Şizofreni Tedavisi


Şizofreni nasıl geçer? Şizofreni belirtiler yatışsa bile ömür boyu sürecek bir tedaviyi gerektirmektedir. İlaçlarla tedavi ve psikososyal terapi, durumun kontrol altında tutulmasına yardımcı olabilir. Bazı durumlarda hastanede tedavi daha doğru bir tedavi yöntemi olabilir

Şizofreni tedavisinde deneyimli bir psikiyatr genellikle tedaviyi yönlendirir. Tedavi ekibi ayrıca, bir psikolog, sosyal hizmetler uzmanı, psikiyatri hemşiresini ve muhtemelen koordinasyonu sağlayan bir vaka yöneticisini içerebilir. Tam ekip yaklaşımı, şizofreni tedavisinde uzmanlık sahibi kliniklerde kullanılabilir. (1)

İlaçla Şizofreni Tedavisi

İlaçlar şizofreni tedavisinin temelini oluşturmaktadır. Şizofreni için kullanılan ilaçlara arasında bulunan antipsikotik ilaçlar en çok reçete edilen ilaçlardır. Beyindeki nörotransmitter dopamini etkileyerek belirtileri kontrol ettikleri düşünülmektedir.

Antipsikotik ilaçlarla yapılan tedavinin amacı, belirtileri mümkün olan en düşük dozda etkin bir şekilde yönetmektir. Psikiyatrist istenilen sonuca ulaşmak için zamanla farklı ilaçlar, farklı dozlar veya kombinasyonlar deneyebilir. Antidepresanlar veya anksiyete karşıtı ilaçlar gibi diğer ilaçlar da yardımcı olabilir. Belirtilerin düzelmesinin fark edilmesi birkaç hafta sürebilir.

Şizofreni için kullanılan ilaçlar ciddi yan etkilere neden olabileceğinden, şizofreni hastaları bu ilaçları almak istemeyebilir. Tedavi ile işbirliği isteği ilaç seçimini etkileyebilir. Örneğin, sürekli ilaca direniş gösteren bir kişiye hap almak yerine enjeksiyon yapılması gerekebilir.

Önerilen herhangi bir ilacın faydaları ve yan etkileri hakkında doktorunuzdan bilgi alın. (2)

İkinci Nesil Antipsikotikler

Bu yeni, ikinci nesil ilaçlar genellikle birinci nesil antipsikotikleri daha ciddi yan etki riski taşıdıkları için tercih edilir. İkinci nesil antipsikotikler şunları içermektedir:

  • Aripiprazol
  • Azenapin
  • Brexpiprazole
  • Cariprazine
  • Klozapin
  • İloperidon
  • Lurasidon
  • Olanzapin
  • Paliperidon
  • Ketiapin
  • Risperidon
  • Ziprasidon (3)

Birinci Nesil Antipsikotikler

Birinci nesil antipsikotikler, geri döndürülebilir olabilen ya da olmayabilen bir hareket bozukluğu (tardif diskinezi) geliştirme ihtimali de dâhil olmak üzere, sık görülen ve potansiyel olarak önemli nörolojik yan etkilere sahiptir. Birinci nesil antipsikotikler şunları içerir:

  • Klorpromazin
  • Fluphenazine
  • Haloperidol
  • Perfenazin

Bu antipsikotik ilaçlar, genellikle, ikinci nesil antipsikotiklerden, özellikle de genel versiyonlardan daha ucuzdur. Bu, uzun vadeli tedavinin gerekli olduğu durumlarda önemli bir husustur. (4)

Psikososyal Müdahaleler

İlaç tedavisine devam etmenin yanı sıra, psikolojik ve sosyal (psikososyal) müdahaleler yapılması da önemlidir. Bunlar arasında şunlar bulunabilir:

  • Bireysel terapi: Psikoterapi, düşünce kalıplarını normalleştirmeye yardımcı olabilir. Ayrıca, stresle baş etmeyi öğrenmek ve nüks etmenin erken belirtilerini belirlemek şizofreni hastalarına hastalıklarını yönetmesine yardımcı olabilir.
  • Sosyal beceri eğitimi: Bu, iletişim ve sosyal etkileşimleri geliştirmeye ve günlük etkinliklere katılma becerisini geliştirmeye odaklanmaktadır.
  • Aile terapisi: Bu, şizofreni ile mücadele eden ailelere destek ve eğitim sağlamaktadır.
  • Mesleki rehabilitasyon ve desteklenmiş istihdam: Bu şizofreni hastalarına iş hazırlama, bulma ve devam ettirme konularında yardımcı olmaya odaklanmaktadır.

