Siroz Hastalığı Nedir?


Siroz, hepatit ve kronik alkolizm gibi birçok karaciğer hastalığı ve durumundan kaynaklanan karaciğer skarlaşmasının (fibroz) geç bir evresidir. Karaciğer, vücudunuzdaki zararlı maddelerin detoksifikasyonunu, kanınızı temizlemeyi ve yaşamsal besin maddeleri elde etmeyi de içeren çeşitli gerekli fonksiyonları yerine getiren bir organdır.

Karaciğer hasarı sonucunda da siroz oluşur. Karaciğeriniz her yaralandığında kendini tamir etmeye çalışır. Bu süreç içinde skar dokusu oluşur. Siroz ilerledikçe, karaciğerin işlevini yerine getirmesini zorlaştıran giderek daha fazla yara dokusu meydana gelir. (1)

Dekompanse siroz, sirozun getirdiği değişikliklerden kaynaklanan spesifik komplikasyonların gelişimini tanımlamak için kullanılan terimdir. Dekompanse siroz hayatı tehdit bir durumdur.

Sirozla oluşan karaciğer hasarı genellikle geri döndürülemez. Ancak, karaciğer sirozu erken teşhis edilir ve sebep tedavi edilirse, daha fazla hasarın oluşması engellenebilir ve nadiren de olsa durum tersine çevrilebilir. (2)

Siroz Belirtileri

Siroz başlangıcında ve karaciğer hasarları geniş bir alana yayılana kadar siroz, sıklıkla herhangi bir belirti göstermez. Siroz nasıl anlaşılır? Belirtiler ortaya çıktığında ise aşağıdakileri içerebilir:

  • Yorgunluk
  • Kolayca kanama
  • Kolayca zedelenme
  • Cilt kaşıntısı
  • Deri ve gözlerde sarı renk değişikliği (sarılık)
  • Karında sıvı birikimi (karında su toplanması)
  • İştah kaybı
  • Mide bulantısı
  • Bacaklarda şişme
  • Kilo kaybı
  • Karışıklık, uyuşukluk ve konuşmada zorluk
  • Cilt üzerinde örümcek ağı kan damarları
  • Avuç içlerinde kızarıklık
  • Erkeklerde testiküler atrofi
  • Erkeklerde meme büyümesi (2)

Siroz belirtileri detayı için bakınız

Siroz Nedenleri

Siroz neden olur? Sirozun başlıca nedenleri şunlardır:

  • Kronik alkolizm
  • Kronik viral hepatitten kaynaklanan viral enfeksiyonlar (B, C ve D türleri)
  • Alfa-1-antitripsin eksikliği, galaktozemi ve glikojen depo bozuklukları gibi metabolik hastalıklar
  • Wilson hastalığı ve hemokromatoz gibi kalıtsal hastalıklar
  • Primer biliyer kolanjit (PBC) ve primer sklerozan kolanjit (PSC) gibi hastalıklardan kaynaklanan biliyer siroz
  • Reçete edilen ilaçlara karşı şiddetli reaksiyonların ya da uzun süre çevresel toksinlere maruz kalmanın neden olduğu toksik hepatit
  • Karaciğer tıkanıklığı ile kalp yetmezliği (3)

