Tifo Nedenleri


Tifo neden olur? Tifo hastalığının ana nedenlerinden biri, tifo bakterilerinin fekal oral yolla (dışkı nedenli) bulaşmasıdır. Güvenli olmayan sıhhi uygulamalar, tifo bakterilerinin suya ve gıda maddelerine bulaşmasına yol açmakta, bu da hastalığın yayılmasına neden olmaktadır. (1)

Bulaşıcı Bakteriler

Salmonella typhi ve Salmonella paratyphi isimli bakteriler tifo ateşinin ana nedenleridir. Bu bakteriler sadece insanlara bulaşmalarıyla bilinmektedir.

Tifo enfeksiyonu genellikle Salmonella bakterilerinin bulaşmış olduğu yiyecekler ve suyla yayılmaktadır. Bu bakteri, dışkıyla beslenen böceklere (ör. ev sinekleri) bulaşır. Kişi böceklerle kirlenmiş olan su veya yiyeceği tüketirse, Salmonella typhi bakterileri kişinin bedenine girerek tifo enfeksiyonuna neden olur.

Bulaşıcı doz, enfeksiyona neden olması için vücuda girmesi gereken bakteri sayısını ve karakteristik tifo belirtilerini ifade eden bir terimdir. Bu sayı 1 bin ile 1 milyon bakteri arasında değişebilir. Bu kadar büyük bir varyasyonun olası nedeni, Salmonella bakterilerinin midenin asidik ortamına direnecek çeşitli yeteneklere sahip olabilmesidir. (2)

Tifo Bakterilerinin Enfeksiyon Süreci

  • Vücudun çeşitli bakterilere karşı mücadele etmesini sağlayan ve midede bulunan oldukça asitli bir koruyucu mekanizması bulunmaktadır. Sonuç olarak, bazı bakterilerin bu ortamdan etkilenmeden kaçabilme kabiliyetine sahip olması vücudun geleceğini belirlemektedir.
  • Salmonella typhi bakterisi midede bulunan güçlü asit bariyerden kurtulduktan sonra, vücudun diğer savunma mekanizmalarına karşı savaşmaya başlar.
  • Vücudun sunduğu tüm engelleri aştıktan sonra, bakteri bağırsak zarlarını işgal eder.
  • Bağırsak zarlarından geçtikten sonra, bakteriler dolaşım sistemine girer ve karaciğer, kemik iliği ve lenf nodları gibi vücudun çeşitli bölgelerine yayılır.
  • Bakteriler daha sonra bu bölgelerde koloni oluşturmaya başlar. Bu evrede hasta asemptomatik (belirti göstermeyen hastalık) kalabilir. Belirtiler, kuluçkadan sonra yeterli miktarda bakteri üretildiğinde ortaya çıkmaktadır. (3)

Tifo Enfeksiyonu Riskini Artıran Durumlar

Midede zayıf bir asidik bariyere sahip olan insanlar tifo enfeksiyonuna eğilimlidir. Asit bariyerini zayıflatan faktörlerden bazıları şunları ise şunları içermektedir:

Antiasitlerin tekrarlanan kullanımı: Asitliği azaltan ilaçlar sık tüketildiğinde bu durum tifo bakterileri için uygun bir ortam yaratır.

Yaş: 1 yaşından küçük çocuklar tifo enfeksiyonuna daha duyarlıdır.

Bağırsak hastalıkları: Bu hastalıklar bağırsaklara zarar verir ve tifo bakterilerinin varlığını destekler.

Ameliyat: Midede veya bağırsaklarda cerrahi geçmişe sahip olmak da önemli bir faktördür.

Aşırı antibiyotik kullanımı: Çeşitli enfeksiyonları tedavi etmek için antibiyotikler kullanılır. Fakat uygunsuz kullanıldığında bağırsaklarda yaşayan bazı yararlı bakterilere zarar verebilir ve bu durum zararlı bakterilerin büyümesine neden olur. (4)

Tifo Taşıyıcıları

Tifo belirtileri enfeksiyonun tedavisinden sonra tamamen ortadan kalkmasına rağmen hastanın dışkılarından veya idrarından bir yıldan fazla sürede bakterileri dökme olasılığı vardır. Bu bakteri, genellikle yiyecek ve suya bulaşır.