Şizofreni hastalarının çoğunda günlük yaşam desteği de gereklidir. Birçok topluluk, şizofreni hastalarına iş, konut, kendi kendine yardım ve kriz durumlarını yönetmeye yardımcı olabilecek programlara sahiptir. Uygun tedaviyle, şizofreni hastalarının çoğunda hastalık kontrol altına alınabilmektedir. (5)

Hastanede Tedavi

Kriz dönemlerinde veya şiddetli belirtilerin görüldüğü zamanlarda, emniyet, uygun beslenme, uygun uyku ve temel hijyen sağlamak için hastanede yatılı tedavi gerekli olabilir.

Elektrokonvülsif Tedavi

İlaç tedavisine yanıt vermeyen şizofreni hastaları için elektrokonvülsif tedavi düşünülmelidir. Bu tedavi yöntemi, aynı zamanda depresyona sahip olan kişi için de yararlı olabilir. (6)

Şizofreni İçin Hangi Doktora Gidilir?

Şizofreni teşhisine yardımcı olabilecek veya şizofreni tedavisinde diğer sağlık uzmanlarıyla birlikte çalışabilecek sağlık profesyonelleri şunları içerir:

  • Aile hekimleri
  • Nörologlar
  • Psikiyatristler
  • Psikologlar (7)

Şizofreni Nedir?

Şizofreni, insanların dünyayı genel nüfusa göre farklı düşünme, hissetme ve algılamalarına neden olan kronik bir zihinsel sağlık bozukluğudur. Genellikle halüsinasyon, sanrılarla ve psikoz atakları ile karakterize edilmektedir.

Yapılan bazı çalışmalara göre, şizofreninin dünya genelinde arttığı tahmin edilmektedir. Şizofreni hastalarının diğer sağlık koşulları ve intihar riskinde artış nedeniyle ölüm riski de daha yüksektir.

Şizofreni genellikle ergenlik çağında veya genç yetişkinlikte ortaya çıkmaktadır. Hem kadınları hem de erkekleri eşit derecede etkilemektedir. Tanı konması da zor olduğu için hastalığın ilk aşamaları ile baş etmek zordur ancak bu zamandan sonra göreli istikrara genellikle ulaşılır. Bununla birlikte, çoğu hasta çoğu zaman hastalık öncesi durumuna geri dönememektedir. (8)

Şizofreni Belirtileri

Şizofreni bazen rahatsız edici belirtilere neden olabilmektedir. Şizofreni nasıl anlaşılır? Şizofreni başlangıcı ve sonrası belirtileri şöyle sıralanmaktadır:

Örgütsüz düşünce veya konuşma: Şizofreni hastası bir kişi, konuşurken konuları sık sık değiştirir. Hazırlanmış sözcükleri ve cümleleri kullanabilir.

Garip Davranışlar: Şizofreni hastası aşağıdakileri gösterebilir:

  • Dürtü kontrolünde sorun kontrolü
  • Durumlara karşı garip duygusal tepkiler
  • Duygusuzluk veya ifade eksikliği

Hayat için ilgi veya heyecan kaybı: Şizofreni hastası olan kişi yaşam aktivitelerine ilgisini kaybeder.

Şizofreni olan kimse şu sorunları yaşayabilir:

  • Sosyal izolasyon
  • Zevk yaşamakta sorun yaşamak
  • Hayat içindeki olayları planlayamama
  • Normal günlük aktiviteleri tamamlayamama (9)

Şizofreni Nedenleri

Şizofreni neden olur? Şizofreniye neyin neden olduğu henüz tam olarak bilinmemektedir, ancak, araştırmacılara göre, genetik faktörler, beyin kimyası ve çevresel faktörler hastalığa katkıda bulunmaktadır.

Şizofreni geliştirme veya tetikleme riskini artıran bazı faktörler şunlar:

  • Ailede şizofreni öyküsü olması
  • İnflamasyon veya otoimmün hastalıklar gibi artmış bağışıklık sistemi aktivasyonu
  • Artan yaş
  • Bazı gebelik ve doğum komplikasyonları
  • Gençlik yıllarında ve genç erişkinlikte zihin değiştiren ilaçları almak (10)