Daha fazla siroz nedenleri için

Siroz Tedavisi

Siroz nasıl geçer? Karaciğer sirozu tedavi edilemez, ancak bazı durumlarda tedavi, durumun daha da kötüleşmesini önlemeye yardımcı olabilir. Siroz için tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Karaciğer hasarının altında yatan nedeninin tedavisi – örneğin, altta yatan neden hepatit (B veya C) virüs ise enfeksiyonunun tedavisi uygulamakta, hemokromatoz ise demir seviyelerinin düşürülmesi için kanın çıkarılması işlemi uygulanmaktadır.
  • Beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri yapmak – besleyici ve düşük yağlı bir diyet, yüksek proteinli bir diyet ve egzersiz, insanlara kötü beslenmeyi önlemeye yardımcı olabilir.
  • Alkolden kaçınmak – alkol karaciğere zarar verir ve kalan sağlıklı dokuları tahrip eder.
  • İlaç kullanımı – kan basıncını düşürmek ve kanama riskini azaltmak için beta blokerleri gibi belirli ilaçları almak, aşırı sıvıyı atmak için diüretik kullanmak yardımcı olabilir.
  • Belirtileri kötüleştirebilen bazı ilaçlardan kaçınmak – örneğin steroidal olmayan antiinflamatuar ilaçlar, opiatlar veya sakinleştiricilerden kaçınılmalıdır.
  • Karaciğer kanseri kontrol taramaları da dâhil olmak üzere düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak oldukça önemli olabilmektedir.
  • Özofagusta veya midede varis damarlar olup olmadığını kontrol etmek için düzenli endoskopik işlemler yaptırmak önemli olabilmektedir.
  • Karaciğer nakli – ciddi vakalarda düşünülebilecek bir seçenektir. (4)

Siroz Ameliyatı

Bu operasyonda hastalıklı karaciğer çıkarılır ve organ bağışı sonucu bağışlanan sağlıklı bir karaciğer ile değiştirilir. Karaciğer ameliyatı geçiren insanların çoğu hayatta kalmaktadır. Ancak bütün organ ameliyatlarında olduğu gibi, ameliyat öncesi ve sonrası destekleyici bakım, ameliyatın başarısının belirlenmesinde çok önemlidir. (5)

Siroz İçin Hangi Doktora Gidilir?

Eğer sirozunuz varsa, sindirim sistemi (gastroenterolog) veya karaciğer (hepatolog) konusunda uzmanlaşmış bir doktora danışabilirsiniz. (6)

Siroz tedavisi detaylı bilgi için bakınız

Siroza Ne İyi Gelir?

Siroz Bitkisel Tedavisi

Deve dikeni: Deve dikeni siroza karşı faydalı olabilen bir bitkidir. Mevcut karaciğer hasarını tersine çevirmese de, daha fazla hasara karşı korunmaya yardımcı olabilir. (7)

Elma sirkesi: Elma sirkesi yağ metabolizmasını iyileştirmeye yardımcı olduğu için oldukça faydalıdır. Aynı zamanda karaciğer için iyi bir detoksifikasyon ajanı olarak çalışmaktadır.

Keten tohumu: Keten tohumu doğrudan karaciğerin durumuna fayda sağlayamayabilir, ancak zaten siroz hastalığından acı çeken karaciğerin yükünü azaltmaya yardımcı olur. (8)

Papaya: Papaya karaciğer sirozu için iyi bir tedavi yöntemi olabilmektedir. Karaciğer sağlığına destek olmak için papaya meyvesinden yararlanmanın en güzel yolu papaya suyunu sıkmaktır.

Havuç ve ıspanak: Havuç beta karoten açısından, ıspanak ise demir açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Belirtileri hafifletmek, karaciğer sağlığını desteklemek ve aynı zamanda vücuda hayati besinler sağlamak için bu sebzelerin suyunu çıkarabilirsiniz. (9)

Sarımsak: Sarımsak zehirli atıkları ortadan kaldırmaya yardımcı olur. Sarımsağı yemeklere ekleyebilirsiniz ya da çiğ olarak tüketebilirsiniz. Uzun vadede siroz tedavisine yardımcı olabilmektedir. (10)

Yeşil çay: Yeşil çay, sirozunu başlatan oksidatif stresi azaltan antioksidanlar ile yüklüdür. Ayrıca, karaciğer hastalığına karşı koruyucu bir etkiye sahiptir ve viral hepatitle savaşmaya yardımcı olan antiviral özellikler sunmaktadır. Yeşil çay, genel sağlığınız için de oldukça yararlıdır. (11)

Kimyonlu yoğurt: Yoğurt, karaciğer fonksiyonunun iyileştirilmesine yardımcı olur ve karaciğerde yağ birikimini engeller. Kimyon tohumları ise karaciğerden toksinlerin atılmasına yardımcı olur ve ayrıca sindirimin iyileştirilmesini destekler.