Tifo hastalığı olan kişilerin yaklaşık % 1 ile % 5’i Salmonella bakterilerinin taşıyıcıları olabilir. Aşağıdaki sıralanan kişiler tifo taşıyıcılarına dönüşme riskini taşımaktadır:

  • Safra kesesinde taş olan insanlar
  • Kolesistit yani safra kesesi iltihabı olan hastalar
  • Bağırsak, safra kesesi veya mide kanseri hastaları

Bazı insanlar Salmonella bakterilerini taşıma ve yayma riskine yaptıkları iş nedeniyle daha fazla eğilimlidir. Çok sayıda insanla temas etmek zorunda kalan insanlar tifo riskine daha yakındır:

  • Otel aşçıları
  • Sağlık ya da hastane çalışanları
  • Öncesinde tifo geçirmiş olan insanlar da taşıyıcı olma eğilimindedir (5)

Tifo Hastalığı Nedir?

Tifo, yüksek ateş ile karakterize edilen ve Salmonella typhi bakterilerinin neden olduğu bir hastalıktır. Sanayileşmiş ülkelerde tifo oldukça nadirdir. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde, özellikle çocuklar için ciddi bir sağlık tehdidi olmaya devam etmektedir.

Tifo bakterilerinin bulaştığı yiyecekleri yemek ya da suyu içmek veya enfekte olmuş biriyle yakın temasta bulunmak hastalığı yaymaktadır. Belirtiler ve semptomlar genellikle yüksek ateş, baş ağrısı, karın ağrısı ve kabızlık ya da ishal olarak bilinmektedir.

Tifo hastalığı olan çoğu insan, antibiyotik tedavisine başlandıktan birkaç gün sonra daha iyi hissetmektedir; ancak komplikasyonlar nedeniyle ölümler de yaşanmaktadır. Tifoya karşı aşılar mevcuttur, ancak bu aşılar kısmen etkili olabilmektedir. Aşılar genellikle hastalığa maruz kalmış veya tifo ateşinin yaygın olduğu bölgelere seyahat edenler için ayrılmıştır. (6)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Tifo hastalığı nedir?

Tifo Belirtileri

Tifo nasıl anlaşılır? Tifo başlangıcının ve ilerleyişinin ortak belirtilerinden bazıları şunları içerebilir:

  • 39-40 C sıcaklığa ulaşabilen yüksek ateş
  • Baş ağrısı
  • Kas ağrıları
  • Karın ağrısı
  • Hasta hissetmek
  • İştah kaybı
  • Kabızlık veya ishal (yetişkinler kabızlığa çocuklar ise ishale yakalanma eğilimindedir)
  • Vücudun gövdesindeki küçük pembe lekelerden oluşan döküntü
  • Tükenme
  • Nerede olduğunuzu veya çevrenizde neler olup bittiğini bilmemek gibi kafa karışıklığı (7)

Daha fazla tifo belirtileri için

Tifo Tedavisi

Tifo nasıl geçer? Antibiyotik tedavisi tifo için tek etkili tedavi yöntemidir. Sıklıkla reçete edilen antibiyotikler ise şunlardır:

  • Siprofloksasin (Cipro): Doktorlar sıklıkla bu ilacı hamile olmayan yetişkinler için reçete etmektedir.
  • Ceftriaxone (Rocephin): Bu, enjekte edilebilir bir antibiyotiktir. Çocuklar gibi siprofloksasin için uygun olmayabilecek insanlar için bir alternatiftir.

Bu ilaçlar yan etkilere ve uzun süreli kullanım sonucu antibiyotiklere dirençli bakterilerin gelişmesine neden olabilir.

Tifo için bilinen diğer tedavi yöntemleri ise şunları içermektedir:

Sıvı alımı: Bu, uzun süreli ateş ve ishale bağlı olarak ortaya çıkan dehidrasyonun önlenmesine yardımcı olur. Ciddi derecede susuzluk yaşıyorsanız, damar yoluyla sıvı almak zorunda kalabilirsiniz (intravenöz olarak).

Tifo ameliyatı: Bağırsaklarınız delinirse, deliği onarmak için ameliyat gerekebilmektedir. (8)

Tifo için hangi doktora gidilir: Tifo tanısı ve tedavisi için aile hekimi, pediatri (çocuk sağlığı uzmanı) iç hastalıkları  (dâhiliye) ve enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (9)

Tifo tedavisi detaylı bilgi için bakınız