yemek ve aktivite programlarına uyması birkaç hafta sürebilir.

Şeker hastalığınız daha dengeli hale geldiğinde, doktor ziyaretleriniz de giderek azalacaktır. Diyabetten kaynaklanan uzun vadeli problemleri izleyebilmeniz için doktorunuzu ziyaret etmek çok önemlidir. (10)

Tip 1 Diyabet Ameliyatı     

Tip 1 diyabetin bazı komplikasyonları ameliyatla tedavi edilir. Pankreas ameliyatı da bunlardan biridir. (11)

Tip 1 Diyabet İçin Hangi Doktora Gidilir?

Tip 1 diyabet teşhisi ve tedavisi için başvurabileceğiniz doktorlar şunlardır:

  • Aile hekimi
  • Dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı)
  • Çocuk doktoru
  • Diyetisyen
  • Endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) (12)

Tip 1 diyabet tedavisi detaylarını inceleyiniz