Şizofreni Nedir?


Şizofreni, nüfusun yaklaşık yüzde birini etkileyen kronik bir beyin hastalığıdır. Şizofreni aktif bir durumda olduğunda, belirtiler sanrılar, halüsinasyonlar, düşünce ve konsantrasyon ile ilgili sorunlar ve motivasyon eksikliğini içerebilmektedir. Bununla birlikte, bu belirtiler tedavi edildiğinde, şizofreni hastalarının çoğu zamanla çok daha iyi bir hale gelmektedir.

Şizofreni için bir tedavi yöntemi olmamasına rağmen, tedavi yöntemleri üzerine araştırmalar hala devam etmektedir. Uzmanlar ayrıca, genetik yapıyı inceleyerek, davranış araştırması yürüterek, beyin yapısına ve işlevine bakmak için gelişmiş görüntüleme yöntemleri kullanarak hastalığın nedenlerini çözmeye çalışmaktadır. Bu yaklaşımlar yeni ve daha etkili olacak tedavi yöntemleri için umut vermektedir. (1)

Şizofreni hastalığının ne olduğuna dair pek çok yanlış bilgi mevcuttur. Şizofreni bölünmüş kişilik ya da çoklu kişilik anlamına gelmemektedir. Aynı zamanda, şizofreni hastalarının çoğu tehlikeli veya şiddetli de değildir. Evsiz olmanın ya da hastanede tedavi altına tutulmanın şizofreniye yol açtığı da bilinen bir başka yanlıştır. Şizofreni hastalarının çoğu, aileleri ile birlikte, grup halinde ya da kendi başlarına yaşamaktadır.

Araştırmalar, şizofreninin erkekleri ve kadınları eşit olarak etkilediğini, ancak erkeklerde daha erken başladığını göstermektedir. Oranlar, dünyadaki tüm etnik gruplarda benzerdir. Sonuç olarak, şizofreni, nedenleri ve belirtileri bireyler arasında önemli bir ölçüde değişiklik gösteren beyinle ilgili bir bozukluk olarak düşünülmektedir. (2)

Şizofreni Belirtileri

Şizofreni bazen rahatsız edici belirtilere neden olabilmektedir. Şizofreni nasıl anlaşılır? Şizofreni başlangıcı ve sonrası belirtileri şöyle sıralanmaktadır:

Örgütsüz düşünce veya konuşma: Şizofreni hastası bir kişi, konuşurken konuları sık sık değiştirir. Hazırlanmış sözcükleri ve cümleleri kullanabilir.

Garip Davranışlar: Şizofreni hastası aşağıdakileri gösterebilir:

  • Dürtü kontrolünde sorun kontrolü
  • Durumlara karşı garip duygusal tepkiler
  • Duygusuzluk veya ifade eksikliği

Hayat için ilgi veya heyecan kaybı: Şizofreni hastası olan kişi yaşam aktivitelerine ilgisini kaybeder.

Şizofreni olan kimse şu sorunları yaşayabilir:

  • Sosyal izolasyon
  • Zevk yaşamakta sorun yaşamak
  • Hayat içindeki olayları planlayamama
  • Normal günlük aktiviteleri tamamlayamama (3)

Şizofreni Nedenleri

Şizofreni neden olur? Şizofreniye neyin neden olduğu henüz tam olarak bilinmemektedir, ancak, araştırmacılara göre, genetik faktörler, beyin kimyası ve çevresel faktörler hastalığa katkıda bulunmaktadır.

Şizofreni geliştirme veya tetikleme riskini artıran bazı faktörler şunlar:

  • Ailede şizofreni öyküsü olması
  • İnflamasyon veya otoimmün hastalıklar gibi artmış bağışıklık sistemi aktivasyonu
  • Artan yaş
  • Bazı gebelik ve doğum komplikasyonları
  • Gençlik yıllarında ve genç erişkinlikte zihin değiştiren ilaçları almak (4)

Şizofreni Tedavisi

Şizofreni nasıl geçer? Şizofreni belirtiler yatışsa bile ömür boyu sürecek bir tedaviyi gerektirmektedir. İlaçlarla tedavi ve psikososyal terapi, durumun kontrol altında tutulmasına yardımcı olabilir. Bazı durumlarda hastanede tedavi daha doğru bir tedavi yöntemi olabilir

Şizofreni tedavisinde deneyimli bir psikiyatr genellikle tedaviyi yönlendirir. Tedavi ekibi ayrıca, bir psikolog, sosyal hizmetler uzmanı, psikiyatri hemşiresini ve muhtemelen koordinasyonu sağlayan bir vaka yöneticisini içerebilir. Tam ekip yaklaşımı, şizofreni tedavisinde uzmanlık sahibi kliniklerde kullanılabilir. (5)

Şizofreni İçin Hangi Doktora Gidilir?

Şizofreni teşhisine yardımcı olabilecek veya şizofreni tedavisinde diğer sağlık uzmanlarıyla birlikte çalışabilecek sağlık profesyonelleri şunları içerir:

  • Aile hekimleri
  • Nörologlar
  • Psikiyatristler
  • Psikologlar (6)

Şizofreniye Ne İyi Gelir?

Şizofreni Evde Tedavi Yöntemleri

Ginkgo biloba: Ginkgo biloba bitkisinin şizofreni tedavisi olarak alınan antipsikotiklerin etkinliğini arttırmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, antipsikotiklerden kaynaklanan sinirsel hasarlara karşı koruma sağladığı da söylenmektedir. (7)

Yeşil kakule: Yeşil kakule tohumlarının şizofreni tedavisinde çok etkili olduğu bulunmuştur. Sinir sistemi üzerinde etkili bir şekilde çalışmakta ve iyileştirici özellikleri ile şizofreni hastalığına yardımcı olmaktadır.