Zerdeçal: Zerdeçal karaciğerin detoksifikasyonuna yardımcı olur ve hasar görmüş karaciğeri onarır. Antioksidan aktivitesi, karaciğerin oksidatif stresten korunmasını destekler. Karaciğerin sağlığını iyileştirmek için, zerdeçalı zencefille birleştirerek zerdeçallı zencefilli çay hazırlayabilirsiniz. (12)

Siroz Evde Tedavi Yöntemleri

C vitamini: C vitamini karaciğeri oksidatif hasara karşı korumaya yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda yağ birikimini ve sirozu önlemektedir. Diyetinize böğürtlen, limon ve portakal gibi diğer C vitamini bakımından zengin gıdaları ekleyin. (13)

Antioksidanlar: C vitamininin yanı sıra, diğer antioksidanlar da karaciğer sirozu tedavisinde yardımcı olur. Örneğin, E vitamini, skar doku üretimini azaltmaya ve karaciğer hücrelerinin yenilenmesine yardımcı olur. Araştırmalar, E vitamini ve selenyum gibi antioksidanların birincil biliyer sirozu tedavi etmeye yardımcı olabileceğini öne sürmektedir.

  • Günlük diyetinizin bir parçası olarak çilek, ıspanak, havuç, enginar, sarımsak, fındık gibi meyveleri, sebzeleri yiyin. Brokoli, lahana, Brüksel lahanası ve lahana gibi turpgil sebzeler de karaciğer detoksifikasyonuna yardımcı olmaktadır.
  • Ayrıca, her gün 1-2 bardak çiğ sebze suyu içmeye özen gösterin. (14)

Diyet

Diyetler karaciğer hastalıklara sebep olabilmektedir. Yedikleriniz, içtikleriniz sağlık durumunuza karar verebilir. Karaciğer sirozu ilerleyişini durdurmak için diyetinizi kontrol etmeniz gerekir.

Doymuş ve trans yağlardan kaçının – Yağ genel sağlığınız için gereklidir ancak bazı yağlar genellikle genel sağlık için zararlıdır ve özellikle karaciğer fonksiyonları için kötüdür. Bunlar, kırmızı etler, tam yağlı süt ürünleri ve domuz yağı gibi doymuş yağlardır. Trans yağlar, bütün kurabiyeler, kekler, hamur işleri, kek, cips, kraker ve diğer kızarmış gıdalarda bulunmaktadır. (15)

Sağlıklı yağları tüketin – Tüm mono doymuş ve çoklu doymuş yağlar karaciğer sağlığı için iyidir. Zeytinyağı, kanola yağı, mısırözü yağı, aspir yağı gibi yağlar yemek pişirmek için iyidir. Avokado, ceviz, ayçiçeği, susam ve kabak çekirdeği yağları da oldukça faydalıdır. Omega 3 yağlı yiyecek maddeleri de çok sağlıklı yağlardır. Bunlar somon, orkinos ve uskumru, ton balığı, sardalye, ringa balığı ve alabalık balıklarında bulunur. Keten tohumları da omega 3 yağ asitleri için iyi bir kaynaktır.

Rafine karbonhidratlardan kaçının – Her türlü rafine karbonhidrat, karaciğer ve arterler üzerinde biriken trigliseridlere dönüştürülür. Rafine un ve şeker, gazlı içecekler, beyaz ekmek ve diğer rafine edilmiş işlenmiş gıdalar rafine karbonhidratlarla doludur. Bu gıdalardan kaçının. (16)

İyi karbonhidratları tüketin – Tüm tahıl gıdaları, meyveler ve sebzeler iyi karbonhidratlardır. Yukarıdakilerin yanı sıra az şeker ve az tuz kullanmaya da özen gösterilmesi gerekir. Yemeğinize sağlıklı baharatlar, limon ve sirke gibi doğal besinler ekleyebilirsiniz. (17)