Papatya: Papatya, sakinleştirici ve yatıştırıcı özelliklere sahip olduğu için şizofreni tedavisinde kullanabilecek bir başka bitkisel tedavi yöntemidir. Şizofreni belirtilerinden muzdarip olan kişiye huzurlu bir uyku sağlamanın yanı sıra, ruh halini arttırmak için de yardımcı olmaktadır. (8)

Bektaşi üzümü: Bektaşi üzümü, vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olacak doğal bir antioksidandır. Şizofreni gibi zihinsel bozukluklarla mücadele etmek için vücuda gerekli enerjiyi sağlamaktadır. Diğer yandan, C vitamini ve niasinamid açısından da çok zengindir.

Meyan kökü: Meyan kökü, beyin durumunu kontrol etme ve yönetme gücüne sahip doğal bir bitkidir. Anksiyete ve stres sorunlarını tedavi etmek için kullanılmaktadır. Meyan kökü tozunun şizofreni belirtilerini tedavi etmede çok etkili olduğu da bulunmuştur. (9)

Havuç: Havucu günlük olarak tüketme şizofreni ile mücadeleye yardımcı olacak en etkili yöntemlerden biridir. Havuçta bulunan niasin, birçok beyin bozukluğunun tedavisine destek olan önemli bir bileşendir.

Kantaron: Doğal bitki olan kantaron, şizofreni belirtilerinden etkilenirken kişinin maruz kaldığı heyecanı, endişeyi ve stresi azaltılmaya yardımcı olmaktadır. Korku, kaygı, ruh hali değişiklikleri, depresyon ve sinirlilik için de çok etkili bir tedavi yöntemidir. (10)

Fesleğen: Fesleğen yaprakları, başta Şizofreni olmak üzere birçok beyin rahatsızlığının tedavisine yardımcı olacak zengin bir antioksidan kaynağıdır. Anksiyete, stres ve diğer zihinsel rahatsızlıklarla mücadeleye yardımcı olacak pek çok iyileştirici ve sakinleştirici özelliği bulunmaktadır.

Ginseng: Ginseng, nörolojik bozuklukları ve sorunları tedavi etmek için kullanabilecek bir başka bitkisel tedavi yöntemidir. Farklı beyin bozukluklarının tedavisine yardımcı olan çok etkili doğal bir antioksidandır. (11)

Şizofreni Evde Tedavi Yöntemleri

Balık yağı: Şizofreni hastalarının kanlarında düşük oranlarda omega-3 yağ asitleri bulunduğu için durumun belirli yağ asitlerinin tüketilmesi ile ilişkili olduğu da düşünülmektedir. Bu nedenle, eikosapentaenoik asit açısından zengin olan balık yağı takviyeleri, şizofreninin belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilmektedir.

Antioksidanlar: A, C ve E vitaminleri gibi antioksidan vitaminlerin şizofreni şiddetinin azaltılmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. C vitamini stresle mücadele eden bir vitamindir. Araştırmalar, bu beyin bozukluğunun gelişiminde oksidatif stresin rol oynadığını göstermektedir. Antioksidanlar serbest radikalleri nötralize etmeye ve oksidatif stresin azalmasına yardımcı olur. (12)

Glisin: Tüm amino asit glisin takviyeleri şizofreni için önerilmektedir. Glisin, aslında, beyindeki belirli reseptörlerin işlevselliğini arttırarak dolaylı olarak kişinin şizofreni belirtilerini azaltabilen bir protein yapı taşıdır. Bu kapasitede, glutamat standart bir beyin mesajlaşma maddesi (nörotransmitter) olarak işlev görür. (13)

Vitamin D: D vitamininin iltihaplanmayı azaltmada ve vücudun bağışıklık sistemi işlevini artırmada rol oynayabileceği belirtilmektedir. Doktorlar bazen hastalara, özellikle de tehlikeli durumda olan depresyonunu olanlara yönelik olarak ek D vitamini önerebilmektedir. Araştırmalar, akut depresyon ve şizofreni gibi belirli akıl hastalığı olan bireylerde D vitamininin anormal derecede düşük olduğunu göstermektedir. (14)

Egzersiz: Düzenli olarak yapılan egzersiz, şizofreni için hem fiziksel hem de zihinsel sağlığın korunması için etkilidir. Egzersiz, ruh halinizi düzeltmeye, kaygı ve depresyonu hafifletmeye yardımcı olmaktadır.

Her gün 30 dakika boyunca hafif bir fiziksel aktivite içinde bulunmaya çalışmalısınız. Yürüme, koşu veya kuvvet egzersizi deneyebilirsiniz.

Yoga da, psikotik belirtilerin azaltılmasına, nörobiyolojik değişiklikler üretilmesine ve biliş ile yaşam kalitesinin iyileşmesine yardımcı olabileceği için şizofreni için ek bir terapi olarak yararlı kabul edilir. (15)

Tavsiyeler

  • İlaçlarınızı atlamamaya çalışın.
  • Şizofreni belirtilerini kötüleştirebilecekleri ve tedaviyi daha az etkili hale getirebilecekleri için uyuşturucudan ve sigaradan uzak durun.
  • Şizofreni hastaları ve aileleri kendi kendine yardım ya da destek gruplarına katılabilirler.
  • Mesleki vaka yöneticileri ve günlük programlarda bakım verenlerden yardım almayı düşünebilirsiniz. (16)